Էդմունդ Հալլեյ

Picto Info sciences exactes.png
Էդմունդ Հալլեյ
անգլ.՝ Edmond Halley
Edmund Halley.gif
Ծնվել է հոկտեմբերի 29 ( նոյեմբերի 8), 1656 [1] կամ նոյեմբերի 8, 1656() [2] [3] [4]
Haggerston, Հակնի, Մեծ Լոնդոն, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա
Մահացել է հունվարի 14 (25), 1742 [5] [6] (85 տարեկանում) կամ հունվարի 14, 1742() [2] [7] [3] [4] (85 տարեկանում)
Գրինվիչ, Գրինվիչ, Մեծ Լոնդոն, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն
Գերեզման St Margaret's, Lee
Քաղաքացիություն Անգլիայի թագավորություն
Մասնագիտություն մաթեմատիկոս, երկրաֆիզիկոս, աստղագետ, օդերևութաբան, քարտեզագիր, փիլիսոփա, ժողովրդագիր, ֆիզիկոս և համալսարանի պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ) Գրինվիչի աստղադիտարան
Գործունեության ոլորտ Երկրաֆիզիկա, Օդերևութաբանություն և Ժողովրդագրություն
Պաշտոն(ներ) Astronomer Royal [8]
Անդամակցություն Լոնդոնի թագավորական ընկերություն
Ալմա մատեր Սուրբ Պողոսի դպրոց և Թագավորական քոլեջ
Տիրապետում է լեզուներին լատիներեն և անգլերեն [9]
Պարգևներ
Edmond Halley Վիքիպահեստում

Էդմունդ Հալլեյ [10] ( անգլերեն` Edmond Halley, հոկտեմբերի 29 ( նոյեմբերի 8), 1656 [1] կամ նոյեմբերի 8, 1656() [2] [3] [4], Haggerston, Հակնի, Մեծ Լոնդոն, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա - հունվարի 14 (25), 1742 [5] [6] կամ հունվարի 14, 1742() [2] [7] [3] [4], Գրինվիչ, Գրինվիչ, Մեծ Լոնդոն, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն), անգլիացի աստղագետ և երկրաֆիզիկոս, Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ։

Հալլեյը սովորել է Օքսֆորդի համալսարանում, 1703-ից եղել է նույն համալսարանի պրոֆեսոր, 1720-ից՝ Գրինվիչի աստղադիտարանի տնօրեն։ 1676–78-ին Հալլեյը կազմել է Հարավային երկնքի 341 աստղերի հեռադիտակային առաջին աստղացուցակը (կատալոգ)։ Նա առաջինն է հաստատել գիսավորի պտույտի պարբերականությունը (Հալլեյի գիսավորինը 76 տարի է)։ Սեփական միջոցներով հրատարակել է Իսահակ Նյուտոնի «Բնափիլիսոփայության մաթեմատիկական սկզբունքները» աշխատությունը և արաբերենից թարգմանել ու հրատարակել է Ապոլոնիուս Պերգացու մաթեմատիկական աշխատանքները։ Մասնակցելով 1698–1700-ին կազմակերպված արշավախմբին՝ կազմել է երկրամագնիսական մանրամասն քարտեզ։

Ծանոթագրություններ

  1. 1,0 1,1 Oxford Dictionary of National Biography / C. MatthewOxford: Oxford University Press, 2004.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Encyclopædia Britannica
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 SNAC
  5. 5,0 5,1 5,2 Encyclopædia Britannica (untranslated), 1768. — ISBN 978-1-59339-292-5
  6. 6,0 6,1 6,2 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  7. 7,0 7,1 7,2 Edmond Halley — 1834.
  8. Berry A. A Short History of Astronomy John Murray, 1898.
  9. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb119960783
  10. «Աշխարհագրական անունների հայերեն տառադարձության մասին որոշում». Տերմինաբանական և ուղղագրական տեղեկատու. Երևան: 9-րդ հրաշալիք. էջ 58. ISBN 99941-56-03-9. http://issuu.com/5420/docs/texekatu?e=3902245/2725897. 
Other Languages
Afrikaans: Edmond Halley
العربية: إدموند هالي
অসমীয়া: এডমাণ্ড হেলি
azərbaycanca: Edmund Halley
تۆرکجه: ادموند هالی
беларуская: Эдмунд Галей
беларуская (тарашкевіца)‎: Эдмунд Галей
български: Едмънд Халей
brezhoneg: Edmond Halley
bosanski: Edmond Halley
català: Edmond Halley
čeština: Edmund Halley
Deutsch: Edmond Halley
English: Edmond Halley
Esperanto: Edmond Halley
español: Edmund Halley
euskara: Edmond Halley
français: Edmond Halley
Gaeilge: Edmond Halley
hrvatski: Edmond Halley
Bahasa Indonesia: Edmond Halley
íslenska: Edmond Halley
italiano: Edmond Halley
ქართული: ედმუნდ ჰალეი
Lëtzebuergesch: Edmond Halley
latviešu: Edmonds Halejs
Malagasy: Edmond Halley
македонски: Едмонд Халеј
Bahasa Melayu: Edmond Halley
မြန်မာဘာသာ: အက်မော ဟေလီ
Plattdüütsch: Edmond Halley
Nederlands: Edmond Halley
norsk nynorsk: Edmond Halley
occitan: Edmund Halley
Piemontèis: Edmund Halley
پنجابی: ایڈمنڈ ہیلے
português: Edmond Halley
română: Edmond Halley
sicilianu: Edmond Halley
srpskohrvatski / српскохрватски: Edmond Halley
Simple English: Edmond Halley
slovenčina: Edmund Halley
slovenščina: Edmond Halley
српски / srpski: Едмунд Халеј
svenska: Edmond Halley
Türkçe: Edmond Halley
українська: Едмонд Галлей
oʻzbekcha/ўзбекча: Galley Edmund
Tiếng Việt: Edmund Halley
Winaray: Edmond Halley
Bân-lâm-gú: Edmond Halley
粵語: 哈雷