Կատալոնիա

Picto infobox map.png
Կատալոնիայի ինքնավար համայնք
Comunitat autònoma de Catalunya
Կատալոնիայի դրոշըԶինանշան
Flag of Catalonia.svg
Coat of Arms of Catalonia.svg

Պիրենեյան լեռնաշղթայի մաս կազմող Պերդաֆորկա լեռնագագաթը Կատալոնիայում
Pedraforca.jpg
ԵրկիրԻսպանիա Իսպանիա
ՀիմնԷլս Սեգադորս
Կարգավիճակինքնավար համայնք
Մտնում էԻսպանիայի Թագավորություն
Ներառում է

չորս նահանգներ

ՎարչկենտրոնԲարսելոնա (Իսպանիայի երկրորդ քաղաքը)
Խոշորագույն քաղաքվարչական կենտրոն
Ամենաբարձր կետՊիկա դե Էստադոս
Օրենսդրական մարմինԿատալոնիայի խորհրդարան
Դատական մարմինԿատալոնիայի բարձրագույն դատարան
Հիմնական լեզուիսպաներեն, կատալաներեն, օքսիտաներեն
Պաշտոնական լեզուներկատալաներեն, իսպաներեն և արաներեն
Բնակչություն (2016)
7 522 596
(234 %)
Ազգային կազմկատալոնացիներ
Կրոնական կազմԿաթոլիկ քրիստոնեություն
Տարածք32,108 կմ²
Cataluna in Spain (plus Canarias).svg
Սահմանակցում էOccitania, Արագոն, Վալենսիա և Անդորրա
Ժամային գոտիUTC+1
ISO 3166-2 կոդES-CT
gencat.cat

Կատալոնիա, պաշտոնապես՝ Կատալոնիայի ինքնավար համայնք (կատ.՝ Comunitat autònoma de Catalunya, իսպ.՝ Comunidad autónoma de Cataluña), միապետական Իսպանիայի կազմում միավորվող ինքնավար համայնք, որը տեղակայված է Պիրենեյան թերակղզու հյուսիսարևելքում։ Իսպանիայի սահմանադրական դատարանի որոշմամբ Կատալոնիային շնորհված է ներքին ինքնավարություն, որն իրականացվում է ժեներալիտետի միջոցով։ Ժեներալիտետը հանդիսանում է ինքնավար համայնքի բարձրագույն կառավարման մարմինը, որն իր մեջ ներառում է Կատալոնիայի խորհրդարանն ու գործադիր իշխանությունը։ Գործադիր իշխանության գլուխը Կատալոնիայի նախագահն է, որը կատարում է ինքնավար համայնքի ղեկավարի գործառույթներ։ Կառավարման ապարատի անբաժան մասն է կազմում միապալատ խորհրդարանը, որն էլ ընտրում է կառավարության ղեկավարին։ Դատական իշխանությունը անկախ է գործադիրից և օրենսդիրից։ Կատալոնիան վարչականորեն բաժանված է չորս նահանգների՝ Բարսելոնայի, Ժիրոնայի, Լլեյդայի և Տառագոնայի։ Վարչական կենտրոնը Բարսելոնան է, որը Իսպանիայի Թագավորության երկրորդ և Եվրոպական միության յոթերորդ խոշորագույն քաղաքն է։ Վերջինս համարվում է նաև Կատալոնիայի քաղաքական, սոցիալական, մշակութային և տնտեսական կենտրոնը։ Աշխարհագրորեն՝ Կատալոնիան գտնվում է Իսպանիայի ծայր արևելքում՝ Միջերկրական ծովի ափին։ Հյուսիսում սահմանակցում է Ֆրանսիայի Հանրապետությանը և Անդորրային, արևմուտքում՝ Արագոնին, արևելքում՝ Վալենսիային։

Ըստ 2016 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Կատալոնիայի բնակչությունը կազմում է 7,522,596 մարդ։ Բնակչության մեծամասնությունն իսպանացիներն ու կատալոնացիներն են։ Պաշտոնական լեզուները երեքն են՝ իսպաներենը, կատալաներենը և արաներենը։ Բնակչության կրոնական կազմը բավականին բազմազան է, սակայն ճնշող մեծամասնությունը դավանում է կաթոլիկ քրիստոնեություն։

Կատալոնիայի տարածքը միջնադարյան ժամանակներից ի վեր միավորվել է իսպանական պետությունների կազմի մեջ։ Պատմական տարբեր ժամանակահատվածներում այն կռվախնձոր է եղել Իսպանիայի և Ֆրանսիայի միջև, ինչպես նաև ժամանակ առ ժամանակ ձեռք բերել անկախություն և ինքնիշխանություն։ Դեռևս 20-րդ դարի սկզբերից Իսպանիայի կազմում գտնվող Կատալոնիան աչքի է ընկել իր ազատատենչ գաղափարներով, անջատողական կեցվածքով և ունիտարիստական քաղաքականությանը հակոտնյա դիրքորոշմամբ։ Այս ամենի արդյունքում Կատալոնիան հասել է նրան, որ պաշտոնական Մադրիդը վերջինիս շնորհել է բացառիկ ինքնավարություն, ինչպես նաև կատալաներենը ճանաչել որպես պետական լեզու։ Կատալոնական ազգայնականության դրսևորումներից է վերջինիս տարածքային հավակնությունները Կատալոնական հողերի նկատմամբ, ինչպես նաև այդ տարածքներում ինքնիշխան ազգային պետության ստեղծման վերջիններիս բաղձալի նպատակը։ 2013 թվականի հունվարի 23-ին Կատալոնիայի խորհրդարանը ընդունում է «ինքնիշխանության և կատալոնացի ժողովրդի ինքնորոշման մասին հռչակագիր»։

2017 թվականի հոկտեմբերի 1-ին Կատալոնիայում անցկացվում է անկախության հանրաքվե, որն ըստ երևույթի հակասում էր Իսպանիայի ազգային օրենսդրությանը։ Ըստ հանրաքվեի հրապարակված արդյունքների՝ բնակչության մեծամասնությունը կողմ էր Կատալոնիայի անկախությանը։ 2017 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Կատալոնիայի խորհրդարանի նիստի ժամանակ Կառլես Պուչդեմոնը Կատալոնիան հռչակում է անկախ պետություն՝ հանրապետական կառավարմամբ։ Հոկտեմբերի 21-ին Մարիանո Ռախոն լուծարում է ժեներալիտետը և սահմանադրական դատարանի վճռով Կատալոնիային զրկում ինքնիշխանությունից։ Վերջինիս կարգավիճակը վերականգնվում է 2018 թվականի հուլիսի 2-ին։

Other Languages
Afrikaans: Katalonië
Alemannisch: Katalonien
አማርኛ: ካታሎኒያ
aragonés: Catalunya
العربية: كتالونيا
ܐܪܡܝܐ: ܩܛܠܘܢܝܐ
asturianu: Cataluña
azərbaycanca: Kataloniya
تۆرکجه: کاتالونیا
башҡортса: Каталония
Boarisch: Katalonien
žemaitėška: Kataluonėjė
Bikol Central: Katalunya
беларуская: Каталонія
беларуская (тарашкевіца)‎: Каталёнія
български: Каталония
भोजपुरी: कैटालोनिया
brezhoneg: Katalonia
bosanski: Katalonija
буряад: Каталони
català: Catalunya
нохчийн: Каталони
Cebuano: Katalunya
کوردی: کەتەلۆنیا
corsu: Catalunia
čeština: Katalánsko
kaszëbsczi: Katalońskô
Cymraeg: Catalwnia
dansk: Catalonien
Deutsch: Katalonien
Zazaki: Katalonya
dolnoserbski: Kataloniska
Ελληνικά: Καταλονία
English: Catalonia
Esperanto: Katalunio
español: Cataluña
eesti: Kataloonia
estremeñu: Cataluña
فارسی: کاتالونیا
suomi: Katalonia
Võro: Kataloonia
français: Catalogne
Nordfriisk: Kataloonien
Frysk: Kataloanje
Gaeilge: An Chatalóin
Gàidhlig: Catalòinia
galego: Cataluña
Avañe'ẽ: Katalúña
Hausa: Katalunya
客家語/Hak-kâ-ngî: Catalunya
עברית: קטלוניה
हिन्दी: कातालोनिया
hrvatski: Katalonija
hornjoserbsce: Katalanska
Kreyòl ayisyen: Kataloy
magyar: Katalónia
interlingua: Catalonia
Bahasa Indonesia: Catalunya
Interlingue: Catalonia
íslenska: Katalónía
italiano: Catalogna
Basa Jawa: Catalunya
ქართული: კატალონია
Qaraqalpaqsha: Kataloniya
Taqbaylit: Katalunya
қазақша: Каталония
한국어: 카탈루냐
къарачай-малкъар: Каталония
kurdî: Katalonya
kernowek: Kataloni
Кыргызча: Каталония
Latina: Catalaunia
Ladino: Katalunya
Lëtzebuergesch: Katalounien
Lingua Franca Nova: Catalunia
Limburgs: Catalonië
Ligure: Catalogna
lumbaart: Catalògna
lietuvių: Katalonija
latviešu: Katalonija
Māori: Catalonia
македонски: Каталонија
മലയാളം: കാറ്റലോണിയ
Bahasa Melayu: Catalonia
مازِرونی: کاتالونیا
Nederlands: Catalonië
norsk nynorsk: Catalonia
norsk: Catalonia
Novial: Katalunia
Nouormand: Catalongne
Livvinkarjala: Katalunii
ਪੰਜਾਬੀ: ਕਾਤਾਲੋਨੀਆ
Kapampangan: Catalonia
Picard: Catalongne
polski: Katalonia
پنجابی: کیتلونیا
português: Catalunha
Runa Simi: Katalunya
română: Catalonia
tarandíne: Catalogna
русский: Каталония
sardu: Catalugna
sicilianu: Catalugna
Scots: Catalonie
davvisámegiella: Katalonia
srpskohrvatski / српскохрватски: Katalonija
Simple English: Catalonia
slovenčina: Katalánsko
slovenščina: Katalonija
Soomaaliga: Katalooniya
shqip: Katalonia
српски / srpski: Каталонија
Seeltersk: Katalonien
svenska: Katalonien
Kiswahili: Catalonia
ślůnski: Katalůńijo
Türkmençe: Kataloniýa
Tagalog: Cataluña
Türkçe: Katalonya
татарча/tatarça: Каталония
reo tahiti: Tatarūnia
удмурт: Каталония
українська: Каталонія
oʻzbekcha/ўзбекча: Kataloniya
vèneto: Catełogna
Tiếng Việt: Catalunya
West-Vlams: Catalonië
Volapük: Katalonän
walon: Catalogne
Winaray: Catalunya
მარგალური: კატალონია
ייִדיש: קאטאלאניע
Bân-lâm-gú: Catalunya