Կատալոնիա
English: Catalonia

Picto infobox map.png
Կատալոնիայի ինքնավար համայնք
Comunitat autònoma de Catalunya
Կատալոնիայի դրոշը[1]Զինանշան
Flag of Catalonia.svg
Coat of Arms of Catalonia.svg

Պիրենեյան լեռնաշղթայի մաս կազմող Պերդաֆորկա լեռնագագաթը Կատալոնիայում
Pedraforca.jpg
ԵրկիրԻսպանիա Իսպանիա
Մաան էPyrenees–Mediterranean Euroregion[2] և Països Catalans[3]
ՀիմնԷլս Սեգադորս[1]
Կարգավիճակինքնավար համայնք
Մտնում էԻսպանիայի Թագավորություն
Ներառում է

չորս նահանգներ

ՎարչկենտրոնԲարսելոնա (Իսպանիայի երկրորդ քաղաքը)
Խոշորագույն քաղաքվարչական կենտրոն
Ամենաբարձր կետՊիկա դե Էստադոս[4]
Օրենսդրական մարմինԿատալոնիայի խորհրդարան[1]
Դատական մարմինԿատալոնիայի բարձրագույն դատարան[1]
Հիմնական լեզուիսպաներեն, կատալաներեն, օքսիտաներեն
Պաշտոնական լեզուներկատալաներեն[1], իսպաներեն[1] և արաներեն[5]
Բնակչություն (2016)
7 522 596
(234 %)
Ազգային կազմկատալոնացիներ
Կրոնական կազմԿաթոլիկ քրիստոնեություն
Տարածք32,108 կմ²
Cataluna in Spain (plus Canarias).svg
Հիմնադրված է988[6] թ.
Սահմանակցում էՕկսիտանիա[4], Արագոն[4], Վալենսիա[4] և Անդորրա[4]
Ժամային գոտիUTC+1[7]
ISO 3166-2 կոդES-CT
Անվանված էԿատալոնացիներ

Կատալոնիա, պաշտոնապես՝ Կատալոնիայի ինքնավար համայնք (կատ.՝ Comunitat autònoma de Catalunya, իսպ.՝ Comunidad autónoma de Cataluña), միապետական Իսպանիայի կազմում միավորվող ինքնավար համայնք, որը տեղակայված է Պիրենեյան թերակղզու հյուսիսարևելքում։ Իսպանիայի սահմանադրական դատարանի որոշմամբ Կատալոնիային շնորհված է ներքին ինքնավարություն, որն իրականացվում է ժեներալիտետի միջոցով։ Ժեներալիտետը հանդիսանում է ինքնավար համայնքի բարձրագույն կառավարման մարմինը, որն ներառում է Կատալոնիայի խորհրդարանն ու գործադիր իշխանությունը։ Գործադիր իշխանության գլուխը Կատալոնիայի նախագահն է, որը կատարում է ինքնավար համայնքի ղեկավարի գործառույթներ։ Կառավարման ապարատի անբաժան մասն է կազմում միապալատ խորհրդարանը, որն էլ ընտրում է կառավարության ղեկավարին։ Դատական իշխանությունը անկախ է գործադիրից և օրենսդիրից։ Կատալոնիան վարչականորեն բաժանված է չորս նահանգների՝ Բարսելոնայի, Ժիրոնայի, Լլեյդայի և Տառագոնայի։ Վարչական կենտրոնը Բարսելոնան է, որը Իսպանիայի Թագավորության երկրորդ և Եվրոպական միության յոթերորդ խոշորագույն քաղաքն է։ Վերջինս համարվում է նաև Կատալոնիայի քաղաքական, սոցիալական, մշակութային և տնտեսական կենտրոնը։ Աշխարհագրորեն՝ Կատալոնիան գտնվում է Իսպանիայի ծայր արևելքում՝ Միջերկրական ծովի ափին։ Հյուսիսում սահմանակցում է Ֆրանսիայի Հանրապետությանը և Անդորրային, արևմուտքում՝ Արագոնին, արևելքում՝ Վալենսիային։

Ըստ 2016 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Կատալոնիայի բնակչությունը կազմում է 7,522,596 մարդ։ Բնակչության մեծամասնությունն իսպանացիներն ու կատալոնացիներն են։ Պաշտոնական լեզուները երեքն են՝ իսպաներենը, կատալաներենը և արաներենը։ Բնակչության կրոնական կազմը բավականին բազմազան է, սակայն ճնշող մեծամասնությունը դավանում է կաթոլիկ քրիստոնեություն։

Կատալոնիայի տարածքը միջնադարյան ժամանակներից ի վեր միավորվել է իսպանական պետությունների կազմի մեջ։ Պատմական տարբեր ժամանակահատվածներում այն կռվախնձոր է եղել Իսպանիայի և Ֆրանսիայի միջև, ինչպես նաև ժամանակ առ ժամանակ ձեռք բերել անկախություն և ինքնիշխանություն։ Դեռևս 20-րդ դարի սկզբերից Իսպանիայի կազմում գտնվող Կատալոնիան աչքի է ընկել իր ազատատենչ գաղափարներով, անջատողական կեցվածքով և ունիտարիստական քաղաքականությանը հակոտնյա դիրքորոշմամբ։ Այս ամենի արդյունքում Կատալոնիան հասել է նրան, որ պաշտոնական Մադրիդը վերջինիս շնորհել է բացառիկ ինքնավարություն, ինչպես նաև կատալաներենը ճանաչել որպես պետական լեզու։ Կատալոնական ազգայնականության դրսևորումներից է վերջինիս տարածքային հավակնությունները Կատալոնական հողերի նկատմամբ, ինչպես նաև այդ տարածքներում ինքնիշխան ազգային պետության ստեղծման վերջիններիս բաղձալի նպատակը։ 2013 թվականի հունվարի 23-ին Կատալոնիայի խորհրդարանը ընդունում է «ինքնիշխանության և կատալոնացի ժողովրդի ինքնորոշման մասին հռչակագիր»։

2017 թվականի հոկտեմբերի 1-ին Կատալոնիայում անցկացվում է անկախության հանրաքվե, որն ըստ երևույթի հակասում էր Իսպանիայի ազգային օրենսդրությանը։ Ըստ հանրաքվեի հրապարակված արդյունքների՝ բնակչության մեծամասնությունը կողմ էր Կատալոնիայի անկախությանը։ 2017 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Կատալոնիայի խորհրդարանի նիստի ժամանակ Կառլես Պուչդեմոնը Կատալոնիան հռչակում է անկախ պետություն՝ հանրապետական կառավարմամբ։ Հոկտեմբերի 21-ին Մարիանո Ռախոն լուծարում է ժեներալիտետը և սահմանադրական դատարանի վճռով Կատալոնիային զրկում ինքնիշխանությունից։ Վերջինիս կարգավիճակը վերականգնվում է 2018 թվականի հուլիսի 2-ին։

Other Languages
Afrikaans: Katalonië
Alemannisch: Katalonien
አማርኛ: ካታሎኒያ
aragonés: Catalunya
Ænglisc: Catalonia
العربية: كتالونيا
ܐܪܡܝܐ: ܩܛܠܘܢܝܐ
asturianu: Cataluña
azərbaycanca: Kataloniya
تۆرکجه: کاتالونیا
башҡортса: Каталония
Boarisch: Katalonien
žemaitėška: Kataluonėjė
Bikol Central: Katalunya
беларуская: Каталонія
беларуская (тарашкевіца)‎: Каталёнія
български: Каталония
भोजपुरी: कैटालोनिया
brezhoneg: Katalonia
bosanski: Katalonija
буряад: Каталони
català: Catalunya
Chavacano de Zamboanga: Cataluña
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Catalunya
нохчийн: Каталони
Cebuano: Katalunya
کوردی: کەتەلۆنیا
corsu: Catalunia
čeština: Katalánsko
kaszëbsczi: Katalońskô
Cymraeg: Catalwnia
dansk: Catalonien
Deutsch: Katalonien
Zazaki: Katalonya
dolnoserbski: Kataloniska
Ελληνικά: Καταλονία
English: Catalonia
Esperanto: Katalunio
español: Cataluña
eesti: Kataloonia
estremeñu: Cataluña
فارسی: کاتالونیا
suomi: Katalonia
Võro: Kataloonia
français: Catalogne
Nordfriisk: Kataloonien
Frysk: Kataloanje
Gaeilge: An Chatalóin
Gàidhlig: Catalòinia
galego: Cataluña
Avañe'ẽ: Katalúña
Hausa: Katalunya
客家語/Hak-kâ-ngî: Catalunya
עברית: קטלוניה
हिन्दी: कैटलोनिया
hrvatski: Katalonija
hornjoserbsce: Katalanska
Kreyòl ayisyen: Kataloy
magyar: Katalónia
interlingua: Catalonia
Bahasa Indonesia: Catalunya
Interlingue: Catalonia
íslenska: Katalónía
italiano: Catalogna
Basa Jawa: Catalunya
ქართული: კატალონია
Qaraqalpaqsha: Kataloniya
Taqbaylit: Katalunya
қазақша: Каталония
한국어: 카탈루냐
къарачай-малкъар: Каталония
kurdî: Katalonya
kernowek: Kataloni
Кыргызча: Каталония
Latina: Catalaunia
Ladino: Katalunya
Lëtzebuergesch: Katalounien
Lingua Franca Nova: Catalunia
Limburgs: Catalonië
Ligure: Catalogna
lumbaart: Catalògna
lietuvių: Katalonija
latviešu: Katalonija
Māori: Catalonia
македонски: Каталонија
മലയാളം: കാറ്റലോണിയ
Bahasa Melayu: Catalonia
Mirandés: Catalunha
مازِرونی: کاتالونیا
Nederlands: Catalonië
norsk nynorsk: Catalonia
norsk: Catalonia
Novial: Katalunia
Nouormand: Catalongne
Livvinkarjala: Katalunii
ਪੰਜਾਬੀ: ਕਾਤਾਲੋਨੀਆ
Kapampangan: Catalonia
Picard: Catalongne
polski: Katalonia
پنجابی: کیتلونیا
português: Catalunha
Runa Simi: Katalunya
română: Catalonia
tarandíne: Catalogna
русский: Каталония
sardu: Catalugna
sicilianu: Catalugna
Scots: Catalonie
davvisámegiella: Katalonia
srpskohrvatski / српскохрватски: Katalonija
Simple English: Catalonia
slovenčina: Katalánsko
slovenščina: Katalonija
Soomaaliga: Katalooniya
shqip: Katalonia
српски / srpski: Каталонија
Seeltersk: Katalonien
svenska: Katalonien
Kiswahili: Catalonia
ślůnski: Katalůńijo
Türkmençe: Kataloniýa
Tagalog: Cataluña
Türkçe: Katalonya
татарча/tatarça: Каталония
reo tahiti: Tatarūnia
удмурт: Каталония
українська: Каталонія
oʻzbekcha/ўзбекча: Kataloniya
vèneto: Catełogna
Tiếng Việt: Catalunya
West-Vlams: Catalonië
Volapük: Katalonän
walon: Catalogne
Winaray: Catalunya
მარგალური: კატალონია
ייִדיש: קאטאלאניע
Bân-lâm-gú: Catalunya