Հյուսիսային բևեռ

HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Հյուսիսային բևեռ (այլ կիրառումներ)

Հյուսիսային բևերռը։

Հյուսիսային բևեռ կամ Աշխարհագրական հյուսիսային բևեռ, այն կետը, որտեղ Երկրի պտտման առանցքը հատում է նրա մակերևույթը Հյուսիսային կիսագնդում։ Այն գտնվում է Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսի կենտրոնական մասում։ Հյուսիսային բևեռը պետք չէ շփոթել Հյուսիսային մագնիսական բևեռի հետ։

Հյուսիսային բևեռը տրամագծորեն հակադիր է Հարավային բևեռին, որը գտնվում է ցամաքում։ Հյուսիսային բևեռի աշխարհագրական կոորդինատներն են հյուսիսային լայնության 90°00′00″։ Բևեռը երկայնություն չունի, քանի որ համարվում է բոլոր գագաթնակետերի հատման կետ։ Հյուսիսային բևեռը նաև չի պատկանում որևէ ժամային գոտուն։ Բևեռային օրը այնպես, ինչպես բևեռային գիշերը, այստեղ շարունակվում է մոտավորապես կես տարի։

Հյուսիսային բևեռում օվկիանոսի խորությունը կազմում է 4 261 մետր ( 2007 թվականին չափել է «Միր» սարքը [1]) կամ 4087 մետր ( 1958 թվականին խորությունը չափել է ամերիկյան «Նաուտիլուս» սուզանավը) [2]։

Հյուսիսային բևեռին ամենամոտ ցամաքը համարվում է կամ Կաֆֆեկլուբբեն կղզին, կամ ATOW1996 կղզին, իսկ ամենամոտիկ բնակավայրը՝ Էլսմիր կղզու վրա գտնվող Ալերտ բնակավայրը ( Նունավուտ, Կանադա) Հյուսիսային բևեռից 817 կմ հեռավորության վրա։ Ձմռանը Հյուսիսային բևեռում միջին ջերմաստիճանը կազմում է մոտ -40 °C, իսկ ամռանը՝ մոտ 0 °C։

Նվաճման պատմություն

Հյուսիսային բևեռը Գերհարդ Մերկատորի քարտեզում (1595 թվական)

Անտիկ բազմաթիվ մշակույթներում Երկիրը տափակ էր համարվում, սակայն հին հունական փիլիսոփաները, մասնավորապես Պյութագորասը, մ. թ. ա. 6-րդ դարում սկսեցին ենթադրություններ հայտնել Երկրի գնդաձև լինելու մասին։ Մ. թ. ա. 4-րդ դարում Պյութագորասի դպրոցի երկու ներկայացուցիչներ Հեկտոսը և Էկֆանտոսը առաջինն էին, ովքեր երկնակամարի օրական պտույտը բացատրեցին Երկրի պտույտով իր առանցքի շուրջը։

Հյուսիսային բևեռ տերմինը, որը ցույց է տալիս այն կետը, որտեղ Երկրի պտույտի առանցքը հատում է նրա մակերևույթը Հյուսիսային կիսագնդում, առաջին անգամ հանդիպում է 15-րդ դարի կեսերին [3]։ Մինչ այդ, 14-րդ դարի վերջերին, գրավոր աղբյուրները նշել են նրա մասին որպես Արկտիկական բևեռ (Polus Arcticus) [3]։

Արդեն 15-րդ դարում Մարտին Բեհայմը և այլ աշխարհագրագետներ սկսում են ենթադրել, որ Հյուսիսային բևեռը գտնվում է ծովում։ Որոշ աշխարհագրագետներ, օրինակ՝ Գերարդ Մերկատորը, 16-րդ դարում իրենց ենթադրությունների հիման վրա նույնիսկ արկտիկական տարածաշրջանի քարտեզներ էին գծում՝ Հյուսիսային բևեռը նշելով կենտրոնում։

Other Languages
Afrikaans: Noordpool
Alemannisch: Nordpol
አማርኛ: ስሜን ዋልታ
aragonés: Polo Norte
asturianu: Polu Norte
azərbaycanca: Şimal qütbü
تۆرکجه: قوزئی قوطبو
башҡортса: Төньяҡ полюс
Boarisch: Noadpoi
žemaitėška: Šiaurės puolios
беларуская: Паўночны полюс
беларуская (тарашкевіца)‎: Паўночны полюс
български: Северен полюс
bosanski: Sjeverni pol
буряад: Хойто туйл
català: Pol nord
čeština: Severní pól
dansk: Nordpolen
Deutsch: Nordpol
Ελληνικά: Βόρειος Πόλος
English: North Pole
Esperanto: Norda poluso
español: Polo norte
euskara: Iparburua
فارسی: قطب شمال
Võro: Põh'anaba
français: Pôle Nord
Frysk: Noardpoal
贛語: 北極點
galego: Polo Norte
Fiji Hindi: North Pole
hornjoserbsce: Sewjerny čop
magyar: Északi-sark
interlingua: Polo Nord
Bahasa Indonesia: Kutub Utara
italiano: Polo nord
日本語: 北極点
Basa Jawa: Kutub Lor
Qaraqalpaqsha: Arqa polyus
한국어: 북극점
къарачай-малкъар: Шимал полюс
Кыргызча: Түндүк уюл
Limburgs: Naordpoeal
latviešu: Ziemeļpols
македонски: Северен пол
монгол: Умард туйл
Bahasa Melayu: Kutub Utara
Nederlands: Noordpool
norsk nynorsk: Nordpolen
norsk: Nordpolen
occitan: Pòl Nòrd
ਪੰਜਾਬੀ: ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ
Piemontèis: Pòl Nòrd
پنجابی: اتلا قطب
português: Polo Norte
Runa Simi: Chinchay qhipa
română: Polul Nord
tarandíne: Pole nord
русиньскый: Северный пол
саха тыла: Хоту полюс
sicilianu: Polu Nord
Scots: North Pole
davvisámegiella: Davvipola
srpskohrvatski / српскохрватски: Sjeverni pol
Simple English: North Pole
slovenčina: Severný pól
slovenščina: Severni tečaj
Soomaaliga: Cirifka waqooyi
српски / srpski: Сјеверни пол
svenska: Nordpolen
Türkmençe: Demirgazyk polýus
Tagalog: Hilagang Polo
Türkçe: Kuzey Kutbu
татарча/tatarça: Төньяк котып
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: شىمالى قۇتۇپ
українська: Північний полюс
oʻzbekcha/ўзбекча: Shimoliy qutb
vepsän kel’: Pohjoižnaba
Tiếng Việt: Bắc Cực
吴语: 北極
ייִדיש: צפון פאלוס
中文: 北极点
文言: 北極
Bân-lâm-gú: Pak-ke̍k
粵語: 北極