Pretor

Roma
Monarquía
República
Imperio
PrincipadoDominado
Imperio de OccidenteImperio de Oriente
Maxistrados Ordinarios:
  • Edil
  • Tribuno da plebe
  • Censor
  • Gobernador
Maxistrados Extraordinarios:
  • Triumvirato
  • Decemviro
Oficiais e Títulos:
  • Pontífice Máximo
  • Legatus
  • Dux
  • Officium
  • Praefectus
  • Vicarius
  • Vigintisexviri
Institucións e normas:

Un pretor (do latín prætor) era un maxistrado romano cuxa xerarquía era inmediatamente inferior á do cónsul. Hoxe xuíz menor.

Nos primeiros tempos da república romana, o termo pretor servía para designar aos cónsules, porque estaban colocados á fronte dos exércitos. Pero no ano -366 creouse en Roma co título particular de pretor, unha nova maxistratura, cuxa función consistía en administrar xustiza. Os plebeos non chegaron á pretura senón ata o -337.

O pretor na antiga Roma

Eran os encargados de presidir os tribunais, durante un ano, aínda que finalizado este tempo podían converterse en propretores e gobernar outro ano sobre uns territorios determinados. Eran oito, e podían considerarse os axudantes dos cónsules.

O pretor de Roma dividiu as súas funcións a partir do -246: o Praetor Urbanus ocupouse das cuestións dos cidadáns; e o Praetor Peregrinus das cuestións suscitadas entre cidadáns e non cidadáns. A división de funcións foi necesaria polo incremento das causas.

O cónsul perdeu as funcións xudiciais civís en favor dun maxistrado curul designado como pretor, por prazo dun ano, quen posuía o imperium e figuraba entre os maxistrados de maior xerarquía. O seu nomeamento recaeu nos Comicios Centuriados e co mesmo cerimonial relixioso que se usaba para a elección do cónsul. A insignia do seu cargo era a toga pretexta. Ao pretor correspondían ademais as funcións consulares cando os cónsules estaban ausentes.

O pretor era patricio ata o -337 en que puideron acceder á pretura os plebeos. Progresivamente os plebeos ostentan a maxistratura na maioría das ocasións.

Máis tarde xurdiu un segundo pretor (chamado Praetor Peregrinus) encargado de resolver os asuntos civís suscitados entre cidadáns e visitantes non cidadáns.

A medida que a dominación romana se estendeu fóra de Italia, creáronse os chamados praetores provinciales, destinados a gobernar os países conquistados e comandar os exércitos, cando había varios campos de operacións. Os pretores entón tiñan o dereito de publicar edictos. Sobre a porta do seu tribunal había unha pedra branca, onde cada pretor novo, ao entrar en funcións, facía gravar o seu edicto, é dicir, anunciaba as regras de dereito segundo as cales se administraría xustiza durante o curso da súa maxistratura. Cando atopaban lagoas na lexislación, os pretores redactaban as regras necesarias sobre o caso que se presentaba; ou se xulgaban que as do dereito antigo non conviñan ás novas necesidades, sen abrogalo expresamente, temperaban o seu rigor.

Esta lexislación anual tiña a vantaxe de seguir facilmente os progresos da civilización; serviu para perpetuar o ius ciuile e regular o paso dese dereito ao ius gentium.

En tempos de Adriano, o xurisconsulto Salvius Iulianus reuniu e ordenou todos os edictos dos pretores, ese corpo de edictos recibiu o nome de edictum perpetuum (edicto perpetuo).

Os pretores subsistiron ata fins do imperio, pero, aos poucos, desposuídos das súas antigas atribucións, acabaron por conservar unicamente a intendencia dos xogos.

Other Languages
العربية: بريتور
azərbaycanca: Pretor
беларуская: Прэтар
български: Претор
bosanski: Pretor
català: Pretor
čeština: Praetor
Cymraeg: Praetor
dansk: Praetor
Deutsch: Praetur
Zazaki: Praetor
Ελληνικά: Πραίτορας
English: Praetor
Esperanto: Pretoro
español: Pretor
eesti: Preetor
euskara: Pretore
فارسی: پرایتور
suomi: Preettori
français: Préteur
עברית: פראיטור
हिन्दी: प्रीतर
hrvatski: Pretor
magyar: Praetor
Հայերեն: Պրետոր
interlingua: Pretor
Bahasa Indonesia: Pretor
Ido: Pretoro
日本語: プラエトル
ქართული: პრეტორი
한국어: 법무관
kurdî: Preator
Latina: Praetor
македонски: Претор (титула)
Bahasa Melayu: Praetor
Nederlands: Praetor
norsk: Pretor
polski: Pretor
português: Pretor
română: Pretor
русский: Претор
Scots: Praetor
srpskohrvatski / српскохрватски: Pretor
Simple English: Praetor
slovenčina: Prétor
slovenščina: Pretor
shqip: Pretor
српски / srpski: Претор
svenska: Praetor
Türkçe: Praetor
татарча/tatarça: Pretor
українська: Претор
oʻzbekcha/ўзбекча: Pretor
中文: 裁判官