Լիտր
English: Litre

Մեկ լիտր հավասար է այն խորանարդի ծավալին, որի ամեն մի կողմը հավասար է 10 սմ
1 լիտր ջուր = 1 կգ (4 °C-ի պայմաններում)

Լիտր (լ, l, L, ℓ), ծավալի չափման միավոր մետրիկ համակարգում։ Լիտրը չի պատկանում ՄՀ-ի չափման միավորներին, սակայն այնպիսի միավորների հետ մեկտեղ, ինչպիսին են ժամը կամ օրը սահմանվում է, որպես «չափման միավոր, որը չի պատկանում ՄՀ-ին, սակայն կարող է օգտագործվել ՄՀ-ի միավորների հետ միասին»։ ՍԻ համակարգում ծավալի չափման միավորն է խորանարդ մետրը (մ³)[1]։

Լիտրի մեծությունը

Ապակե բանկաներ ձախից աջ` 250 մլ, 1 լ, 2 լ, 3լ

1 լիտրը հավասար է 1 խորանարդ դեցիմետրի` 1 լ = 1 դմ³ = 0,001 մ³։Այս սահմանումը ընդունվել է 1964 թվականին Չափումների և կշիռների ընդհանուր համաժողովի 12-րդ նիստում։

Մինչ այդ, 1901 թվականին, 3-րդ Չափումների և կշիռների ընդհանուր համաժողովի որոշմամբ, լիտրը սահմանվել էր, որպես 1 կգ մաքուր ջրի ծավալ նորմալ մթնոլորտային ճնշման (760 մմ. ս. ս.) և ջրի առավելագույն խտության ջերմաստիճանի (3,98 °C) պայմաններում։ Այսպիսով, 1 լիտրի ծավալը ընդունվել էր 1,000028 դմ³։

Անվանման ծագումը

Պատմականորեն «լիտր» անվանումը ծագում է հին ֆրանսիական ծավալի չափման միավորից՝ «լիտրոն»-ից (ֆր.՝ litron), որը հավասար էր ժամանակակից լիտրի 0,831018-ին։ «Լիտրոն» անվանումը, իր հերթին, ծագել է լայնորեն ընդունված հունա-լատինական «litra» արմատից։

Այլ միավորների հետ հարաբերությունը

Մետրական միավորներ

Հայաստանում, որպես օրենք, օգտագործվում է լիտրի ածանցյալներ՝ միլիլիտրը (մլ, ml), դեկալիտր (դալ, dal), ինչպես նաև մետրական միավորները՝ խորանարդ մետրը և այլն։

Միավորի աստիճաններԱնվանումըՆշանըՀամարժեք ծավալըՄիավորի մասերԱնվանումըՆշանըՀամարժեք ծավալը
100 Lլիտրl (ℓ)Lդմ3խորանարդ դեցիմետր  
101 Lդեկալիտր (դալ)daldaL101 դմ310 խորանարդ դեցիմետր10−1 LդեցիլիտրdldL102 սմ3100 խորանարդ սանտիմետր
102 Lհեկտոլիտր hl (Հլ)hL102 դմ3100 խորանարդ դեցիմետր10−2 LսանտիլիտրclcL101 սմ310 խորանարդ սանտիմետր
103 Lկիլոլիտր (խորանարդ մետր)klkLմ3խորանարդ մետր10−3 LմիլիլիտրmlmLսմ3խորանարդ սանտիմետր
106 LմեգալիտրMlMLդամ3խորանարդ դեկամետր10−6 LմիկրոլիտրµlµLՄմ3խորանարդ միլիմետր
109 LգիգալիտրGlGLհմ3խորանարդ հեկտոմետր10−9 LնանոլիտրnlnL106 µմ3միլիոն խորանարդ միկրոմետր
1012 LտերալիտրTlTLկմ3խորանարդ կիլոմետր10−12 LպիկոլիտրplpL103 µմ3հազար խորանարդ միկրոմետր
1015 LպետալիտրPlPL103 կմ3հազար խորանարդ կիլոմետր10−15 LֆեմտոլիտրflfLµմ3խորանարդ միկրոմետր
1018 LէկզալիտրElEL106 կմ3միլիոն խորանարդ կիլոմետր10−18 LատտոլիտրalaL106 նմ3միլիոն խորանարդ նանոմետր
1021 LզետալիտրZlZLՄմ3խորանարդ մեգամետր10−21 LզեպտոլիտրzlzL103 նմ3հազար խորանարդ նանոմետր
1024 LյոտալիտրYlYL103 Մմ3հազար խորանարդ մեգամետր10−24 LյոկտոլիտրylyLնմ3խորանարդ նանոմետր

Ոչ մետրիկ միավորներ

Մետրիկ
Մոտավոր արժեքը
Ոչ մետրիկ
Չափման համակարգը
Ոչ մետրիկ
Համարժեքը մետրիկում
1 լ≈ 0.87987699կվարտանգլիական1 կվարտ≡ 1,1365225 լ
1 լ≈ 1.056688կվարտ ամեր.ամերիկյան1 կվարտ ամեր.≡ 0,946352946 լ
1 լ≈ 1.75975326պինտանգլիական1 պինտ≡ 0,56826125 լ
1 լ≈ 2.11337641պինտ ամեր.ամերիկյան1 պինտ ամեր.≡ 0,473176473 լ
1 լ≈ 0.21997գալլոնանգլիական1 գալլոն≡ 4,54609 լ
1 լ≈ 0,2642գալլոն ամեր.ամերիկյան1 գալլոն ամեր.≡ 3,785 լ
1 լ≈ 0.0353146667խորանարդ ֆուտ 1 խորանարդ ֆուտ≡ 28,316846592 լ
1 լ≈ 61.0237441խորանարդ դյույմ 1 խորանարդ դյույմ≡ 0,01638706 լ
1 լ≈ 33.8140օունս ամեր.ամերիկյան1 օունս ամեր.≡ 29,5735295625 մլ
1 լ≈ 35.1950օունսանգլիական1 օունս≡ 28,4130625 մլ

Ծանոթագրություններ

  1. Bureau International des Poids et Mesures, 2006, p. 124. («Days» and «hours» are examples of other non-SI units that SI accepts.)
Other Languages
Afrikaans: Liter
Alemannisch: Liter
aragonés: Litro
العربية: لتر
مصرى: ليتر
অসমীয়া: লিটাৰ
asturianu: Llitru
azərbaycanca: Litr
تۆرکجه: لیتر
башҡортса: Литр
žemaitėška: Lėtros
беларуская: Літр
беларуская (тарашкевіца)‎: Літар
български: Литър
বাংলা: লিটার
བོད་ཡིག: སྤྱི་ཧྲན།
brezhoneg: Litr
bosanski: Litar
català: Litre
کوردی: لیتر
čeština: Litr
Чӑвашла: Литр
Cymraeg: Litr
dansk: Liter
Deutsch: Liter
Ελληνικά: Λίτρο
English: Litre
Esperanto: Litro
español: Litro
eesti: Liiter
euskara: Litro
فارسی: لیتر
suomi: Litra
français: Litre
Nordfriisk: Liter
furlan: Litri
Frysk: Liter
Gaeilge: Lítear
贛語: 公升
galego: Litro
客家語/Hak-kâ-ngî: Kûng-sṳ̂n
עברית: ליטר
हिन्दी: लीटर
hrvatski: Litra
magyar: Liter
interlingua: Litro
Bahasa Indonesia: Liter
Ilokano: Litro
Ido: Litro
íslenska: Lítri
italiano: Litro
日本語: リットル
Patois: Liita
Jawa: Liter
ქართული: ლიტრი
қазақша: Литр
ಕನ್ನಡ: ಲೀಟರ್
한국어: 리터
къарачай-малкъар: Литр
kurdî: Lîtir
Кыргызча: Литр
Latina: Litrum
Lëtzebuergesch: Liter
лезги: Литр
Limburgs: Liter
Ligure: Litro
lumbaart: Lìter
lietuvių: Litras
latviešu: Litrs
македонски: Литар
മലയാളം: ലിറ്റർ
монгол: Литр
मराठी: लीटर
Bahasa Melayu: Liter
မြန်မာဘာသာ: လီတာ
नेपाल भाषा: लितर
Nederlands: Liter
norsk nynorsk: Liter
norsk: Liter
occitan: Litre
ਪੰਜਾਬੀ: ਲੀਟਰ
polski: Litr
پنجابی: لٹر
português: Litro
română: Litru
tarandíne: Litre
русский: Литр
русиньскый: Литер
саха тыла: Лиитэрэ
sardu: Litru
sicilianu: Litru
Scots: Litre
srpskohrvatski / српскохрватски: Litar
Simple English: Litre
slovenčina: Liter
slovenščina: Liter
Soomaaliga: Litir
shqip: Litri
српски / srpski: Литар
Sunda: Léter
svenska: Liter
Kiswahili: Lita
தமிழ்: லிட்டர்
తెలుగు: లీటరు
ไทย: ลิตร
Tagalog: Litro
Türkçe: Litre
Xitsonga: Litara
українська: Літр
اردو: لٹر
oʻzbekcha/ўзбекча: Litr
vèneto: Litro
Tiếng Việt: Lít
walon: Lite
Winaray: Litro
吴语:
ייִדיש: ליטער
中文: 公升
Bân-lâm-gú: Li̍p
粵語: 公升