Գրիգորյան օրացույց

1982 թվականի արևմտագերմանական նամականիշ` ի նշան Գրիգորյան օրացույցի ընդունման 400 ամյակի։ Նամականիշի վրայի պատկերը վերցված է 1956 թվականին` Յոհանն Ռաշեմի հեղինակային գրքից

Գրիգորյան օրացույց, աստղագիտական հաշվումների վրա հիմնված՝ տարեթվերի և ժամանակահատվածների որոշման համակարգ, տարեցույց։

Ժամանակակից՝ Գրիգորյան կամ նոր տոմարը հաջորդել է հին հռոմեական՝ Հուլիոսի կամ հին տոմարին, որի համաձայն տարվա միջին տևողությունը կազմում էր 365,25 օր։ Քանի որ հուլիոսյան տարվա տևողությունը 11 ր 14 վրկ-ով ավելի է արևադարձայինից, ապա 128 տարվա ընթացքում կուտակված սխալը կազմում էր մի ամբողջ օր, իսկ մինչև 1582 թվականը տարբերությունը դարձել էր 10 օր։ Սխալն ուղղվեց 16-րդ դարում՝ Հռոմի Գրիգորիս XIII պապի ռեֆորմով, ըստ որի 1582 թվականի հոկտեմբերի 4-ին հաջորդեց հոկտեմբերի 15-ը։ Այդ ժամանակից հուլիոսյան տոմարին փոխարինեց գրիգորյան տոմարը, որը տարբեր երկրներում գործածության մեջ է դրվել տարբեր ժամանակներից։

Հայաստանում սովետական կարգեր հաստատվելուց հետո՝ 1920 թվականին, նույնպես ընդունվեց նոր տոմարը։ Մինչև 20-րդ դարի կեսերը գրիգորյան տոմարից սկսել են օգտվել աշխարհի գրեթե բոլոր երկրները[1]:

Other Languages
العربية: تقويم ميلادي
azərbaycanca: Qriqori təqvimi
беларуская (тарашкевіца)‎: Грыгарыянскі каляндар
Bahasa Banjar: Almanak Gregorius
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: গ্রেগরিয়ান পাঞ্জী
Chavacano de Zamboanga: Calendario Gregoriano
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Gregorius Lĭk-huák
dolnoserbski: Gregorjaniska pratyja
ދިވެހިބަސް: މީލާދީ ކަލަންޑަރު
emiliàn e rumagnòl: Lunâri Gregoriân
客家語/Hak-kâ-ngî: Gregorius La̍k-fap
hornjoserbsce: Gregorianiska protyka
Kreyòl ayisyen: Almanak gregoryen
Bahasa Indonesia: Kalender Gregorius
ГӀалгӀай: Григоре ханорг
한국어: 그레고리력
къарачай-малкъар: Григориан орузлама
kernowek: Calans gregorek
Lëtzebuergesch: Gregorianesche Kalenner
Basa Banyumasan: Kalendher Gregorian
Bahasa Melayu: Takwim Gregorius
مازِرونی: میلادی تقویم
Plattdüütsch: Gregoriaansch Klenner
Nedersaksies: Gregoriaanse kalender
Sesotho sa Leboa: Tšhupamabaka ya Gregorian
srpskohrvatski / српскохрватски: Gregorijanski kalendar
Simple English: Gregorian calendar
slovenščina: Gregorijanski koledar
Gagana Samoa: Kalena Kurekoria
Basa Sunda: Kalénder Grégori
Türkçe: Miladi takvim
татарча/tatarça: Милади тәкъвим
oʻzbekcha/ўзбекча: Grigoriy taqvimi
Tiếng Việt: Lịch Gregorius
吴语: 公曆
Vahcuengh: Ligmoq
中文: 格里曆
文言: 格里曆
Bân-lâm-gú: Gregorius Le̍k-hoat
粵語: 公曆