Մանգո
English: Mangifera

HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մանգո (այլ կիրառումներ)
Mangifera indica, Մաուի

Մանգո կամ ամպաճ, աղտորազգիների ընտանիքին պատկանող բույսերի խումբ է, որի գիտական անվանումն է՝ Mangifera։

Համարվում է, որ սանսկրիտից թարգմանաբար նշանակում է՝ «արքայական պտուղ»։

Տեսակները և տարածվածությունը

Տեսակներից մեկը՝ M.odorata, հենց այդպես էլ կոչվում է՝ «քվինի»։ Այս տեսակը բնության մեջ հանդիպում է Հարավ-Արեւելյան Ասիայի բնական արեւադարձային անտառներում՝ Ինդոնեզիա, Վիետնամ, Թաիլանդ, Ֆիլիպիններ, այլ Գուամում։

Այս եւ M.foetida (հոտավետ) տեսակները շատ հարգի են տեղաբնակների մոտ, սակայն չեն արտահանվում սուր (սկիպիդարի) հոտ ունենալու հետեւանքով։

Արտաքին թաղանթը ուտելուց առաջ պարտադիր հեռացնում են, այն պարունակում է խայթող քայքայող հատկություն ունեցող նյութ, որը օգտագործում են դաջվածքների ամրացման եւ վերքերի բուժման համար։ M.foetida տեսակի կորիզը մյուսների համեմատ ավելի ուռուցիկ է։ Արեւելյան ժողովուրդները համարում են, որ այս միրգը տրված է մարդկանց Աստծո կողմից, այն անվանում են «արեւադարձային խնձոր»` առողջություն եւ երկարակեցություն պարգեւող պտուղ։

Մանգոն ազգային արժեքների խորհրդանիշներից մեկն է համարվում հինդուիզմ դավանող Հնդկաստանում եւ Պակիստանի Իսլամական Հանրապետությունում։ 16-րդ դարում պորտուգալացիները բերել են բույսը Բրազիլիա եւ Աֆրիկա։

Հնդկական տեսակը կոչվում է M. indica, այն ունի բազմաթիվ ենթատեսակներ, որոնք մշակվում են ոչ միայն հայրենիքում, այլեւ Լատինական եւ Կենտրոնական Ամերիկայի, Աֆրիկայի, Ասիայի, Օվկիանիայի եւ Ավստրալիայի բազմաթիվ երկրներում։ Եվրոպայում բույսը մշակվում է Իսպանիային պատկանող Կանարյան կղզիներում։

Վերջին 20 տարում մանգոյի արտահանման ծավալներն աճել են երկու անգամ։ Առաջատար արտահանող երկիրը Հնդկաստանն է, որտեղ կենտրոնացած է համաշխարհային արտադրանքի 40 տոկոս։

Other Languages
Afrikaans: Mangifera
አማርኛ: ማንጎ
Ænglisc: Mængo
العربية: مانجو (جنس)
azərbaycanca: Manqo (meyvə)
беларуская: Манга (род раслін)
български: Манго
भोजपुरी: मैंगिफेरा
català: Mangifera
Cebuano: Mangifera
Chamoru: Mangga
čeština: Mangovník
Deutsch: Mangos
Ελληνικά: Μανγκοφόρος
English: Mangifera
Esperanto: Mangifero
español: Mangifera
euskara: Mangifera
suomi: Mangopuut
français: Mangifera
Gaelg: Mango
hrvatski: Mangovac
hornjoserbsce: Mangowc
magyar: Mangifera
Bahasa Indonesia: Mangifera
Ilokano: Mangifera
italiano: Mangifera
Jawa: Mangifera
ಕನ್ನಡ: ಮಾವು
Latina: Mangifera
lingála: Língoló
lietuvių: Mangas (gentis)
latviešu: Mango (ģints)
македонски: Манго
Bahasa Melayu: Mangifera
Nāhuatl: Mango
नेपाली: आँप
Nederlands: Mangifera
polski: Mango
português: Mangifera
română: Mangifera
संस्कृतम्: आम्रम्
Scots: Mangifera
සිංහල: අඹ
Simple English: Mango
slovenčina: Mangovník
slovenščina: Mangovec
српски / srpski: Манго
svenska: Mangosläktet
ತುಳು: ಕುಕ್ಕು
తెలుగు: మామిడి
Tagalog: Mangga
Türkçe: Mangifera
українська: Манго (рід)
Tiếng Việt: Chi Xoài
Winaray: Mangifera
中文: 杧果属
Bân-lâm-gú: Soāiⁿ-á