Ագնոստիցիզմ

Ագնոստիցիզմ (հին հուն․՝ ἄγνωστος՝ անճանաչելի բառից), փիլիսոփայական ուսմունք Աստծո, օբյեկտիվ աշխարհի և ճշմարտության լիովին կամ մասնակի կերպով անճանաչելի լինելու մասին։ Ագնոստիցիզմը հերքում է մետաֆիզիկան որպես գիտություն և դրանով բնորոշ է այլ փիլիսոփայական ուղղություններին, այդ թվում՝ կանտյան կրիտիցիզմին և պոզիտիվիզմին։ Եզրույթը ներմուծվել է անգլիացի կենսաբան Թոմաս Հենրի Հաքսլիի կողմից 1876 թվականին։

Ծագում

Ագնոստիցիզմն առաջացել է 19-րդ դարի վերջին, որպես մետաֆիզիկական փիլիսոփայության անտիթեզ, որը ակտիվորեն զբաղվում էր աշխարհի ուսումնասիրությամբ՝ մետաֆիզիկական մտքերի զննմանբ՝ սուբյեկտիվ մտածողության հիմքերով։

Բացի փիլիսոփայական ագնոստիցիզմից գոյություն ունի նաև թեոլոգիական և գիտական ագնոստիցիզմ։ Թեոլոգիականը իրենից ներկայացնում է ագնոստիկաներ, որոնք ներկայացնում են կրոնի և հավատի մշակույթա-էպիկական ագնոստիկաները։ Միաժամանակ դրանք համարում են որոշակի աշխարհիկ մասշտաբներ, որոնք ցուցաբերում են բարոյական վարք հասարակության մեջ։ Քննարկում է հարցեր, ինչպիսիք են՝ գոյություն ունեն արդյոք աստվածներ, դևեր (սատանաներ), հանդերձյալ կյանք և կրոնական ծիսակատարություններ։

Իր հերթին գիտական ագնոստիցիզմը, իրենից ենթադրում է գիտական հիմք, այսինքն սուբյեկտի ընդունում։ Հանգամանորեն ունակ չէ ընդունելու աշխարհի լրիվ և իրական պատկերը։ Այս սկզբունքը չի ժխտում ճանաչողությունը, այլ միայն առաջ է բերում գաղափար, ամեն գիտության որոշակի ոչ հաստատության և աշխարհի ամբողջությամբ ճանաչողության մասին։

Other Languages
Afrikaans: Agnostisisme
Alemannisch: Agnostizismus
aragonés: Agnosticismo
العربية: لاأدرية
مصرى: لاادريه
asturianu: Agnosticismu
azərbaycanca: Aqnostisizm
беларуская: Агнастыцызм
беларуская (тарашкевіца)‎: Агнастыцызм
български: Агностицизъм
bosanski: Agnosticizam
català: Agnosticisme
čeština: Agnosticismus
Cymraeg: Agnosticiaeth
Deutsch: Agnostizismus
Zazaki: Agnostisizm
Ελληνικά: Αγνωστικισμός
English: Agnosticism
Esperanto: Agnostikismo
español: Agnosticismo
euskara: Agnostizismo
français: Agnosticisme
Gaeilge: Agnóisí
Gàidhlig: Agnostachd
galego: Agnosticismo
עברית: אגנוסטיות
हिन्दी: अज्ञेयवाद
hrvatski: Agnosticizam
interlingua: Agnosticismo
Bahasa Indonesia: Agnostisisme
íslenska: Guðleysi
italiano: Agnosticismo
日本語: 不可知論
Patois: Agnastisizim
Basa Jawa: Agnostisisme
қазақша: Агностицизм
한국어: 불가지론
Кыргызча: Агностицизм
Lëtzebuergesch: Agnostizismus
Lingua Franca Nova: Agnosticisme
lumbaart: Agnosticism
lietuvių: Agnosticizmas
latviešu: Agnosticisms
македонски: Агностицизам
Bahasa Melayu: Agnostisisme
Mirandés: Agnosticismo
Plattdüütsch: Agnostizismus
नेपाली: अज्ञेयवाद
नेपाल भाषा: अज्ञेयवाद
Nederlands: Agnosticisme
norsk nynorsk: Agnostisisme
occitan: Agnosticisme
ਪੰਜਾਬੀ: ਅਬੋਧਵਾਦ
polski: Agnostycyzm
português: Agnosticismo
română: Agnosticism
русский: Агностицизм
sicilianu: Agnosticismu
srpskohrvatski / српскохрватски: Agnosticizam
Simple English: Agnosticism
slovenčina: Agnosticizmus
slovenščina: Agnosticizem
српски / srpski: Агностицизам
svenska: Agnosticism
Tagalog: Agnostisismo
Türkçe: Agnostisizm
українська: Агностицизм
اردو: لامعرفت
oʻzbekcha/ўзбекча: Agnostitsizm
Tiếng Việt: Thuyết bất khả tri
Winaray: Agnostisismo
中文: 不可知论
Bân-lâm-gú: Put-khó-ti-lūn
粵語: 不可知論