Xudaísmo
English: Judaism

A menorá de sete brazos é un antigo símbolo do xudaísmo. Usábase no templo do antigo Xerusalén.

O termo xudaísmo (do hebreo יהדות Yahadut, do termo יהודה Yehudá) refírese á relixión, á tradición, á cultura ou á forma de vida do pobo xudeu. É a máis antiga das tres relixións monoteístas,[1] as chamadas «relixións do Libro» ou «abrahámicas» xunto co cristianismo e o islam, e a menor delas en número de fieis. As doutrinas e historia do Xudaísmo constitúen unha parte importante dos fundamentos históricos das outras dúas relixións.

Aínda que non existe un corpo único que sistematice e fixe o contido dogmático do xudaísmo, a súa práctica baséase nas ensinanzas da Torá, tamén chamada Pentateuco, composto por cinco libros. Á súa vez, a Torá ou o Pentateuco é un dos tres libros que conforman o Tanakh (ou Antigo Testamento, segundo o cristianismo), aos que se atribúe inspiración divina.

Na práctica relixiosa ortodoxa, a tradición oral tamén desempeña un papel importante. Segundo as crenzas, foi entregada a Moisés xunto coa Torá e conservada desde a súa época e a dos profetas. A tradición oral rexe a interpretación do texto bíblico, a codificación e o comentario. Esta tradición oral foi transcrita, dando nacemento á Mishná, que posteriormente sería a base do Talmud e dun enorme corpo esexético, desenvolvido ata o día de hoxe polos estudosos. O compendio das leis extraídas destes textos forma a lei xudía ou Halajá.

O trazo principal da fe xudía é a crenza nun Deus omnisciente, omnipotente e próvido, que tería creado o universo e elixido ao pobo xudeu para revelarlle a lei contida nos Dez Mandamentos e as prescricións rituais dos libros terceiro e cuarto da Torá. Consecuentemente, as normas derivadas de tales textos e da tradición oral constitúen a guía de vida dos xudeus, aínda que a observancia das mesmas varía moito duns grupos a outros.

Outra das características do xudaísmo, que o diferencia das outras relixións monoteístas, radica en que se considera non só como unha relixión, senón tamén como unha tradición, unha cultura e unha nación.[2][3] As outras relixións transcenden varias nacións e culturas, mentres que o xudaísmo considera a relixión e a cultura concibida para un pobo específico. O xudaísmo non esixe dos non xudeus unirse ao pobo xudeu nin adoptar a súa relixión, aínda que os conversos son recoñecidos como xudeus en todo o sentido da palabra. Así mesmo, xudeu foi comisionado polas súas escrituras a ser «luz ás nacións» e propagar o monoteísmo ético por todo o mundo. A relixión, a cultura e o pobo xudeu poden considerarse conceptos separados, pero están estreitamente interrelacionados. A tradición e a cultura xudía son moi diversas e heteroxéneas, xa que se desenvolveron de modos distintos en diferentes comunidades e cada comunidade local incorporou elementos culturais dos distintos países aos que chegaron os xudeus a partir da dispersión.

Movementos xudaicos

O Muro do oeste en Xerusalén é o único que fica do Segundo Templo. O Templo da Montaña é o lugar máis sagrado no Xudaísmo.

As distintas denominacións dentro do xudaísmo varían moito en cada pais. A máis coñecida e estruturada é a dos xudeus norteamericanos, que pode dividirse nos seguintes movementos:

No Estado de Israel, as divisións céntranse no nivel de observancia relixiosa e non en movementos organizados. O Rabinato de Xerusalén pertence á corrente ortodoxa, que é a corrente máis institucionalizada.

O xudaísmo laico non é propiamente un movemento, senón unha visión dunha parte do pobo xudeu de que é posible vivir o xudaísmo desvinculado da relixión.

O chamado mesianismo ou xudaísmo mesiánico, que cre que Yeshua ben Yosef (Xesús, fillo de Xosé) é Ha Mashiach (O Mesías) prometido polos profetas do Tanakh (Antigo Testamento), non é considerado un movemento no seo da comunidade xudaica, non sendo recoñecido por ningunha das outras correntes, sendo efectivamente un grupo minoritario cristián que prega a conversión de xudeus a unha especie de cristianismo primitivo.

Other Languages
Acèh: Yahudi
адыгабзэ: Джурт
Afrikaans: Judaïsme
Alemannisch: Judentum
አማርኛ: አይሁድና
aragonés: Chudaísmo
العربية: يهودية
ܐܪܡܝܐ: ܝܗܘܕܝܘܬܐ
مصرى: يهوديه
অসমীয়া: ইহুদি ধৰ্ম
asturianu: Xudaísmu
azərbaycanca: İudaizm
تۆرکجه: یهودیلیک
башҡортса: Йәһүдилек
Boarisch: Judndum
žemaitėška: Jodaėzmos
беларуская: Іўдаізм
беларуская (тарашкевіца)‎: Юдаізм
български: Юдаизъм
Bahasa Banjar: Agama Yahudi
brezhoneg: Yuzevegezh
bosanski: Judaizam
буряад: Иудаизм
català: Judaisme
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Iù-tái-gáu
нохчийн: ЯхӀудийн дин
Cebuano: Hudaismo
qırımtatarca: Yeudilik
čeština: Judaismus
Чӑвашла: Иудаизм
Cymraeg: Iddewiaeth
dansk: Jødedom
Deutsch: Judentum
Zazaki: Cıhudiye
ދިވެހިބަސް: ޔަހޫދީދީން
Ελληνικά: Ιουδαϊσμός
English: Judaism
Esperanto: Judismo
español: Judaísmo
eesti: Judaism
euskara: Judaismo
estremeñu: Judaísmu
فارسی: یهودیت
Võro: Judaism
føroyskt: Jødadómur
français: Judaïsme
arpetan: Judâismo
Nordfriisk: Juudendoom
furlan: Ebraisim
Frysk: Joadendom
Gaeilge: An Giúdachas
Gàidhlig: Iùdhachd
ગુજરાતી: યહૂદી ધર્મ
Gaelg: Yn Ewaghys
客家語/Hak-kâ-ngî: Yù-thai-kau
עברית: יהדות
हिन्दी: यहूदी धर्म
Fiji Hindi: Yahudi
hrvatski: Judaizam
Kreyòl ayisyen: Jidayis
interlingua: Judaismo
Bahasa Indonesia: Agama Yahudi
Interlingue: Judeisme
Igbo: Judaism
Ilokano: Hudaismo
ГӀалгӀай: Жугтий ди
íslenska: Gyðingdómur
italiano: Ebraismo
日本語: ユダヤ教
Patois: Juudizim
Basa Jawa: Agama Yahudi
ქართული: იუდაიზმი
Taqbaylit: Tudayt
Kabɩyɛ: Yuudaayism
қазақша: Яһудилік
kalaallisut: Juutit
한국어: 유대교
къарачай-малкъар: Иудейлик
Ripoarisch: Jüddedom
kurdî: Cihûtî
kernowek: Yedhoweth
Кыргызча: Иудаизм
Ladino: Djudaizmo
Lëtzebuergesch: Juddentum
лезги: Иудаизм
Lingua Franca Nova: Iudisme
Limburgs: Joededom
Ligure: Ebraiximo
lumbaart: Judaism
lingála: Boyúda
لۊری شومالی: جیدیٱت
lietuvių: Judaizmas
latviešu: Jūdaisms
Malagasy: Jodaisma
Baso Minangkabau: Agamo Yahudi
македонски: Јудаизам
മലയാളം: യഹൂദമതം
монгол: Иудаизм
मराठी: ज्यू धर्म
Bahasa Melayu: Agama Yahudi
Malti: Ġudaiżmu
Mirandés: Judaísmo
မြန်မာဘာသာ: ဂျူးဘာသာ
مازِرونی: یهودیت
Nāhuatl: Judaísmo
Napulitano: Giurieismo
Plattdüütsch: Jodendom
Nedersaksies: Jeudendom
नेपाली: यहुदी धर्म
नेपाल भाषा: यहुद धर्म
Nederlands: Jodendom
norsk nynorsk: Jødedommen
norsk: Jødedom
Nouormand: Judaïsme
Sesotho sa Leboa: Sejuda
occitan: Judaïsme
Oromoo: Judaayizimii
Ирон: Иудаизм
ਪੰਜਾਬੀ: ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ
Papiamentu: Judaismo
Picard: Judaïme
Deitsch: Yuddedum
Norfuk / Pitkern: Judaism
polski: Judaizm
Piemontèis: Giudaism
پنجابی: یہودیت
پښتو: يهوديت
português: Judaísmo
Runa Simi: Huriyu iñiy
rumantsch: Giudaissem
română: Iudaism
русский: Иудаизм
русиньскый: Юдаїзм
саха тыла: Иудаизм
sardu: Ebraismu
sicilianu: Judaismu
Scots: Judaism
srpskohrvatski / српскохрватски: Judaizam
ၽႃႇသႃႇတႆး : ၸၢဝ်းၸိဝ်း
සිංහල: ජුදා ආගම
Simple English: Judaism
slovenčina: Judaizmus
slovenščina: Judovstvo
Soomaaliga: Yuhuuda
shqip: Jehudizmi
српски / srpski: Јудаизам
Seeltersk: Juudendum
svenska: Judendom
Kiswahili: Uyahudi
ślůnski: Judajizm
தமிழ்: யூதம்
తెలుగు: జుడాయిజం
тоҷикӣ: Яҳудият
Türkmençe: Ýehudylykda
Tagalog: Hudaismo
Tok Pisin: Judaisim
Türkçe: Yahudilik
Xitsonga: Vuyuda
татарча/tatarça: Яһүд дине
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: يەھۇدى دىنى
українська: Юдаїзм
اردو: یہودیت
oʻzbekcha/ўзбекча: Yahudiylik
Tiếng Việt: Do Thái giáo
walon: Djudayisse
Winaray: Judaismo
吴语: 犹太教
მარგალური: იუდაიზმი
ייִדיש: יידישקייט
中文: 犹太教
文言: 猶太教
Bân-lâm-gú: Iû-thài-kàu
粵語: 猶太教