Commonwealth

Čłonske staty Commonwealtha

Commonwealth abo oficielnje Commonwealth of Nations je mjezystatny zwjazk, kotryž wobsteji předewšěm ze Zjednoćeneho kralestwa Wulkeje Britaniskeje a Sewjerneje Irskeje a jeho něhdyšich kolonijow. Załoženje a institucionalizacija tutoho zwjazka spočatk 20. lětstotka bě reakcija Zjednoćeneho kralestwa na prócowanja jeho teritorijow Kanada, Južna Afrika, Awstralska a Nowoseelandska wo njewotwisnosć, zo by tute dale z Britiskim mócnarstwom zwjazała.

Po přistupach Indiskeje ( 1947), Ceylona ( 1948) a Pakistana ( 1949), kotrež do jich njewotwisnosće k Britiskemu mócnarstwu słušachu, nasta moderny Commonwealth (New Commonwealth). 1957 přistupi něhdyša kolonija Ghana jako prěni srjedźoafriski kraj. Commonwealth bywaše hromadźišćo něhdyšich britiskich kolonijow; při tym njeje wot wuwołanja republiki hižo trěbne, zo připóznaja čłonske staty britisku kralownu tež jako swójsku statnu hłowu. Dla dekolonizacije přiběraše ličba čłonow wot wósom w lěće 1955 na 20 w lěće 1964. Z Commonwealtha nasta multietniska a multikulturna organizacija. 1995 přistupi Mosambik jako prěni kraj, kotryž ženje britiska kolonija njebě; w lěće 2009 slědowaše Ruanda jako něhdyša belgiska kolonija.

Dźensa ma Commonwealth 53 čłonskich statow, z kotrychž su 16 (tak mjenowane Commonwealth Realms) w personalnej uniji ze sobu zwjazane. W tych krajach płaći přeco hišće britiska kralowna Hilžbjeta II. jako hłowa stata. Zo bychu swoju njewotwisnosć wuzběhnyli, pomjenuja ju pak w jednotliwych krajach oficielnje jako Queen of Canada, Queen of Australia, Queen of New Zealand atd.

Dźensa su nimale 30 % swětoweho wobydlerstwa – cyłkownje wjace hač dwě miliardźe ludźi – w statach Commonwealtha žiwe.

Zarjad

Oficielna hłowa Commonwealtha je britiski kral abo britiska kralowna. Nimo toho eksistuje Commonwealth Office w Londonje, kotrež rjaduje wšědne naležnosće. Šef tutoho zarjada je generalny sekretar.

Generalni sekretarojo

mjeno ródny kraj nastup zastojnstwa kónc zastojnstwa
Arnold Smith Kanada  Kanada 1. julija 1965 30. junija 1975
Shridath Ramphal Guyana  Guyana 1. julija 1975 30. junija 1990
Emeka Anyaoku Nigerija  Nigerija 1. julija 1990 31. měrca 2000
Don McKinnon Nowoseelandska  Nowoseelandska 1. apryla 2000 31. měrca 2008
Kamalesh Sharma Indiska  Indiska 1. apryla 2008 w zastojnstwje

Předsydźa

mjeno ródny kraj nastup zastojnstwa kónc zastojnstwa
Thabo Mbeki Južna Afrika  Južna Afrika 12. nowembra 1999 2. měrca 2002
John Howard Awstralska  Awstralska 2. měrca 2002 5. měrca 2003
Olusegun Obasanjo Nigerija  Nigerija 5. decembra 2003 25. decembra 2005
Lawrence Gonzi Malta  Malta 25. nowembra 2005 23. nowembra 2007
Yoweri Museveni Uganda  Uganda 23. nowembra 2007 27. nowembra 2009
Patrick Manning Trinidad a Tobago  Trinidad a Tobago 27. nowembra 2009 25. meje 2010
Kamla Persad-Bissessar 26. meje 2010 28. oktobra 2011
Julia Gillard Awstralska  Awstralska 28. oktobra 2011 27. junija 2013
Kevin Rudd 27. junija 2013 18. septembra 2013
Tony Abbott 18. septembra 2013 15. nowembra 2013
Mahinda Rajapaksa Sri Lanka  Sri Lanka 15. nowembra 2013 w zastojnstwje
Other Languages
Afrikaans: Britse Statebond
azərbaycanca: Millətlər Birliyi
Boarisch: Commonwealth
žemaitėška: Tautū Sandrauga
беларуская: Садружнасць нацый
беларуская (тарашкевіца)‎: Садружнасьць нацыяў
català: Commonwealth
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: 英聯邦
čeština: Commonwealth
Cymraeg: Y Gymanwlad
dolnoserbski: Commonwealth
euskara: Commonwealth
français: Commonwealth
हिन्दी: राष्ट्रकुल
Bahasa Indonesia: Persemakmuran Bangsa-Bangsa
한국어: 영국 연방
къарачай-малкъар: Миллетлени биригиую
Lëtzebuergesch: Commonwealth of Nations
lietuvių: Tautų Sandrauga
Bahasa Melayu: Negara-Negara Komanwel
norsk nynorsk: Det britiske samveldet
Sesotho sa Leboa: Commonwealth of Nations
occitan: Commonwealth
português: Commonwealth
sicilianu: Commonwealth
srpskohrvatski / српскохрватски: Komonvelt nacija
Simple English: Commonwealth of Nations
slovenščina: Skupnost narodov
Soomaaliga: Dalalka Kommonwels
српски / srpski: Комонвелт нација
svenska: Samväldet
татарча/tatarça: Милләтләр Дуслыгы
West-Vlams: Gemênebest
ייִדיש: קאמאנוועלט
Vahcuengh: Yinghlenzbangh
中文: 英联邦
Bân-lâm-gú: Kok-ka Cho͘-ha̍p
粵語: 英聯邦