Այբուբեն

     լատիներենի այբուբեն      կյուրեղյան այբուբեն      արաբերենի այբուբեն      բրահմաներենի այբուբեն      խառը՝ լատիներենի և կյուրեղյան այբուբեն      խառը՝ լատիներենի և արաբերենի այբուբեն      խառը՝ հիերոգլիֆներ և այլ այբուբեններ      այլ այբուբեններ      հիերոգլիֆ

Այբուբենը, յուրաքանչյուր լեզվի համար գործածվող տառերի ամբողջություն է՝ ավանդաբար պահպանվող որոշակի դասավորությամբ։ Այս հասկացության համար շատ ժողովուրդներ գործածում են ալֆաբետա անվանումը, որը կապված է հին հունարենի այբուբենի առաջին տառերի՝ α- ի (ալֆա) և β- ի (բետա) անվանումներից։ Հիշյալ սկզբունքով, այսինքն՝ տառերի ընդունված համակարգի առաջին երկու գրերի անուններով ժամանակի ընթացքում տարբեր ժողովուրդներ կազմել են սեփական անվանումները։ Հայերենի այբուբենի անվանումը կազմված է մեր այբուբենի առաջին երկու տառերի՝ ա- ի (այբ) և բ- ի (բեն) անուններից։ Ընդհանրապես գրի (գրության) գաղափարը ավելի հին է, քան այբուբենինը։

Այբուբենի գաղափարը կապվում է գրության զարգացման այն շրջանի հետ, երբ ստեղծվել է տառ հնչյունային գիրը։ Այբուբենի մեջ մտնող ամեն մի տառ սովորաբար մեկ հնչյունի նշան է, թեև այդ հնչյունը նշվում է մեկից ավելի տառերով, կամ հակառակը՝ մեկ տառը մեկից ավելի հնչյունների նշան է լինում։ Փյունիկյան գրերի համակարգը, որն ուներ 22 տառ և զուրկ էր ձայնավորներից, հիմք հանդիսացավ մի շարք լեզուների, այդ թվում նաև հունական գրությանը։ Հունարենը ուներ 24, լատիներենը սկզբում 23 (իսկ միջին դարերից 24), Մեսրոպյանը 36 (հետագայում ավելացան հունարենից փոխառված ևս 2 տառ), ռուսերենը 32, իսկ գերմաներենը 26 տառ։ Հնում այբուբենի տառերը օգտագործվել են թվեր արտահայտելու համար։

Other Languages
Afrikaans: Alfabet
Akan: Alpabeto
Alemannisch: Alphabet
አማርኛ: አልፋቤት
aragonés: Alfabeto
العربية: ألفبائية
ܐܪܡܝܐ: ܐܠܦܒܝܬ
asturianu: Alfabetu
azərbaycanca: Əlifba
تۆرکجه: الیفبا
башҡортса: Алфавит
Boarisch: Alphabet
беларуская: Алфавіт
беларуская (тарашкевіца)‎: Альфабэт
български: Азбука
Bahasa Banjar: Alfabét
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: মেয়েক
brezhoneg: Lizherenneg
bosanski: Abeceda
буряад: Үзэг бэшэг
català: Alfabet
нохчийн: Абат
Cebuano: Alpabeto
کوردی: ئەلفوبێ
čeština: Abeceda
Чӑвашла: Алфавит
dansk: Alfabet
Deutsch: Alphabet
Thuɔŋjäŋ: Kïndegɔ̈t
Zazaki: Alfabe
ދިވެހިބަސް: އަލިފުބާ
Ελληνικά: Αλφάβητο
English: Alphabet
Esperanto: Alfabeto
español: Alfabeto
eesti: Tähestik
euskara: Alfabeto
estremeñu: Alfabetu
فارسی: الفبا
suomi: Aakkoset
Võro: Tähistü
føroyskt: Stavrað
français: Alphabet
Nordfriisk: Alfabeet
furlan: Alfabet
Frysk: Alfabet
Gaeilge: Aibítir
贛語: 字母
Gàidhlig: Aibidil
galego: Alfabeto
Avañe'ẽ: Achegety
Gaelg: Abbyrlhit
עברית: אלפבית
हिन्दी: वर्णमाला
Fiji Hindi: Akchhar
hrvatski: Abeceda
Kreyòl ayisyen: Alfabèt
magyar: Ábécé
interlingua: Alphabeto
Bahasa Indonesia: Alfabet
Iñupiak: Atchagat
Ilokano: Alpabeto
íslenska: Stafróf
italiano: Alfabeto
Patois: Alfabet
Basa Jawa: Alfabèt
ქართული: ანბანი
Taqbaylit: Agemmay
Адыгэбзэ: Тхыпкъылъэ
қазақша: Әліпби
한국어: 음소문자
къарачай-малкъар: Алфавит
Ripoarisch: Alfabeet
kurdî: Alfabe
kernowek: Lytherennek
Кыргызча: Алфавит
Latina: Abecedarium
Ladino: Alefbet
Lëtzebuergesch: Alphabet
Lingua Franca Nova: Alfabeta
Limburgs: Alfabet
lumbaart: Abecee
lingála: Afabɛ́
lietuvių: Abėcėlė
latviešu: Alfabēts
मैथिली: वर्णमाला
Malagasy: Abidy
олык марий: Тиштер
македонски: Азбука
മലയാളം: അക്ഷരമാല
मराठी: मुळाक्षर
Bahasa Melayu: Abjad
Malti: Alfabett
Mirandés: Abc
မြန်မာဘာသာ: အက္ခရာ
Napulitano: Arfabeto
नेपाल भाषा: आखः
Nederlands: Alfabet
norsk nynorsk: Alfabet
norsk: Alfabet
Nouormand: Alphabet
occitan: Alfabet
Ирон: Алфавит
ਪੰਜਾਬੀ: ਵਰਨਮਾਲਾ
Picard: Alfabet
polski: Alfabet
Piemontèis: Alfabet
پنجابی: الفابٹ
português: Alfabeto
Runa Simi: Siq'i llumpa
română: Alfabet
tarandíne: Alfabbète
русский: Алфавит
русиньскый: Алфавіт
संस्कृतम्: अक्षरमाला
саха тыла: Алпабыыт
sardu: Alfabetu
sicilianu: Alfabbetu
Scots: Alphabet
سنڌي: آئيوٽا
davvisámegiella: Alfabehta
srpskohrvatski / српскохрватски: Alfabet
Simple English: Alphabet
slovenščina: Abeceda
Soomaaliga: Alifbeet
shqip: Alfabeti
српски / srpski: Алфабет
Basa Sunda: Alpabét
svenska: Alfabet
Kiswahili: Alfabeti
ślůnski: Alfabyt
தமிழ்: அகரவரிசை
తెలుగు: అక్షరమాల
ไทย: อักษร
Türkmençe: Elipbiý
Tagalog: Alpabeto
Türkçe: Alfabe
татарча/tatarça: Älifba
українська: Абетка
oʻzbekcha/ўзбекча: Alifbo
vèneto: Alfabeto
Tiếng Việt: Bảng chữ cái
walon: Alfabet
Winaray: Abakadahan
吴语: 字母系统
ייִדיש: אלפאבעט
Yorùbá: Ábídí
中文: 字母系統
Bân-lâm-gú: Jī-bó-hē
粵語: 一套字母