Xibraltar
English: Gibraltar

Xibraltar
Bandeira de Xibraltar
Escudo de Xibraltar
BandeiraEscudo
Location Gibraltar EU.png
Lema: Nulli Expugnabilis Hosti (latín: Non Conquistable por Ningún Inimigo)
Capital
 • Poboación
Xibraltar
27.884 (2005 est.)
Cidade máis poboadaXibraltar
Linguas oficiaisInglés1
Forma de gobernoTerritorio de ultramar
Xefe de Estado
Gobernador
Ministro principal
Isabel II
Ed Davis
Fabian Picardo
Dependencia do Reino Unido4 de agosto de 1704
SuperficiePosto 247º
 • Total6´7 km²
 • % auga0
Fronteiras1,2 km
Costas12 km 4 km
 • Total (2015 est.)32194 hab.
 • Densidade4.328 hab./km²
PIB (nominal)
 • Totaln/d
 • per cápitan/d
 • Totaln/d
 • per cápitan/d
MoedaLibra de Xibraltar (GIP)
IDHn/d
XentilicioXibraltareño, ña
Fuso horarioCET (UTC +1)
 • Horario de veránCEST (UTC +2)
Dominio de Internet.gi
Prefixo telefónico+350
Prefixo radiofónicon/d
Código ISO292 / GIB / GI
1 A maioría de xibraltareños utilizan o dialecto Llanito, que é unha mestura de español e inglés.[Cómpre referencia]

Xibraltar[1][2] (en inglés e castelán: Gibraltar) é un Territorio Británico de Ultramar situado no extremo meridional da Península Ibérica, ao leste da baía de Alxeciras, que se estende sobre a formación xeolóxica da rocha de Xibraltar (en inglés: the Rock of Gibraltar ou tamén, The Rock), península que domina a beira norte do estreito de Xibraltar, comunicando o mar Mediterráneo e o Océano Atlántico.

Xibraltar limita ao norte con España e alberga unha poboación de preto de 29.000 habitantes nunha superficie de menos de 7 km², cunha economía baseada no sector de servizos, principalmente como centro financeiro e turístico. Aproveitando a súa privilexiada posición estratéxica, é tamén unha base aeronaval das Forzas Armadas Británicas.

Historia

Artigo principal: Historia de Xibraltar.
Mapa de Xibraltar (4ª edición do Meyers Konversationslexikon (1885-90).)

Xibraltar e Abila (antiga cidade e promontorio na actual Ceuta) formaban as chamadas Columnas de Hércules, que os mariñeiros fenicios marcaron cunhas columnas de prata para indicar aos pobos mediterráneos os lindes seguros de navegación.

O nome de Xibraltar, Kalpe para os gregos, provén do árabe Yabal Tariq ("monte Tariq") na honra do xeneral musulmán Tariq ibn Ziyad.

Inglaterra e Países Baixos, dúas grandes potencias marítimas, eran inimigas da aspiración de Filipe de Anjou ao trono de España. En xullo de 1702, durante a Guerra de Sucesión Española, chegaron a Cádiz e desembarcaron en Rota e El Puerto de Santa María.

O 4 de agosto de 1704, outra escuadra inglesa tomou Xibraltar. O seu comandante tomou posesión da Rocha en nome da raíña Ana I de Inglaterra(un dos protagonistas destes acontecementos é o sonado Marlborough, ou -como lle dicían os españois- Mambrú). Nove anos máis tarde, a conquista formalizouse mediante o Tratado de Utrecht (1713).

España fixo varios intentos de reconquistar esta cidade, en 1727, 1779 ata 1782, e non recoñeceu a ocupación desta zona do seu territorio e púxoo en restitución, establecendo un límite fronteirizo entre o Reino Unido e España.

Todos os intentos por recuperar Xibraltar fracasaron debido á superioridade inglesa no mar. O escritor español, nado en Cádiz, José Cadalso morreu nun destes intentos.

Estableceuse unha fronteira e campo militar en Xibraltar. Os xibraltareños de 1704 refuxiáranse coa insignia do seu concello en San Roque e xunto a esta aldea creceu o chamado Los Barrios. Máis tarde foi repoboada Alxeciras (abandonada desde 1369).

Unha vista do norte da rocha de Xibraltar desde España

O contrabando converteuse nunha importantísima actividade económica na zona; o goberno de Carlos III deu un golpe mortal á piratería mediante o reforzamento do poderío naval e a sinatura de tratados cos países veciños.

Durante a Segunda Guerra Mundial, Xibraltar foi a base de operacións militares británicas entre o Atlántico e o Mediterráneo.

Francisco Franco considerábaa unha afronta á dignidade española. Intentando forzar unha devolución mantivo fechada "a reixa" durante case 13 anos que impediu a comunicación directa entre as poboacións a un e outro lado da fronteira. Tras finalizar a ditadura, de novo se permitiu o paso de viaxeiros e mercadorías.

Na actualidade os gobernos españois seguen reclamando a soberanía ou cosoberanía da Rocha, pero esta reclamación sempre foi rexeitada polo goberno británico; os habitantes de Xibraltar defenderon o statu quo de dependencia do Reino Unido en referendos oficiosos convocados polas autoridades locais.

Other Languages
Acèh: Gibraltar
Afrikaans: Gibraltar
Alemannisch: Gibraltar
አማርኛ: ጅብራልታር
aragonés: Chibraltar
Ænglisc: Calpis
العربية: جبل طارق
asturianu: Xibraltar
azərbaycanca: Cəbəli-Tariq
تۆرکجه: جبل الطارق
башҡортса: Гибралтар
Boarisch: Gibraltar
žemaitėška: Gėbraltars
беларуская: Гібралтар
беларуская (тарашкевіца)‎: Гібральтар
български: Гибралтар
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: জিব্রালটার
brezhoneg: Jibraltar
bosanski: Gibraltar
català: Gibraltar
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Gibraltar
Cebuano: Gibraltar
کوردی: گیبرالتار
čeština: Gibraltar
Чӑвашла: Гибралтар
Cymraeg: Gibraltar
dansk: Gibraltar
Deutsch: Gibraltar
Zazaki: Cebelitarıq
dolnoserbski: Gibraltar
ދިވެހިބަސް: ޖަބަލްޠާރިޤު
Ελληνικά: Γιβραλτάρ
English: Gibraltar
Esperanto: Ĝibraltaro
español: Gibraltar
eesti: Gibraltar
euskara: Gibraltar
estremeñu: Gibraltar
suomi: Gibraltar
føroyskt: Gibraltar
français: Gibraltar
arpetan: Gibraltar
Nordfriisk: Gibraltaar
Frysk: Gibraltar
Gaeilge: Giobráltar
Gagauz: Cebelitarık
Gàidhlig: Giobraltair
ગુજરાતી: જિબ્રાલ્ટર
Gaelg: Gibraaltar
Hausa: Gibraltar
客家語/Hak-kâ-ngî: Gibraltar
עברית: גיברלטר
हिन्दी: जिब्राल्टर
Fiji Hindi: Gibraltar
hrvatski: Gibraltar
hornjoserbsce: Gibraltar
հայերեն: Ջիբրալթար
interlingua: Gibraltar
Bahasa Indonesia: Gibraltar
Interlingue: Gibraltar
íslenska: Gíbraltar
italiano: Gibilterra
Patois: Jibralta
Jawa: Gibraltar
ქართული: გიბრალტარი
Qaraqalpaqsha: Gibraltar
қазақша: Гибралтар
한국어: 지브롤터
kurdî: Cîbraltar
kernowek: Jibraltar
Кыргызча: Гибралтар
Latina: Gibraltaria
Ladino: Gibraltar
Lëtzebuergesch: Gibraltar
лезги: Гибралтар
Lingua Franca Nova: Jibraltar
Limburgs: Gibraltar
Ligure: Gibiltæra
lumbaart: Gibiltera
lietuvių: Gibraltaras
latviešu: Gibraltārs
Māori: Kāmaka
македонски: Гибралтар
монгол: Гибралтар
Bahasa Melayu: Gibraltar
မြန်မာဘာသာ: ဂျီဘရော်လ်တာ
مازِرونی: جبل طارق
Nāhuatl: Gibraltar
Plattdüütsch: Gibraltar
Nedersaksies: Gibraltar
नेपाली: जिब्राल्टर
नेपाल भाषा: जिब्राल्टर
Nederlands: Gibraltar
norsk nynorsk: Gibraltar
norsk: Gibraltar
Novial: Gibraltar
Nouormand: Dgibrâltar
occitan: Gibartar
ਪੰਜਾਬੀ: ਜਿਬਰਾਲਟਰ
Kapampangan: Gibraltar
Norfuk / Pitkern: Jibrulta
polski: Gibraltar
Piemontèis: Gibiltèra
پنجابی: جبرالٹر
português: Gibraltar
română: Gibraltar
русский: Гибралтар
Kinyarwanda: Giburalitari
sardu: Gibraltar
sicilianu: Gibbilterra
Scots: Gibraltar
srpskohrvatski / српскохрватски: Gibraltar
Simple English: Gibraltar
slovenčina: Gibraltár
slovenščina: Gibraltar
Soomaaliga: Jibraltaar
српски / srpski: Гибралтар
Sunda: Gibraltar
svenska: Gibraltar
Kiswahili: Gibraltar
tetun: Jibraltár
тоҷикӣ: Гибралтар
Tagalog: Gibraltar
Türkçe: Cebelitarık
Xitsonga: Gibraltar
татарча/tatarça: Гибралтар
chiTumbuka: Gibraltar
українська: Гібралтар
oʻzbekcha/ўзбекча: Gibraltar
vèneto: Gibiltera
Tiếng Việt: Gibraltar
walon: Djibraltar
Winaray: Gibraltar
Wolof: Jibraltaar
吴语: 直布罗陀
მარგალური: გიბრალტარი
ייִדיש: גיבראלטאר
Yorùbá: Gibraltar
Zeêuws: Hibraltar
中文: 直布罗陀
文言: 直布羅陀
Bân-lâm-gú: Gibraltar
粵語: 直布羅陀