Sátira

"Le e sátira l'epístola di Orazio Flacco Q. ", impresa en 1814.

A sátira é un xénero literario que expresa indignación cara a alguén ou algo, con propósito moralizador, lúdico ou simplemente burlesco. Escríbese en prosa ou verso, ou alternando ambas as formas (sátira menipea).

  • historia

Historia

Xorde en Grecia (os iambógrafos Simónides de Amorgos e Arquíloco de Paros principalmente, aínda que tamén a inclúe nas súas obras o comediógrafo Aristófanes. Achegáronse a ela o poeta Bión e os filósofos cínicos Menipo de Gádara e Luciano de Samosata). Desenvólvese fundamentalmente en Roma (Ennio, Lucilio, Varrón, Catulo, Horacio, Xuvenal, Persio, Marcial, por orde cronolóxica). Tanto é así, que Marco Fabio Quintiliano consideraba á sátira como un xénero completamente romano.

A sátira adóitase valer do humor, da anécdota e do enxeño para ridiculizar defectos sociais ou individuais; ás veces adopta para iso a forma máis concentrada do epigrama, que expresa un só concepto e un único tema de burla; pola contra, a sátira adoita ser moito máis extensa e prolixa.

Ennio, Lucilio e Varrón escribiron sátiras menipeas inspiradas pola filosofía cínica ou estoica, que se expresaba a través de discursos ou «sermóns» morais chamados diatribas. Epicteto, Bión, Menipo e Luciano de Samosata escribiran xa este tipo de discursos que ridiculizaban os defectos morais e sociais e serviron de modelo a estes escritores latinos.

En España o xénero cultivouse dende a Idade Media; o primeiro foi Juan Ruiz, arcipreste de Hita, que atacou o poder igualador do diñeiro ao trastocar o inmutable orde social estamental medieval. O satírico entrou ata na composición de numerosos xéneros como a novela picaresca, a fábula, o artigo xornalístico ou a peza teatral de costumes, o esperpento de Ramón María del Valle-Inclán ou a traxedia grotesca de Carlos Arniches; é máis, forma parte esencial de obras tan importantes como o Don Quixote da Mancha de Miguel de Cervantes.

Na literatura galega, ademais de exemplos evidentes na Cantiga de escarnio (Abadesa, oí dizer... de Afonso X), encontramos Contribución ao plan de desenvolvemento económico (Índices estadísticos) na cal Celso Emilio Ferreiro critica con ironía o atraso e a explotación en que o sistema capitalista tiña sumida a Galicia durante a ditadura franquista.

Other Languages
Afrikaans: Satire
العربية: هجاء (أدب)
asturianu: Sátira
azərbaycanca: Satira
تۆرکجه: طنز
башҡортса: Сатира
беларуская: Сатыра
беларуская (тарашкевіца)‎: Сатыра
български: Сатира
brezhoneg: Flemmskrid
bosanski: Satira
català: Sàtira
کوردی: تیز
čeština: Satira
Cymraeg: Dychan
dansk: Satire
Deutsch: Satire
Ελληνικά: Σάτιρα
English: Satire
Esperanto: Satiro
español: Sátira
eesti: Satiir
euskara: Satira
فارسی: طنز
suomi: Satiiri
français: Satire
furlan: Satire
עברית: סאטירה
हिन्दी: कटूपहास
hrvatski: Satira
magyar: Szatíra
հայերեն: Երգիծանք
Bahasa Indonesia: Satire
Ido: Satiro
italiano: Satira
日本語: 風刺
ქართული: სატირა
қазақша: Сатира
한국어: 풍자
Кыргызча: Сатира
Latina: Satura
Lëtzebuergesch: Satir
Limburgs: Satire
lietuvių: Satyra
latviešu: Satīra
македонски: Сатира
Bahasa Melayu: Satira
Nederlands: Satire
norsk nynorsk: Satire
norsk: Satire
occitan: Satira
ਪੰਜਾਬੀ: ਵਿਅੰਗ
polski: Satyra
português: Sátira
română: Satiră
русский: Сатира
русиньскый: Сатіра
саха тыла: Сатира
sicilianu: Sàtira
سنڌي: طنز
srpskohrvatski / српскохрватски: Satira
Simple English: Satire
slovenčina: Satira
српски / srpski: Сатира
svenska: Satir
தமிழ்: அங்கதம்
Tagalog: Tuya
Türkçe: Hiciv
українська: Сатира
oʻzbekcha/ўзбекча: Satira
Tiếng Việt: Châm biếm
中文: 讽刺
Bân-lâm-gú: Khau-sé