Ավստրիա

Republik Österreich
Ավստրիայի Հանրապետություն
Ավստրիայի դրոշ
Դրոշ
Ավստրիայի զինանշանը
Զինանշան
Ազգային օրհներգ՝
Ավստրիայի Օրհներգ
Ավստրիայի դիրքը
Ավստրիայի տեղագրական քարտեզ
ՄայրաքաղաքՎիեննա
Ամենամեծ քաղաք մայրաքաղաք
Պետական լեզուներ գերմաներեն
Կառավարում խորհրդարանական հանրապետություն
 -  Նախագահ Ալեքսանդր Վան դել Բելեն
 -  Կանցլեռ Սեբաստիան Կուրց
Հիմնադրում
 -  Հայտարարված հուլիսի 27 1955 
Տարածք
 -  Ընդհանուր 83,879 կմ²  (115-րդ)
 -  Ջրային (%) 1,7
Բնակչություն
 -  2015 նախահաշիվը 8,224,038[1]  (93-րդ)
 -  2011 մարդահամարը 8,217,280[2] 
 -  Խտություն 89 /կմ² (106-րդ)
220 /մղոն²
ՀՆԱ (ԳՀ) 2015 գնահատում
 -  Ընդհանուր $402.420 միլիարդ[3] (46-րդ)
 -  Մեկ շնչի հաշվով $47,031[3] (16-րդ)
ՀՆԱ (անվանական) 2015 գնահատում
 -  Ընդհանուր $380.555 միլիարդ[4] (27-րդ)
 -  Մեկ շնչի հաշվով $44,475[5] 
Ջինի (2014) 27,5[6] (ցածր
ՄԶՀ (2014) Green Arrow Up Darker.svg 0.881[7] (շատ բարձր) (21th)
Արժույթ Եվրո (EUR)
Ժամային գոտի +1, +2
Ազգային դոմեն .at
Հեռախոսային կոդ ++43
Ավստրիայի պատմություն
Austria Bundesadler.svg

Նախապատմական Ավստրիա
Նորիկ և Ռեցիա
Արևելյան Մարկա
Ավստրիայի դքսություն
Ավստրիայի էրցհերցոգություն
Սրբազան Հռոմեական կայսրություն
(Հաբսբուրգյան միապետություն)
Ավստրիական կայսրություն
Ավստրո-Հունգարական կայսրություն
Գերմանական Ավստրիա
Առաջին Հանրապետություն
Նացիստական Գերմանիա
Ալպյան և Դանուբյան Ռեյսխգաու
Դաշնակցային բռնազավթում
Երկրորդ Հանրապետություն

Ավստրիա, պաշտոնապես Ավստրիական Հանրապետություն, դաշնային հանրապետություն և դեպի ծով ելք չունեցող պետություն ավելի քան 8,8 միլիոն բնակչությամբ Կենտրոնական Եվրոպայում: Այն հյուսիսից սահմանակցում է Չեխիային և Գերմանիային, արևելքից` Հունգարիային և Սլովակիային, հարավից` Սլովենիային և Իտալիային և արևմուտքից` Շվեյցարիային և Լիխտեյնշտայնին: Տարածքը կազմում է 83.879 կմ քառակուսի: Տարածքի մեծ մասը կազմում են բարձրադիր լեռներ և երկրի միայն 32%-ն է 500 մետրից ցածր տեղանքում: Երկրի բարձրագույն կետը 3798 մետր է[8]: Երկրի բնակչության մեծ մասը խոսում է տեղի գերմաներեն բավարական բարբառով, որպես իրենց մայրենի լեզու[9] և գերմաներենով որպես պետության պաշտոնական լեզու[10]: Երկրի տեղային պաշտոնական լեզուներից են նաև հունգարերենը, բուրգենլանդյան խոչվաթերենը և սլովեներենը[8]:

Ժամանակակից Ավստրիայի արմատները գալիս են Հաբսբուրգների ժամանակաշրջանից, երբ երկրի մեծ մասը Սրբազան Հռոմեական կայսրության մասն էր: Ռեֆորմացիայի ժամանակներից հյուսիսային Գերմանիայի շատ արքայազներ, դժգո լինելով կայսրի կառավարումից, օգտագործեցին Բողոքականությունը որպես ապստամբության դրոշ: Երեսնամյա պատերազմում Շվեդիայի և Ֆրանսիայի թագավորությունների ազդեցությամբ հզորացավ Պրուսիայի թագավորությունը և Նապոլեոնյան պատերազմներ թուլացրեցին հյուսիսային Գերմանիայի ազդեցությունը, սակայն հարավում և կայսրության ոչ գերմանական տարածքներում, կայսրը և Կաթոլիկությունը պահպանեցին վերահսկողությունը: 17-րդ և 18-րդ դարերում Ավստրիան դարձավ Եվրոպայի գերտերություններից մեկը[11][12] և 1804 թվականին պաշտոնապես ստեղծվեց Ավստրիական կայսրությունը: Նապոլեոնի պարտությունից հետո Պրուսիան Ավստրիային համարեց Մեծ Գերմանիայի ստեղծման գլխավոր մրցակից: 1866 թվականին, երբ Ավստրիան պարտվեց Պրուսիային Ավստրո-պրուսական պատերազմում, Պրուսիան դարձավ Գերմանիայի միավորման միակ հավակնորդը: 1867 թվականի Ավստրիան միավորվեց Հունգարիայի հետ և ստեղծվեց Ավստրո-Հունգարիան: 1870-71 թվականների Ֆրանս-պրուսական պատերազմում Ֆրանսիայի պարտությունից հետո Ավստրիան դուրս մնաց նոր Գերմանական կայսրությունից, չնայած հաջորդ տասնամյակներում նրանց արտաքին քաղաքականությունը հիմնականում պաշտպանում էր Պրուսիայի ստեղծած կայսրությանը: 1914 թվականի հուլիսի 28-ին Ավստրո-Հունգարիան պատերազմ հայտարարեց Սերբիային Հուլիսյան ճգնաժամից հետո` ապավինելով Գերմանիայի օգնությանը: Այսպիսով Ավստրո-Հունգարիան առաջինը սկսեց պատերազմը, որը հետագայում վերաճեց Առաջին համաշխարհային պատերազմին:

Ավտրո-Հունգարիայի փլուզումից հետո 1918 թվականին Ավստրիան պաշտոնապես կոչվեց Գերմանա-Ավստրիական Հանրապետություն (Deutschösterreich) և փորձեց միանալ Գերմանիային, սակայն նրան մերժեցին Վերսալյան և Սեն Ժերմենի պայմանագրերով: Անվանումը փոխվեց Ավստրիա (Österreich), որը կոչում են նաև Ավստրիայի առաջին հանրապետություն: 1938 թվականին Նացիստական Գերմանիան բռնակցեց Ավստրիան Անշլյուսի շրջանակներում[13]: Սա տևեց մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտը, երբ դաշնակիցները օկուպացրեցին Ավստրիան և Ավստրիայի նախկին սահմանադրությունը չեղարկվեց: 1955 թվականի Ավստրիայի անկախության հռչակագրով Ավստրան նորից դարձավ անկախ պետություն` վերացնելով օկուպացիան: Նույն տարում Ավտրիայի խորհրդարանը ստեղծեց Չեզոքության հռչակագիրը, համաձայն որի Ավստրիայի երկրորդ հանրապետությունը դառնում էր ինքնիշխան չեզոք պետություն:

Ներկայումս Ավստրիան խորհրդարանական ժողովրդական հարապետություն է` կազմված ինը դաշնային նահանգներից[8][14]: Մայրաքաղաքը և խոշորագույն քաղաքը 1,8 բնակչությամբ Վիեննան է[8][15]: Մյուս մեծ քաղաքներից են Գրացը, Լինցը, Զալցբուրգը և Ինսբրուքը: Ավստրիան համարվում է աշխարհի ամենահարուստ երկրներից մեկը ըստ մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ-ով: Ավստրաին զարգացած, բնակիների բարձր կենսամակարդակով երկիր է, որը 2014 թվականի դրությամբ 21-րդն էր Մարդկության զարգացման ինդեքսով: Ավստրան Միացյալ Ազգերի անդամ է 1955 թվականից[16], միացել է Եվրամիությանը 1955 թվականին և[8] և ՏՀԶԿ հիմնադրն է[17]: Ավստրիան նաև ստորագրել է Շենգենյան համաձայնությունը 1995 թվականին[18] և ընդունել է եվրոն որպես ազգային արժույթ 1999 թվականին[19]:

Other Languages
Аҧсшәа: Австриа
Acèh: Austria
адыгабзэ: Аустрие
Afrikaans: Oostenryk
Akan: Austria
Alemannisch: Österreich
አማርኛ: ኦስትሪያ
aragonés: Austria
Ænglisc: Ēastrīce
العربية: النمسا
ܐܪܡܝܐ: ܢܡܣܐ
مصرى: النمسا
অসমীয়া: অষ্ট্ৰিয়া
asturianu: Austria
авар: Авустур
Aymar aru: Austriya
azərbaycanca: Avstriya
تۆرکجه: اوتریش
башҡортса: Австрия
Boarisch: Östareich
žemaitėška: Austrėjė
Bikol Central: Austriya
беларуская: Аўстрыя
беларуская (тарашкевіца)‎: Аўстрыя
български: Австрия
भोजपुरी: ऑस्ट्रिया
Bislama: Austria
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: অস্ট্রিয়া
brezhoneg: Aostria
bosanski: Austrija
ᨅᨔ ᨕᨘᨁᨗ: Austria
буряад: Австри
català: Àustria
Chavacano de Zamboanga: Austria
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Ó̤-dê-lé
нохчийн: Австри
Cebuano: Awstriya
Chamoru: Austria
ᏣᎳᎩ: ᎠᏍᏟᏯ
Tsetsêhestâhese: Austria
کوردی: نەمسا
corsu: Austria
qırımtatarca: Avstriya
čeština: Rakousko
kaszëbsczi: Aùstriô
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Аѵстрїꙗ
Чӑвашла: Австри
Cymraeg: Awstria
dansk: Østrig
Deutsch: Österreich
Zazaki: Awıstırya
dolnoserbski: Awstriska
डोटेली: अष्ट्रिया
ދިވެހިބަސް: އޮސްޓްރިއާ
ཇོང་ཁ: ཨས་ཊི་ཡ
eʋegbe: Austria
Ελληνικά: Αυστρία
emiliàn e rumagnòl: Àustria
English: Austria
Esperanto: Aŭstrio
español: Austria
eesti: Austria
euskara: Austria
estremeñu: Áustria
فارسی: اتریش
Fulfulde: Otiris
suomi: Itävalta
Võro: Austria
føroyskt: Eysturríki
français: Autriche
arpetan: Ôtrich·e
Nordfriisk: Ååstenrik
furlan: Austrie
Frysk: Eastenryk
Gaeilge: An Ostair
Gagauz: Avstriya
Gàidhlig: An Ostair
galego: Austria
Avañe'ẽ: Áuteria
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: ऑस्ट्रिया
ગુજરાતી: ઑસ્ટ્રિયા
Gaelg: Yn Austeyr
Hausa: Austriya
客家語/Hak-kâ-ngî: O-thi-li
Hawaiʻi: ʻAukekulia
עברית: אוסטריה
हिन्दी: ऑस्ट्रिया
Fiji Hindi: Austria
hrvatski: Austrija
hornjoserbsce: Awstriska
Kreyòl ayisyen: Otrich
magyar: Ausztria
interlingua: Austria
Bahasa Indonesia: Austria
Interlingue: Austria
Igbo: Austria
Ilokano: Austria
ГӀалгӀай: Австри
Ido: Austria
íslenska: Austurríki
italiano: Austria
Patois: Aschria
la .lojban.: ysteraic
Basa Jawa: Ostenrik
ქართული: ავსტრია
Qaraqalpaqsha: Avstriya
Taqbaylit: Tutrict
Адыгэбзэ: Аустриэ
Kabɩyɛ: Otirisi
Kongo: Autriche
қазақша: Аустрия
kalaallisut: Østrigi
ಕನ್ನಡ: ಆಸ್ಟ್ರಿಯ
한국어: 오스트리아
Перем Коми: Австрия
къарачай-малкъар: Австрия
Ripoarisch: Österreich
kurdî: Awistirya
коми: Австрия
kernowek: Estrych
Кыргызча: Австрия
Latina: Austria
Ladino: Austria
Lëtzebuergesch: Éisträich
лакку: Австрия
лезги: Австрия
Lingua Franca Nova: Osteraic
Limburgs: Oosteriek
Ligure: Austria
lumbaart: Austria
lingála: Otrish
لۊری شومالی: اوتریش
lietuvių: Austrija
latgaļu: Austreja
latviešu: Austrija
मैथिली: अस्ट्रिया
мокшень: Австрие
Malagasy: Aotrisy
олык марий: Австрий
Māori: Ateria
македонски: Австрија
മലയാളം: ഓസ്ട്രിയ
монгол: Австри
кырык мары: Австри
Bahasa Melayu: Austria
Malti: Awstrija
Mirandés: Áustria
မြန်မာဘာသာ: ဩစတြီးယားနိုင်ငံ
مازِرونی: اتریش
Dorerin Naoero: Oteriya
Nāhuatl: Austria
Napulitano: Austria
Plattdüütsch: Öösterriek
Nedersaksies: Oostnriek
नेपाली: अस्ट्रिया
नेपाल भाषा: अस्त्रिया
Nederlands: Oostenrijk
norsk nynorsk: Austerrike
norsk: Østerrike
Novial: Austria
Nouormand: Autriche
Sesotho sa Leboa: Austria
occitan: Àustria
Livvinkarjala: Avstrii
Oromoo: Oostiriyaa
ଓଡ଼ିଆ: ଅଷ୍ଟ୍ରିଆ
Ирон: Австри
ਪੰਜਾਬੀ: ਆਸਟਰੀਆ
Pangasinan: Austria
Kapampangan: Austria
Papiamentu: Oustria
Picard: Otriche
Deitsch: Eestereich
Pälzisch: Österreich
Norfuk / Pitkern: Ostriya
polski: Austria
Piemontèis: Àustria
پنجابی: آسٹریا
Ποντιακά: Αυστρία
پښتو: اتريش
português: Áustria
Runa Simi: Awstiriya
rumantsch: Austria
Romani: Austriya
română: Austria
armãneashti: Austria
tarandíne: Austrie
русский: Австрия
русиньскый: Австрія
Kinyarwanda: Ositiriya
संस्कृतम्: आस्ट्रिया
саха тыла: Австрия
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱚᱥᱴᱨᱤᱭᱟ
sardu: Àustria
sicilianu: Austria
Scots: Austrick
سنڌي: آسٽريا
davvisámegiella: Nuortariika
srpskohrvatski / српскохрватски: Austrija
Simple English: Austria
slovenčina: Rakúsko
slovenščina: Avstrija
Gagana Samoa: Oseteria
chiShona: Austria
Soomaaliga: Austriya
shqip: Austria
српски / srpski: Аустрија
Sranantongo: Ostriyakondre
SiSwati: IYosithiya
Sesotho: Austria
Seeltersk: Aastriek
Basa Sunda: Austria
svenska: Österrike
Kiswahili: Austria
ślůnski: Austrijo
తెలుగు: ఆస్ట్రియా
tetun: Áustria
тоҷикӣ: Австрия
Türkmençe: Awstriýa
Tagalog: Austria
Tok Pisin: Ostria
Türkçe: Avusturya
Xitsonga: Austria
татарча/tatarça: Австрия
chiTumbuka: Austria
Twi: Austria
тыва дыл: Австрия
удмурт: Австрия
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ئاۋستىرىيە
українська: Австрія
اردو: آسٹریا
oʻzbekcha/ўзбекча: Avstriya
vèneto: Àustria
vepsän kel’: Avstrii
Tiếng Việt: Áo
West-Vlams: Ôostnryk
Volapük: Lösterän
walon: Otriche
Winaray: Austrya
Wolof: Otris
吴语: 奥地利
მარგალური: ავსტრია
ייִדיש: עסטרייך
Yorùbá: Austríà
Vahcuengh: Audeihleih
Zeêuws: Oesteriek
中文: 奥地利
文言: 奧地利
Bân-lâm-gú: Ò-tē-lī
粵語: 奧地利
isiZulu: I-Ostriya