Արյան պլազմա

Արյան պլազմա (հունարեն՝ πλάσμα - ձևավորված ամեն ինչ), արյան հեղուկ մասը, որում կախված են ձևավոր տարրերը։ Կազմում է արյան 52-61%-ը։ Իրենից ներկայացնում է դեղնավուն թափանցիկ հեղուկ։ Հյուսվածաբանորեն հանդիսանում է արտաբջջային հեղուկ։

Բաղադրություն

Շուրջ 90-92 %-ը ջուր է, որի մեջ լուծված են օրգանական և անօրգանական նյութեր։ Այս նյութերի 7-8 %-ը կազմում են սպիտակուցները, 0,5-1 %-ը՝ ճարպեր են, 0,08-0,12 %-ը ածխաջրերը մասնավորապես գլյուկոզա, 0,9 %-ը անօրգանական աղերը։ Պլազմայի հիմնական սպիտակուցներն են. ալբումիններ (55-65 %), α1-գլոբուլիններ (2-4 %), α2-գլոբուլիններ (6-12 %), β-գլոբուլիններ (8-12 %), γ-գլոբուլիններ (2-4 %) և ֆիբրինոգեն (0,2-0,4 %)։

Անօրգանական աղերը զանազան էլեկտրոլիտներ են և հանդես են գալիս նատրիումի, կալցիումի, մագնեզիումի, կալիումի և այլ կատիոնների քլորիդների, բիկարբոնատների, ‎ֆոսֆատների, սուլֆատների և այլ աղերի ձևով։ Սրանք կատարում են մի շարք ‎ֆունկցիաներ՝

  • սրանցով է պայմանավորված արյան պլազմայի օսմոսային ճնշումը,
  • մասնակցում են արյան PH-ի կարգավորմանը, CO2 –ի փոխադրմանը,
  • մասնակցում են արյան մակարդման պրոցեսներին,
  • ակտիվացնում ‎են ֆերմենտներին,
  • բջիջների միկրոմիջավայրում մասնակցում են դրդման պրոցեսի առաջացմանը,
  • սպիտակուցների, կամ օրգանական թթուների հետ կապված վիճակում, հասնում են տարբեր օրգաններ և հյուսվածքներ։

Իրենց քանակով և նշանակությամբ առավել կարևոր են սպիտակուցները։ Պլազմայում գոյություն ունեն շուրջ 200 տեսակի սպիտակուցներ, որոնք բաժանվում են երեք խմբի՝ ալբումիններ, գլոբուլիններ և ‎ֆիբրինոգեն։ Ալբումիններով է պայմանավորված պլազմայի կոլոիդ վիճակի կայունությունը և արյան կախույթային վիճակը, իրենց մակերեսի վրա փոխադրում են ճարպաթթուներ, բիլիռուբին, ստերոիդ հորմոններ, լեղաթթուների աղեր, թիրոքսինի և կալցիումի իոնների մի մասը։

  • α-գլոբուլինների մեծ մասը միացած է ածխաջրերի հետ, առաջացնելով գլիկոպրոտեիդներ։ Հանդես են գալիս որպես սպիտակուցալուծ ‎ֆերմենտների արգելակիչներ, կամ հորմոնների, միկրոտարրերի, վիտամինների փոխադրիչներ։
  • β-գլոբուլինները մեծ խնամակցություն ունեն լիպիդների հետ։
  • γ-գլոբուլինները կոչվում են իմունոգլոբուլիններ և համարվում են իմունիտետն ապահովող հակամարմիններ։
Other Languages
Afrikaans: Bloedplasma
العربية: بلازما الدم
مصرى: بلازما
беларуская: Плазма крыві
български: Кръвна плазма
বাংলা: রক্তরস
bosanski: Krvna plazma
čeština: Krevní plazma
Cymraeg: Plasma gwaed
dansk: Blodplasma
Deutsch: Blutplasma
Ελληνικά: Πλάσμα αίματος
English: Blood plasma
Esperanto: Sangoplasmo
español: Plasma (sangre)
eesti: Vereplasma
euskara: Odol-plasma
فارسی: خوناب
suomi: Veriplasma
français: Plasma sanguin
Gaeilge: Plasma fola
客家語/Hak-kâ-ngî: Hiet-chiông
עברית: פלזמה (דם)
हिन्दी: प्लाविका
hrvatski: Krvna plazma
Kreyòl ayisyen: Plasma (biyoloji)
magyar: Vérplazma
interlingua: Plasma del sanguine
Bahasa Indonesia: Plasma darah
Ido: Plasmo
íslenska: Blóðvökvi
日本語: 血漿
Basa Jawa: Plasma getih
қазақша: Қан плазмасы
한국어: 혈장
lietuvių: Kraujo plazma
latviešu: Asins plazma
македонски: Крвна плазма
Bahasa Melayu: Plasma darah
Plattdüütsch: Bloodplasma
Nederlands: Bloedplasma
norsk nynorsk: Blodplasma
norsk: Blodplasma
polski: Osocze krwi
português: Plasma (sangue)
русский: Плазма крови
srpskohrvatski / српскохрватски: Krvna plazma
Simple English: Blood plasma
slovenčina: Krvná plazma
slovenščina: Krvna plazma
српски / srpski: Крвна плазма
Basa Sunda: Plasma getih
svenska: Blodplasma
Türkçe: Kan plazması
українська: Плазма крові
اردو: خوناب
oʻzbekcha/ўзбекча: Plazma (qon)
Tiếng Việt: Huyết tương
中文: 血浆
粵語: 血漿