Լոնդոնի մեծ հրդեհ

Լոնդոնի մեծ հրդեհը նկարված անհայտ նկարչի կողմից 1666 թվականի սեպտեմբերի 4-ին `երեքշաբթի երեկոյան: Նկարի աջ կողմում Թաուերն է , իսկ ձախ կողմում Լոնդոնի կամուրջը, հեռվում` Սուրբ Պողոսի տաճարն է` բոցկլտացող կրակների մեջ:

Լոնդոնի մեծ հրդեհ (անգլ.՝ Great Fire of London), խոշոր հրդեհ, որը տեղի է ունեցել Լոնդոն քաղաքում 1666 թվականին[1] և ավերել է քաղաքի կենտրոնական Լոնդոնյան Սիթի շրջանի զգալի մասը: Այն այրել է 13,200 տուն, 87 ծխական եկեղեցի, Սուրբ Պողոսի տաճարը և Սիթիի բազմաթիվ իշխանական կառույցներ: Այն սկսվել է մի կիրակի օր` սեպտեմբերի 2-ին, և ավարտվել է չորեքշաբթի օրը` սեպտեմբերի 5-ին: Հրդեհը նաև սպառնում էր ոչնչացնել արիստոկրատական Վեսթմինսթեր թաղամասը, ինչպես նաև Լոնդոնի ծայրամասերի խարխլված տները[2], սակայն բարեբախտաբար չի հասցնում: Համարվում է, որ հրդեհը ոչնչացրել է 80 000 բնակիչ ունեցող Լոնդոնյան Սիթի շրջանի 70 000 բնակելի տուն[3]:

Թեև հրդեհը խլել է շատերի կյանքը, մահացածների թիվն անհայտ է, և պաշտոնապես գրանցված է ընդամենը 6 զոհ (ենթադրվում է, որ աղքատների և միջին խավի մարդկանց անունները չեն գրանցվել): Պուդինգի նրբանցքում հնագետների կողմից գտնված հալված խեցու կտորը, որն այժմ տեղադրված է Լոնդոնի թանգարանում, ապացուցում է, որ հրդեհի ջերմաստիճանը հասել է մինչև 1250° Ցելսիուսի սանդղակով[4]:

Հրդեհի բռնկումն ու հետևանքները

Լոնդոնի մեծ հրդեհը բռնկվել է Պուդինգի նրբանցքում Թոմաս Ֆերիների հացի փռում սեպտեմբերի 2-ին` կիրակի օրը, կեսգիշերից քիչ անց, և արագ տարածվել է Լոնդոնյան Սիթի շրջանով: Որպես կանոն, այդ ժամանակ հրշեջներն օգտագործում էին շենքերի փլուզման մեթոդը` հրդեհը մարելու նպատակով, որպեսզի կրակն արագ չտարածվի: Լոնդոնի մեծ հրդեհի ժամանակ այս մեթոդը չկիրառվեց` Լոնդոնի քաղաքապետ պրն. Թոմաս Բլադվորթի անվճռականության պատճառով: Եվ երբ կիրակի գիշերը վերջապես լայնամասշտաբ փլուզումների հրաման տրվեց, քամին արդեն հրդեհը տարածել էր և հասցրել շատ մեծ ծավալների: Երկուշաբթի օրն արդեն հրդեհը տարածվել էր դեպի հյուսիս` Լոնդոնյան Սիթիի սիրտը: Իսկ երեքշաբթի օրը կրակն ընդգրկել էր քաղաքի մեծ մասը` մոխրացնելով Սուրբ Պողոսի տաճարը և հասել էր Ֆլիթ գետի հակառակ կողմը` սպառնալով Ուայթհոլ փողոցում գտնվող Չարլզ II Ստյուարտի պալատին: Հրդեհը մարելու փորձերը հաջողությամբ պսակվեցին, քանի որ հյուսիսային քամին վերջապես դադարեց և Թաուերի այրված մոխիրների շնորհիվ ստեղծվեց պատնեշ` դեպի արևելք հետագա տարածումը դադարեցնելու համար: Աղետի հետևանքով ստեղծված սոցիալական եւ տնտեսական խնդիրները շատ մեծ էին: Չարլզ II Ստյուարտը աջակցում էր Լոնդոնի բնակիչների տարհանմանն ու վերաբնակեցմանը, քանի որ վախենում էր սպառնացող ապստամբությունից: Ի վերջո, չնայած բազմաթիվ արմատական առաջարկներին, Լոնդոն քաղաքը վերակառուցվեց նույն նախագծով ինչպես հրդեհից առաջ էր[5]: Բռնկված հրդեհը օգնեց նաև ազատվել Լոնդոնի մեծ ժանտախտից, որը բռնկվել էր 1665 թվականին:

Other Languages
беларуская (тарашкевіца)‎: Пажар у Лёндане 1666 году
Bahasa Indonesia: Kebakaran Besar London
한국어: 런던 대화재
Bahasa Melayu: Kebakaran Besar London
srpskohrvatski / српскохрватски: Veliki požar u Londonu
Simple English: Great Fire of London
中文: 倫敦大火
粵語: 倫敦大火