Կուկի Կղզիներ

Կուկի Կղզիներ
Kūki 'Āirani (մաորի)
Cook Islands (անգլ.)
Կուկի կղզիների դրոշ
Flag of the Cook Islands.svg


Cook Islands on the globe (small islands magnified) (Polynesia centered).svg
Կարգավիճակassociated state, կղզային պետություն և երկիր
Պետական լեզուանգլերեն և Cook Islands Māori
ՄայրաքաղաքԱվարուա
Օրենսդիր մարմինParliament of the Cook Islands
Կառավարության ղեկավարHenry Puna
Մակերես240 կմ²
Ազգաբնակչություն21 000 մարդ (2016)[1]
ՀիմնTe Atua Mou E
Արժույթնորզելանդական դոլար և Cook Islands dollar
Ժամային գոտիUTC-10
Հեռախոսային կոդ+682
Ինտերնետ-դոմեն.ck
cook-islands.gov.ck

Կուկի կղզիներ (Kūki 'Āirani (մաորի), անգլ.՝ Cook Islans)՝ ինքնավար, Նոր Զելանդիայի հետ ասոցացված պետություն Խաղաղ Օվկիանոսի հարավում՝ Պոլինեզիայում։ Կուկի կղզիները սահմանակից երկրներ չունեն, սակայն ջրային տարածքներով սահմանակցում են հյուսիսում՝ Կիրիբատիի, արևելքում՝ Ֆրանսիական Պոլինեզիայի, արևմուտքում՝ Նիուեի, Ամերիկյան Սամոայի և Տոկելաուի, իսկ հարավում՝ Խաղաղ Օվկիանոսի չեզոք ջրերի հետ։ Տարածքը կազմում են 15 կղզիներ, որոնցից 6-ը հյուսիսային խմբում, 9-ը՝ հարավային։ Կղզիներից 3-ն անմարդաբնակ են։ Ցամաքի ընդհանուր տարածքը՝ 240 կմ2, բնակչությունը՝ մոտ 20 հազար մարդ։ Մայրաքաղաքը Ավարուա քաղաքն է (Ռարոտոնգա կղզի)։ Ժամանակակից անվանումը կղզեխումբն ստացել է միայն XIX դարում ռուս ծովագնաց Իվան Կրուզենշտեռնի կողմից։ Կրուզենշտեռնը դրանք անվանել է անգլիացի ծովագնաց Ջեյմս Կուկի պատվին։ Մինչ այդ կղզիները կոչվում էին Հերվի կղզիներ։

1888 թվականին կղզիները դարձել են Բրիտանական կայսրության պրոտեկտորատ, իսկ 1901 թվականին փոխանցվել են Նոր Զելանդիայի կառավարմանը։ 1965 թվականին Կուկի կղզիները դարձան ինքնավար պետական միավորում Նոր Զելանդիայի կազմում։ Կուկի կղզիներն անդամակցում են Հարավխաղաղօվկիանոսյան կոմիսիային և Խաղաղօվկիանոսյան կղզիների ֆորումին։ Աշխարհի պետություններից շատերը չեն ճանաչում Կուկի կղզիները՝ որպես միջազգային իրավունքի սուբյեկտ,[2] սակայն 33 պետություններ ու Եվրոպական Միությունը դիվանագիտական հարաբերություններ են հաստատել Կուկի կղզիների հետ։

Աշխարհագրություն

Ընդհանուր աշխարհագրություն

Կուկի կղզիներ պետությունը բաղկացած է 15 կղզիներից և ատոլներից, որոնք գտնվում են Խաղաղ օվկիանոսում հասարակածի և Այծեղջյուրի արևադարձի միջև 2,2 մլն կմ² մակերեսի վրա, արևմուտքում՝ Տոնգայի և արևելքում՝ Ընկերության կղզիների միջև։ Ցամաքի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 236,7 կմ²: Ամենահյուսիսային կղզուց ( Տոնգարևա կղզի) մինչև ամենահարավային կղզի ( Մանգաիա կղզի) հեռավորությունը կազմում է մոտ 1400 կմ[3]:

Կղզի Վարչական կենտրոն Մակերես,
կմ²
Բնակչություն,
մարդ (2011)
Հարավային խումբ
1 Ռարոտոնգա Ավարուա 67,1 10 572
2 Աիտուտակի Արուտանգա 18,3 1771
3 Ատիու 26,9 468
4 Մանգաիա 51,8 562
5 Մանուաէ 6,2
6 Մաուկե 18,4 330
7 Միտիարո 22,3 189
8 Տակուտեա 1,2
Հյուսիսային խումբ
9 Մանիխիկի 5,4 238
10 Նասաու 1,3 73
11 Պալմերստոն 2,1 60
12 Պուկապուկա 1,3 451
13 Ռակախանգա 4,1 77
14 Սուվորով 0,4
15 Տոնգարևա Օմոկա 9,8 213
Ընդհանուր 236,7 14 974
Other Languages
Afrikaans: Cookeilande
Alemannisch: Cookinseln
አማርኛ: ኩክ ደሴቶች
aragonés: Islas Cook
Ænglisc: Cōcīega
العربية: جزر كوك
مصرى: جزر كوك
asturianu: Islles Cook
azərbaycanca: Kuk adaları
تۆرکجه: کوک آدالاری
башҡортса: Кук утрауҙары
Bikol Central: Islas Cook
беларуская: Астравы Кука
беларуская (тарашкевіца)‎: Астравы Кука
български: Кук (острови)
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: কোক দ্বীপমালা
brezhoneg: Inizi Cook
bosanski: Cookova Ostrva
català: Illes Cook
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Cook Gùng-dō̤
Cebuano: Cook Islands
qırımtatarca: Kuk Adaları
čeština: Cookovy ostrovy
Cymraeg: Ynysoedd Cook
dansk: Cookøerne
Deutsch: Cookinseln
dolnoserbski: Cookowe kupy
ދިވެހިބަސް: ކުކް ޖަޒީރާ
Ελληνικά: Νήσοι Κουκ
English: Cook Islands
Esperanto: Kukinsuloj
español: Islas Cook
euskara: Cook uharteak
estremeñu: Islas Cook
فارسی: جزایر کوک
français: Îles Cook
arpetan: Iles Cook
Gaeilge: Oileáin Cook
galego: Illas Cook
客家語/Hak-kâ-ngî: Cook Khiùn-tó
עברית: איי קוק
Fiji Hindi: Cook Islands
hrvatski: Cookovo Otočje
hornjoserbsce: Cookowe kupy
Bahasa Indonesia: Kepulauan Cook
íslenska: Cooks-eyjar
italiano: Isole Cook
日本語: クック諸島
Basa Jawa: Kapuloan Cook
Qaraqalpaqsha: Kuk atawları
қазақша: Кук аралдары
한국어: 쿡 제도
kernowek: Ynysow Cook
Кыргызча: Кук аралдары
Lingua Franca Nova: Isolas Cook
Limburgs: Cookeilenj
Ligure: Isoe Cook
lietuvių: Kuko Salos
latviešu: Kuka Salas
Māori: Kuki Airani
македонски: Кукови Острови
кырык мары: Кук ошмаотывлӓ
Bahasa Melayu: Kepulauan Cook
မြန်မာဘာသာ: ကွတ်ကျွန်းစု
مازِرونی: کوک جزایر
नेपाली: कुक टापु
नेपाल भाषा: कूक टापू
Nederlands: Cookeilanden
norsk nynorsk: Cookøyane
norsk: Cookøyene
occitan: Illas Cook
ਪੰਜਾਬੀ: ਕੁੱਕ ਟਾਪੂ
Kapampangan: Cook Islands
polski: Wyspy Cooka
português: Ilhas Cook
română: Insulele Cook
русский: Острова Кука
Kinyarwanda: Ibirwa bya Kuke
sicilianu: Ìsuli Cook
srpskohrvatski / српскохрватски: Kukova Ostrva
Simple English: Cook Islands
slovenčina: Cookove ostrovy
slovenščina: Cookovi otoki
chiShona: Cook Islands
shqip: Ishujt Kuk
српски / srpski: Кукова Острва
Basa Sunda: Kapuloan Cook
svenska: Cooköarna
Kiswahili: Visiwa vya Cook
ślůnski: Wyspy Cooka
Türkçe: Cook Adaları
татарча/tatarça: Кук утраулары
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: Kuk Taqim Aralliri
українська: Острови Кука
اردو: جزائر کک
oʻzbekcha/ўзбекча: Kuk orollari
vèneto: Isole Cook
Tiếng Việt: Quần đảo Cook
Wolof: Dunu Kook
Vahcuengh: Cook Ginzdauj
中文: 库克群岛
文言: 庫克群島
Bân-lâm-gú: Cook Kûn-tó
粵語: 曲克群島