Զեն

Բոդհիդհարման և Դազու Հույկը՝ Զեն առաջին պատրիարքները

Զեն, Մահայանա Բուդդիզմի դպրոցներից մեկն է, որը ծագել է Չինաստանում Տան հարստության օրոք, որպես Չան Բուդդիզմ: Զեն դպրոցի վրա մեծ ազդեցություն է ունեցել Տաոիզմը և այն զարգացել է որպես Չինական Բուդդիզմի առանձին դպրոց: Չինաստանից Չան Բուդդիզմը տարածվել է հարավ՝ դեպի Վիետնամ, հյուսիս՝ դեպի Կորեա և արևելք՝ դեպի Ճապոնիա, որտեղ անվանվել է Ճապոնական Զեն,իսկ Կորեայում՝ Սեոն բուդդիզմ[1]:

Զեն տերմինը ծագել է չինարեն 禪 (Չան) բառի ճապոներեն արտասանությունից, որի արմատները հասնում են Դհայանա (մեդիտացիա) հնդկական պրակտիկա: Զենը նշանակություն է տալիս խիստ ինքնակառավարմանը, մեդիտացիայի պրակտիկային, բուդդայականության էության ընկալմանը, և ամենօրյա կյանքում այս ընկալման արտահայտմանը, հատկապես այլոց շահերի համար (Բոդհիսատվա)[2][3]: Այսպիսով, այն զրկում է շեշտադրումից սուտրաների մասին ուղղակի գիտելիքը և տեսությունը[4][5] և կարևորում է ուղղակի ըմբռնումը զազենով և համագործակցությունը լիարժեք ուսուցչի հետ[6]:

Զենի ուսմունքները ներառում են Մահայանա մտքի տարբեր աղբյուրներ (մասնավորապես Յոգաչարա, Տաթագատագարբա սուտրաներ և Հուայան դպրոց) և դրանց շեշտադրումը բուդդայականության էությանը, ամբողջականությանը և Բոդհիսատվա-իդեալին: Պրայնապարամիտայի գրականությունը և Մադհիամական նույնպես ազդեցություն են ունեցել Զեն-ավանդության "պարադոքսալ լեզվի" ստեղծման գործընթացի վրա:

Ձևավորում

Զեն բառը ծագել է (dʑjen) չինարեն 禪 (Չան) բառի (Միջին Չինաստան) ճապոներեն արտասանությունից, որն իր հերթին ծագել է Սանսկրիտի դհայանա բառից[7], որը կարող է մոտավորապես թարգմանվել որպես կլանվածություն կամ մեդիտատիվ վիճակ[8]:

Other Languages
Afrikaans: Zen
Alemannisch: Zen
aragonés: Zen
العربية: زن
asturianu: Zen
azərbaycanca: Dzen
تۆرکجه: ذن
башҡортса: Дзэн
Boarisch: Zen
беларуская: Дзэн
беларуская (тарашкевіца)‎: Дзэн
български: Дзен
བོད་ཡིག: ཟེན།
brezhoneg: Zen
bosanski: Zen
буряад: Дзэн
català: Budisme Zen
کوردی: زن
čeština: Zen
Cymraeg: Zen
dansk: Zen
Deutsch: Zen
Ελληνικά: Ζεν
English: Zen
Esperanto: Zeno
español: Zen
eesti: Zen
euskara: Zen
فارسی: ذن
suomi: Zen
français: Zen
Gaeilge: Zen
Gàidhlig: Zen
galego: Zen
हिन्दी: झेन
hrvatski: Zen
magyar: Zen
interlingua: Zen
Bahasa Indonesia: Zen
Ilokano: Zen
íslenska: Sen
italiano: Buddhismo Zen
日本語:
ქართული: ძენი
қазақша: Дзен буддизм
ភាសាខ្មែរ: ហ្ស៉េន
한국어: 선 (불교)
Latina: Zen
Lingua Franca Nova: Zen
ລາວ: ເຊັນ
lietuvių: Dzenas
latviešu: Dzenbudisms
македонски: Зен
монгол: Зэн буддизм
मराठी: झेन
Bahasa Melayu: Zen
မြန်မာဘာသာ: ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာ
Nederlands: Zen
norsk nynorsk: Zenbuddhisme
norsk: Zen
occitan: Zen
ਪੰਜਾਬੀ: ਜ਼ੈੱਨ
polski: Zen
Piemontèis: Zen
پنجابی: زین
português: Zen
română: Zen
русский: Дзэн
русиньскый: Зен
саха тыла: Дзэн
Scots: Zen
srpskohrvatski / српскохрватски: Zen
Simple English: Zen
slovenčina: Zen-budhizmus
slovenščina: Zen budizem
shqip: Zen
српски / srpski: Зен
svenska: Zen
Kiswahili: Zen
తెలుగు: జెన్
ไทย: เซน
Tagalog: Zen
Türkçe: Zen
татарча/tatarça: Дзен
українська: Дзен
Tiếng Việt: Thiền tông
Winaray: Zen
吴语: 禅宗
ייִדיש: זען בודהיזם
中文: 禅宗
文言: 禪宗
Bân-lâm-gú: Siân-chong
粵語: 禪宗