Sáhara Occidental

Situación do Sáhara Occidental en África.

O Sáhara Occidental é un territorio do norte de África situado no extremo occidental do deserto do Sáhara, as beiras do océano Atlántico. É un dos 17 territorios non autónomos baixo supervisión do Comité Especial de Descolonización da Organización das Nacións Unidas, coa fin de eliminar o colonialismo.[1] Foi introducido na lista dos territorios non autónomos en 1960 a través da resolución 1542 (XV) da Asemblea Xeral das Nacións Unidas, de 15 de decembro dese ano, cando era unha provincia española.[2]

O seu proceso de descolonización foi interrompido en 1976, cando a súa potencia administradora, España, abandonou o Sáhara Occidental en mans de Marrocos e Mauritania —trala marcha verde e conforme ao disposto nos Acordos de Madrid (1975), non válidos segundo o Dereito internacional—.[3] O territorio está ocupado[3][4] actualmente na súa maior parte por Marrocos, que o chama as súas Provincias Meridionais, aínda que a soberanía marroquí non está recoñecida nin polas Nacións Unidas nin por ningún país do mundo[5] e é rexeitada pola Fronte Polisario, que proclamou a súa independencia en 1976 creando a República Árabe Saharaui Democrática (RASD), recoñecida ata o momento por máis de oitenta países. A RASD administra a rexión ao leste non controlada por Marrocos, a cal denomina Zona Libre. Por outra banda, Mauritania ocupa a cidade sureña de La Güera e outras zonas adxacentes a esta dentro da península de Cabo Blanco.

Historia

Mapa da colonia española do Sáhara.

A poboación saharauí, antes da chegada dos europeos, organizábase en grupos de familias (fahed) que se agrupaban en cabilas, que constituían a unidade social básica dos saharauís, e que ligaba a un grupo unido por un lazo de parentesco patrilineal, que con frecuencia entraban en conflito entre si e que deu orixe a numerosas guerras tribais ata o século XX. A tribo máis importante era a dos Erguibat. Fóra da división tribal quedaban os maalemin (artesáns), iggaugen (trobadores), abid (escravos ) e haratin (libertos).

Reclamada como colonia por España en 1885, a ocupación efectiva do territorio non se realizou até 1934. Trala Marcha Verde, a metrópole cedeu o territorio en 1976 a Marrocos e Mauritania, mais a Fronte Polisario proclamou a República Árabe Saharauí Democrática (RASD), iniciando unha guerra que remataría en 1991 á espera dun referendo que Marrocos se negou en repetidas ocasións a convocar.

O Sáhara Occidental foi unha colonia española dende 1975, cando Marrocos invadiuno mediante a Marcha Verde. Porén, a Marcha Verde sorprendeu a España nun momento delicado e optou por abandonar o territorio. O referendo seque pendente de celebrarse. Coa saída de España do territorio comezou a librarse unha guerra que enfrontou ao Fronte Polisario cos seu veciños do norte e o sur: Marrocos (que invadía o territorio polo norte) e Mauritania (que o facía dende o sur). En 1979 Mauritania asina a paz co Fronte Polisario e renuncia ás súas pretensións sobre o territorio. En 1991, a ONU asumiu a responsabilidade de buscar unha saída pacífica ao conflito e estableceu a Misión para o Referendo no Sáhara Occidental (MINURSO). O secretario xeral e o Consello de Seguridade fixaron a data da celebración do referendo para febreiro de 1992. A consulta nunca se celebrou.

A invasión marroquí obrigou a decenas de miles de saharauís a fuxir ó deserto ata territorio alxerino, onde levantaron, cerca da cidade de Tinduf, campos de refuxiados. Exiliados nese recuncho de deserto máis duro do planeta, arredor de 160.000 saharauís sobreviviron dende fai 35 anos esperando regresar á súa terra. Os que non puideron fuxir no 1975 permanecen no territorio ocupado por Marrocos.

Other Languages
Afrikaans: Wes-Sahara
Alemannisch: Westsahara
azərbaycanca: Qərbi Saxara
башҡортса: Көнбайыш Сахара
Bikol Central: Sulnupan na Sahara
беларуская: Заходняя Сахара
беларуская (тарашкевіца)‎: Заходняя Сахара
български: Западна Сахара
བོད་ཡིག: ནུབ་ས་ཧ་ར།
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: ৱেস্টার্ন সাহারা
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Să̤ Sahara
qırımtatarca: Ğarbiy Sahra
čeština: Západní Sahara
dansk: Vestsahara
Deutsch: Westsahara
dolnoserbski: Pódwjacorna Sahara
ދިވެހިބަސް: ހުޅަނގު ސަހަރާ
Ελληνικά: Δυτική Σαχάρα
Esperanto: Okcidenta Saharo
estremeñu: Sáhara Ociental
Gàidhlig: Sathara an Iar
客家語/Hak-kâ-ngî: Sî Sahara
Fiji Hindi: Western Sahara
hrvatski: Zapadna Sahara
hornjoserbsce: Zapadna Sahara
Kreyòl ayisyen: Sahara oksidantal
interlingua: Sahara Occidental
Bahasa Indonesia: Sahara Barat
Interlingue: West-Sahara
íslenska: Vestur-Sahara
日本語: 西サハラ
Qaraqalpaqsha: Batıs Saxara
Taqbaylit: Aneẓruf Utrim
қазақша: Батыс Сахара
한국어: 서사하라
kernowek: Sahara West
لۊری شومالی: سٱئرا ٱفتۉنشین
lietuvių: Vakarų Sachara
latviešu: Rietumsahāra
македонски: Западна Сахара
кырык мары: Вадывел Сахара
Bahasa Melayu: Sahara Barat
مازِرونی: صحرا
Nederlands: Westelijke Sahara
norsk nynorsk: Vest-Sahara
Novial: Westi Sahara
Sesotho sa Leboa: Western Sahara
Kapampangan: Sahara Occidental
Norfuk / Pitkern: Western Sahara
پنجابی: لیندا صحرا
português: Saara Ocidental
Runa Simi: Kunti Sahara
саха тыла: Арҕаа Сахаара
davvisámegiella: Oarje-Sahára
srpskohrvatski / српскохрватски: Zapadna Sahara
Simple English: Western Sahara
slovenščina: Zahodna Sahara
српски / srpski: Западна Сахара
svenska: Västsahara
Türkçe: Batı Sahra
Xitsonga: Western Sahara
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: غەربىي ساھارا
українська: Західна Сахара
oʻzbekcha/ўзбекча: Gʻarbiy Sahroi Kabir
Tiếng Việt: Tây Sahara
მარგალური: ბჟადალი საჰარა
中文: 西撒哈拉
Bân-lâm-gú: Sai Sahara
粵語: 西撒哈拉