Բրազիլիա
English: Brazil

HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բրազիլիա (այլ կիրառումներ)
Բրազիլիայի Դաշնային Հանրապետություն
República Federativa do Brasil
Բրազիլիայի դրոշ
Դրոշ
Բրազիլիայի զինանշանը
Զինանշան
Նշանաբան՝
Ordem e Progresso
Կարգ ու կանոն և առաջադիմություն
Ազգային օրհներգ՝
Hino Nacional Brasileiro
Բրազիլիայի Ազգային Հիմն

Բրազիլիայի դիրքը
Մայրաքաղաք 15°45′S, 47°57′W
Ամենամեծ քաղաք Սան Պաուլու
Պետական լեզուներ պորտուգալերեն
Կառավարում Նախագահական դաշնային հանրապետություն
 -  Նախագահ Միշել Թեմեր
 -  Փոխնախագահ Միշել Թեմեր
Անկախություն Պորտուգալիայից 
 -  Հայտարարում սեպտեմբերի 7 1822 
 -  Ճանաչում օգոստոսի 29 1825 
 -  Հանրապետություն նոյեմբերի 15 1889 
Տարածք
 -  Ընդհանուր 8,514,877 կմ²  (5-րդ)
 -  Ջրային (%) 0.65
Բնակչություն
 -  2007 նախահաշիվը 190,010,647  (5-րդ)
 -  2000 մարդահամարը 169,799,170 
 -  Խտություն 22 /կմ² (182-րդ)
57 /մղոն²
ՀՆԱ (ԳՀ) 2005 գնահատում
 -  Ընդհանուր $1.803 տրիլիոն (9-րդ)
 -  Մեկ շնչի հաշվով $9,108 (68-րդ)
ՀՆԱ (անվանական) 2006 գնահատում
 -  Ընդհանուր $1.067 տրիլիոն (10-րդ)
 -  Մեկ շնչի հաշվով $5,717 (64-րդ)
Ջինի (2004) 54 
ՄԶՀ (2009) 0.813 (միջին) (69-րդ)
Արժույթ Ռեալ (BRL or R$)
Ժամային գոտի BRT (ՀԿԺ−2 to −5 (officially −3))
 -  Ամռանը (DST) BRST (ՀԿԺ−2 to −5)
Ազգային դոմեն .br
Հեռախոսային կոդ +55

Բրազիլիա (պաշտոնապես՝ Բրազիլիայի Դաշնային Հանրապետություն, պորտ.՝ República Federativa do Brasil), Հարավային Ամերիկայի և Լատինական Ամերիկայի խոշորագույն պետությունը: 8,5 միլիոն քառակուսի կիլոմետր տարածքով[1] և ավելի քան 208 միլիոն բնակչությամբ Բրազիլիան հինգերորդ խոշորագույն պետությունն է տարածքով և հինգերորդ խոշորագույնը` բնակչությամբ: Մայրաքաղաքն է համանուն Բրազիլիան, իսկ խոշորագույն քաղաքն է Սան Պաուլոն: Դաշնությունը բաղկացած է 26 նահանգներից, դաշնային շրջանից և 5 570 մունիցիպալիտետներից: Բրազիլիան խոշորագույն երկիրն է, որտեղ պորտուգալերենը պետական լեզուն է և միակն է Ամերիկայում[2][3]: Պետությունը ամենաբազմամշակութային երկրներից է աշխարհում, քանի որ դարերի ընթացքում տեղի է ունեցել զանգվածային ներգաղթ դեպի Բրազիլիա[4]:

Արևելքում սահմանակցելով Ատլանտյան օվկիանոսին` Բրազիլիան ունի մոտ 7491 կմ ափամերձ գոտի[5]: Այն սահմանակցում է Հարավային Ամերիկայի բոլոր երկրներին բացառությամբ Էկվադորին և Չիլիին և զբաղեցնում է մայրցամաքի ցամաքային տարածքի 47,3%-ը[6]: Պետության Ամազոնի դաշտավայրը ներառում է լայնածավալ արևադարձային անտառներ, որտեղ ապրում են կենդանական աշխարհի բազում ներկայացուցիչներ, բազմազան բնապահպանական գոտիներ և մեծ թվով բնական ռեսուրսներ[5]: Իր եզակի բուսական ժառանգությունը Բրազիլիային դարձնում են աշխարհի 17 մեգաբազմազան երկրներից մեկը և գլոբալ հետաքրքրության առարկա:

Բրազիլիայում բնակվել են բազմաթիվ ցեղեր մինչև 1500 թվականը, երբ ճանապարհորդ Պեդրու Ալվարեշ Կաբրալը տարածքը հայտարարեց Պորտուգալական կայսրության գաղութ: Բրազիլիան մնաց Պորտուգալիայի գաղութը մինչև 1808 թվականը, երբ կայսրության մայրաքաղաքը Լիսաբոնից տեղափոխվեց Ռիո դե Ժանեյրո: 1815 թվականին գաղութը ստացավ թագավորության կարգավիճակ և ձևավորվեց Բրազիլիայի և Ագրավեյի միացյալ թագավորությունը: Անկախություն ձեռք բերվեց 1822 թվականին, երբ ձևավորվեց Բրազիլիայի կայսրությունը, որը ունիտար երկիր էր և կառավարվում էր սահմանադրական միապետի և խորհրդարանական համակարգի կողմից: 1824 թվականին ընդունվեց առաջին սահմանադրությունը և ձևավորեց երկպալատանի խորհրդարանը, որն այժմ կոչվում է Ազգային կոնգրես: Երկիրը դարձավ նախագահական հանրապետություն 1889 թվականի ռազմական հեղաշրջումից հետո: 1964 թվականին ռազմական դիկտատուրա հատատվեց երկրում ռազմական հեղաշրջումից հետո, որն իշխեց մինչև 1985 թվականը, որից հետո քաղաքացիական կառավարությունը վերադարձվեց: Բրազիլիայի ներկայիս սահմանադրությամբ, որն ընդունվել է 1988 թվականին, ամրագրված է, որ երկիրը ժողովրդավարական դաշնային հանրապետություն է[7]: Չնայած հարուստ մշակութային պատմությանը, երկիրը ՅՈՒՆԵՍԿՈՀամաշխարհային ժառանգության օբյեկտների քանակով տասներեքերորդն է աշխարհում[8]:

Բրազիլիան ունի զարգացող տնտեսություն.[9]: Նոմինալ ՀՆԱ-ի մակարդակով Բրազիլիան իններորդն է աշխարհում[10][11]: Երկիրը աշխարհի խոշորագույն հացահատիկ արտադրողներից մեկն է և խոշորագույն սուրճ արտադրողը վերջին 150 տարում[12]: Երկիրը դասակարգվում է որպես միջինից բարձր մակարդակի տնտեսություն ունեցող Համաշխարհային բանկի կողմից[13] և նորովի ինդուստալիզացված երկիր[14][15], որի ազգային հարստությունը ամենամեծն է Լատինական Ամերիկայում: Բրազիլիան տարածաշրջանային տերություն է և շատ ժամանակ համարվում է մեծ տերություն[16][17][18] կամ միջին տերություն միջազգային հարաբերություններում[18][19][20][21][22][17]: Նրա միջազգային ճանաչման և ազդեցության շնորհիվ որոշ դեպքերում երկիրը համարվում է զարգացող տերություն[23] և պոտենցիալ գերտերություն[24][25][26]: Բրազիլիան ՄԱԿ-ի,Մեծ քսանյակի, ԲՐԻԿՍ-ի, Հարավամերիկյան ազգերի միության, Mercosul-ի, Ամերիկյան պետությունների կազմակերպության, Իբերո-ամերիկյան պետությունների կազմակերպության և Պորտուգալալեզու երկրների համագործակցության հիմնադիր անդամ է:

Բովանդակություն

Other Languages
Acèh: Brasil
адыгабзэ: Бразилие
Afrikaans: Brasilië
Akan: Brazil
Alemannisch: Brasilien
አማርኛ: ብራዚል
aragonés: Brasil
Ænglisc: Brasil
العربية: البرازيل
ܐܪܡܝܐ: ܒܪܐܙܝܠ
مصرى: برازيل
অসমীয়া: ব্ৰাজিল
asturianu: Brasil
Aymar aru: Wrasil
azərbaycanca: Braziliya
تۆرکجه: برزیل
башҡортса: Бразилия
Boarisch: Brasilien
žemaitėška: Brazilėjė
Bikol Central: Brasil
беларуская: Бразілія
беларуская (тарашкевіца)‎: Бразылія
български: Бразилия
भोजपुरी: ब्राज़ील
Bislama: Brazil
bamanankan: Brazil
বাংলা: ব্রাজিল
བོད་ཡིག: པུ་རུ་ཟིལ།
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: ব্রাজিল
brezhoneg: Brazil
bosanski: Brazil
буряад: Бразил
català: Brasil
Chavacano de Zamboanga: Brasil
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Bă-să̤
нохчийн: Бразили
Cebuano: Brasil
Chamoru: Brazil
ᏣᎳᎩ: ᏆᏏᎵ
Tsetsêhestâhese: Brazil
کوردی: بەڕازیل
corsu: Brasile
qırımtatarca: Brazil
čeština: Brazílie
kaszëbsczi: Brazylskô
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Браꙁїлїꙗ
Чӑвашла: Бразили
Cymraeg: Brasil
dansk: Brasilien
Deutsch: Brasilien
Zazaki: Brezilya
dolnoserbski: Brazilska
डोटेली: ब्राजिल
ދިވެހިބަސް: ބުރެޒިލް
eʋegbe: Brazil
Ελληνικά: Βραζιλία
emiliàn e rumagnòl: Braṡil
English: Brazil
Esperanto: Brazilo
español: Brasil
eesti: Brasiilia
euskara: Brasil
estremeñu: Brasil
فارسی: برزیل
Fulfulde: Barazil
suomi: Brasilia
Võro: Brasiilia
Na Vosa Vakaviti: Brazil
føroyskt: Brasil
français: Brésil
arpetan: Brèsil
Nordfriisk: Brasiilien
furlan: Brasîl
Frysk: Brazylje
Gaeilge: An Bhrasaíl
Gagauz: Braziliya
贛語: 巴西
Gàidhlig: Braisil
galego: Brasil
گیلکی: برزيل
Avañe'ẽ: Pindoráma
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: ब्राझील
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐌱𐍂𐌰𐌶𐌹𐌻
ગુજરાતી: બ્રાઝિલ
Hausa: Brazil
客家語/Hak-kâ-ngî: Pâ-sî
Hawaiʻi: Palakila
עברית: ברזיל
हिन्दी: ब्राज़ील
Fiji Hindi: Brazil
hrvatski: Brazil
hornjoserbsce: Brazilska
Kreyòl ayisyen: Brezil
magyar: Brazília
Արեւմտահայերէն: Պրազիլ
interlingua: Brasil
Bahasa Indonesia: Brasil
Interlingue: Brasil
Igbo: Brazil
Ilokano: Brasil
ГӀалгӀай: Бразили
íslenska: Brasilía
italiano: Brasile
日本語: ブラジル
Patois: Brazil
la .lojban.: razgu'e
Jawa: Brasil
ქართული: ბრაზილია
Qaraqalpaqsha: Braziliya
Taqbaylit: Brazil
Адыгэбзэ: Бразилэ
Kabɩyɛ: Piresiili
Kongo: Brazilia
Gĩkũyũ: Brazil
қазақша: Бразилия
kalaallisut: Brazil
ភាសាខ្មែរ: ប្រេស៊ីល
ಕನ್ನಡ: ಬ್ರೆಜಿಲ್
한국어: 브라질
къарачай-малкъар: Бразилия
kurdî: Brazîl
kernowek: Brasil
Кыргызча: Бразилия
Latina: Brasilia
Ladino: Brasil
Lëtzebuergesch: Brasilien
лезги: Бразилия
Lingua Franca Nova: Brasil
Luganda: Brasil
Limburgs: Brazilië
Ligure: Braxî
lumbaart: Brasil
lingála: Brazil
لۊری شومالی: برزيلٛ
lietuvių: Brazilija
latgaļu: Brazileja
latviešu: Brazīlija
मैथिली: ब्राजिल
Basa Banyumasan: Brasil
мокшень: Бразилие
Malagasy: Brazila
олык марий: Бразилий
Māori: Parīhi
Minangkabau: Brasil
македонски: Бразил
മലയാളം: ബ്രസീൽ
монгол: Бразил
मराठी: ब्राझील
кырык мары: Бразили
Bahasa Melayu: Brazil
Malti: Brażil
Mirandés: Brasil
မြန်မာဘာသာ: ဘရာဇီးနိုင်ငံ
مازِرونی: برزیل
Dorerin Naoero: Bradir
Nāhuatl: Brasil
Napulitano: Brasile
Plattdüütsch: Brasilien
Nedersaksies: Brazilië
नेपाली: ब्राजिल
नेपाल भाषा: ब्राजिल
Nederlands: Brazilië
norsk nynorsk: Brasil
norsk: Brasil
Novial: Brasilia
Nouormand: Brési
Sesotho sa Leboa: Brazil
occitan: Brasil
Livvinkarjala: Braziilii
Oromoo: Biraazil
ଓଡ଼ିଆ: ବ୍ରାଜିଲ
Ирон: Бразили
ਪੰਜਾਬੀ: ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ
Pangasinan: Brazil
Kapampangan: Brasil
Papiamentu: Brazil
Picard: Brésil
Deitsch: Brasilien
Pälzisch: Brasilien
पालि: ब्रासील
Norfuk / Pitkern: Bresel
polski: Brazylia
Piemontèis: Brasil
پنجابی: برازیل
پښتو: برازیل
português: Brasil
Runa Simi: Prasil
rumantsch: Brasilia
romani čhib: Brazil
Kirundi: Brazil
română: Brazilia
tarandíne: Brasile
русский: Бразилия
русиньскый: Бразілія
Kinyarwanda: Burezile
संस्कृतम्: ब्रासील
саха тыла: Бразилия
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱵᱨᱟᱡᱤᱞ
sardu: Brasile
sicilianu: Brasili
Scots: Brazil
سنڌي: برازيل
davvisámegiella: Brasilia
srpskohrvatski / српскохрватски: Brazil
සිංහල: බ්‍රසීලය
Simple English: Brazil
slovenčina: Brazília
slovenščina: Brazilija
Gagana Samoa: Pasila
chiShona: Brazil
Soomaaliga: Barasiil
shqip: Brazili
српски / srpski: Бразил
Sranantongo: Brasilkondre
Sesotho: Brazil
Seeltersk: Brasilien
Sunda: Brasil
svenska: Brasilien
Kiswahili: Brazil
ślůnski: Brazylijo
தமிழ்: பிரேசில்
తెలుగు: బ్రెజిల్
tetun: Brazíl
тоҷикӣ: Бразилия
ትግርኛ: ብራዚል
Türkmençe: Braziliýa
Tagalog: Brazil
Tok Pisin: Brasil
Türkçe: Brezilya
татарча/tatarça: Бразилия
chiTumbuka: Brazil
Twi: Brasil
reo tahiti: Parīihi
тыва дыл: Бразилия
удмурт: Бразилия
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: برازىلىيە
українська: Бразилія
اردو: برازیل
oʻzbekcha/ўзбекча: Braziliya
Tshivenda: Brazil
vèneto: Braxil
vepsän kel’: Brazilii
Tiếng Việt: Brasil
West-Vlams: Brazilië
Volapük: Brasilän
walon: Braezi
Winaray: Brasil
Wolof: Breesil
吴语: 巴西
isiXhosa: Brasil
მარგალური: ბრაზილია
ייִדיש: בראזיל
Yorùbá: Brasil
Vahcuengh: Bahsih
Zeêuws: Brezilië
中文: 巴西
文言: 巴西
Bân-lâm-gú: Pa-se
粵語: 巴西
isiZulu: IBrazili