Իմաստաբանություն (լեզվաբանություն)

HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Իմաստաբանություն (այլ կիրառումներ)

Իմաստաբանություն, սեմանտիկա, նշանակաբանություն (հուն․՝ σημανξίκός - նշանակվող), լեզվաբանության բաժին, զբաղվում է լեզվական տարբեր միավորների (ձևույթների, բառերի, քերականական ձևերի և այլն) իմաստների ուսումնասիրությամբ։ Այս իմաստով օգտագործվում է նաև «սեմասիոլոգիա» տերմինը։ Իմաստաբանությունը իբրև լեզվաբանության առանձին բնագավառ հանդես է եկել 19-րդ դարում և երկար ժամանակ սահմանափակվել է բառերի իմաստների ոլորտով։ Այժմ էլ մաստաբանությունը ամենից ավելի ուսումնասիրում է բառիմաստները, դրանց զարգացումն ու փոփոխությունները, կատարում են բառերի դասակարգում ըստ իմաստի, ինչպես և իմաստի ու ձևի փոխհարաբերության՝ տարբերելով հոմանիշ (այդ թվում նույնանիշ և համանիշ), հականիշ, բազմիմաստ, համանուն բառերը։ Ձևաբանության և շարահյուսության մեջ նույնպես կատարվում է հոմանիշ, համանուն, բազմիմաստ քերականական ձևերի և շարահյուսական միավորների տարբերակում։ Զանազանում են համաժամանակյա իմաստաբանություն, որն ուսումնասիրում է մի լեզվի զարգացման սահմանափակ ժամանակահատվածի (սովորաբար՝ ժամանակակից) միավորների իմաստները, և տարժամանակյա (պատմական) իմաստաբանության, որն ուսումնասիրում է մի լեզվի միավորների իմաստային զարգացումը, փոփոխությունները պատմական ավելի մեծ ժամանակաշրջանում։

Երբեմն տարբերում են ստատիկ կամ նկարագրական իմաստաբանություն, որն ուսումնասիրում է լեզվի պատմության որևէ ժամանակահատվածի բառիմաստները, և պատմական կամ էվոլյուցիոն իմաստաբանություն, որն ուսումնասիրում է բառիմաստի պատմական զարգացումը, բառերի իմաստային զարգացումը: Իմաստանաբանության սկզբնավորումը կապվում է գերմանական բանասեր Կարլ Քրիստիան Ռայզիգի անվան հետ[1]:

  • Ծանոթագրություններ

Ծանոթագրություններ

  1. Հ. Զ. Պետրոսյան, Ս. Ա. Գալստյան, Թ. Ա. Ղարագյուլյան, Լեզվաբանական բառարան (խմբ. Էդ. Բ. Աղայան), Երևան, «Հայկական ՍՍՀ Գիտությունների Ակադեմիայի հրատարակչություն», 1975, էջ 118։
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png


Other Languages
Afrikaans: Semantiek
Alemannisch: Semantik
asturianu: Semántica
azərbaycanca: Semantika
беларуская: Семантыка
беларуская (тарашкевіца)‎: Сэмантыка
български: Семантика
brezhoneg: Semantik
bosanski: Semantika
català: Semàntica
کوردی: واتاناسی
čeština: Sémantika
Cymraeg: Semanteg
dansk: Semantik
Deutsch: Semantik
Ελληνικά: Σημασιολογία
English: Semantics
Esperanto: Semantiko
eesti: Semantika
euskara: Semantika
فارسی: معناشناسی
føroyskt: Merkingarfrøði
français: Sémantique
Frysk: Semantyk
galego: Semántica
Gaelg: Semantaght
עברית: סמנטיקה
hrvatski: Semantika
Kreyòl ayisyen: Semantik
magyar: Szemantika
interlingua: Semantica
Bahasa Indonesia: Semantik
íslenska: Merkingarfræði
italiano: Semantica
日本語: 意味論
la .lojban.: smuske
Basa Jawa: Semantik
қазақша: Семантика
한국어: 의미론
Кыргызча: Семантика
Latina: Semantica
Lingua Franca Nova: Semantica
lumbaart: Semantega
lietuvių: Semantika
latviešu: Semantika
македонски: Семантика
Bahasa Melayu: Semantik
Nederlands: Semantiek
norsk nynorsk: Semantikk
norsk: Semantikk
Novial: Semantike
ਪੰਜਾਬੀ: ਅਰਥ-ਵਿਗਿਆਨ
português: Semântica
rumantsch: Semantica
română: Semantică
русский: Семантика
Scots: Semanteecs
srpskohrvatski / српскохрватски: Semantika
Simple English: Semantics
slovenčina: Sémantika (náuka)
slovenščina: Semantika
српски / srpski: Семантика
svenska: Semantik
Kiswahili: Semantiki
Tagalog: Palasurian
Türkçe: Anlam bilimi
татарча/tatarça: Семантика
українська: Семантика
Tiếng Việt: Ngữ nghĩa học
Winaray: Semantika
中文: 语义学
Bân-lâm-gú: Ì-bī-lūn
粵語: 語義學