Metal

Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
Cubo metálico de estaño.

Un metal é un material distinguido pola súa habilidade para conducir calor e electricidade. Están agrupados na táboa periódica dos elementos. Teñen de 1 a 3 electróns de valencia, sendo os seus átomos pouco electronegativos e tendo unha baixa enerxía de ionización.

Os metais teñen certas propiedades físicas características: poden ser brillantes, ter alta densidade, ser dúctiles e maleables, ter un punto de fusión alto, ser duros, e ser bos condutores da calor e da electricidade.

Estas propiedades débense ó feito de que os electróns exteriores están ligados só lixeiramente ós átomos, formando unha especie de mar que os baña a todos (ver semicondutor), que se coñece como Enlace metálico.

Os metais poden formar aliaxes entre si e clasifícanse segundo a súa densidade en:

  • Ultralixeiros: Densidade en g/cm³ inferior a 2. Os máis comúns deste tipo son o magnesio e o berilio.
  • Lixeiros: Densidade en g/cm³ inferior a 4,5. Os máis comúns deste tipo son o aluminio e o titanio.
  • Pesados: Densidade en g/cm³ superior a 4,5. Son a maioría dos metais.

Historia

Ferramentas de cobre datadas contra o 3000 a.C. no antigo Exipto

Metais como o ouro, a prata e o cobre xa se empregaron dende a prehistoria. Ao principio usáronse só os que se atopaban facilmente en estado puro, mais paulatinamente foise desenvolvendo a tecnoloxía necesaria para obter novos metais a partir das súas menas, quecéndoos nun forno mediante carbón vexetal.

O primeiro grande avance produciuse co descubrimento do bronce, frotio da utilización de mineral de cobre con incursións de estaño, entre o 3500 e o 2000 a.C., en diferentes rexións do planeta, xurdindo a Idade de Bronce que sucedeu á Idade da Pedra. Outro feito importante na historia foi a utilización do ferro contra o 1400 a.C. Foron os hititas un dos primeiros pobos en empregalo para elaborar armas, como espadas.

Non obstante, na antigüidade non se sabía acadar a temperatura necesaria para fundir o ferro, polo que se obtiña un metal impuro que había de ser moldeado con golpes de martelo. Contra o 1400 comezaron a empregarse os fornos provistos de foles,[1] que permiten alcanzar a temperatura de fusión do ferro, uns 1535 °C. Henry Bessemer descubriu un modo de producir aceiro en grandes cantidades cun custo razoable. Tras numerosos intentos fracasados, deu cun novo deseño de forno (o convertidor Thomas-Bessemer) e, a partir de entón, mellorou a construción de estruturas en edificios e pontes, pasando o ferro a un segundo plan.

Pouco despois empregouse o aluminio e o magnesio, que permitiron desenvolver aliaxes moito máis lixeiras e resistentes, moi empregadas en aviación, transporte terrestre e ferramentas portátiles. O titanio, é o último dos metais abundantes e estables cos que se está a traballar e espérase que, en pouco tempo, o uso da tecnoloxía do titanio se xeneralice.

Other Languages
Afrikaans: Metaal
Alemannisch: Metalle
aragonés: Metal
العربية: فلز
مصرى: معدن
asturianu: Metal
azərbaycanca: Metal
башҡортса: Металдар
Boarisch: Metoi
беларуская: Металы
беларуская (тарашкевіца)‎: Мэтал
български: Метал
বাংলা: ধাতু
brezhoneg: Metal
bosanski: Metal (hemija)
català: Metall
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Gĭng-sṳ̆k
کوردی: کانزا
čeština: Kovy
Чӑвашла: Металсем
Cymraeg: Metel
dansk: Metal
Deutsch: Metalle
Ελληνικά: Μέταλλα
emiliàn e rumagnòl: Metâl
English: Metal
Esperanto: Metalo
español: Metal
eesti: Metallid
euskara: Metal
estremeñu: Metal
فارسی: فلز
suomi: Metalli
Võro: Metal
føroyskt: Metal
français: Métal
Nordfriisk: Metal
Gaeilge: Miotal
贛語: 金屬
Gàidhlig: Meatailt
گیلکی: فلز
Avañe'ẽ: Kuarepoti
ગુજરાતી: ધાતુ
Hausa: Karfe
客家語/Hak-kâ-ngî: Kîm-su̍k
עברית: מתכת
हिन्दी: धातु
Fiji Hindi: Dhaatu
hrvatski: Kovine
Kreyòl ayisyen: Metal
magyar: Fémek
հայերեն: Մետաղ
interlingua: Metallo
Bahasa Indonesia: Logam
Ilokano: Metal
Ido: Metalo
íslenska: Málmur
italiano: Metallo
日本語: 金属
Patois: Metal
la .lojban.: jinme
Basa Jawa: Logam
ქართული: ლითონები
қазақша: Металдар
ಕನ್ನಡ: ಲೋಹ
한국어: 금속
कॉशुर / کٲشُر: دھات
kurdî: Kanza
Кыргызча: Металлдар
Latina: Metallum
Lëtzebuergesch: Metall
Lingua Franca Nova: Metal
Limburgs: Metaal
lumbaart: Metal
lietuvių: Metalai
latviešu: Metāli
Malagasy: Metaly
македонски: Метал
മലയാളം: ലോഹം
монгол: Металл
मराठी: धातू
Bahasa Melayu: Logam
မြန်မာဘာသာ: သတ္တု
Plattdüütsch: Metall
Nedersaksies: Metaal
नेपाली: धातु
नेपाल भाषा: धातु
Nederlands: Metaal
norsk nynorsk: Metall
norsk: Metall
Nouormand: Méta
occitan: Metal
ଓଡ଼ିଆ: ଧାତୁ
Ирон: Згъæр
ਪੰਜਾਬੀ: ਧਾਤ
polski: Metale
Piemontèis: Metal
پنجابی: دعات
português: Metal
Runa Simi: Q'illay
română: Metal
armãneashti: Metalu
русский: Металлы
русиньскый: Ков
sicilianu: Mitallu
Scots: Metal
srpskohrvatski / српскохрватски: Metal
Simple English: Metal
slovenčina: Kov
slovenščina: Kovina
chiShona: Simbi
Soomaaliga: Bir
shqip: Metalet
српски / srpski: Метал
Seeltersk: Metal
Basa Sunda: Logam
svenska: Metall
Kiswahili: Metali
தமிழ்: உலோகம்
తెలుగు: లోహాలు
ไทย: โลหะ
Tagalog: Metal
Türkçe: Metal
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: مېتال
українська: Метали
اردو: دھات
oʻzbekcha/ўзбекча: Metallar
vèneto: Metałi
vepsän kel’: Metall
Tiếng Việt: Kim loại
Winaray: Metal
吴语: 金属
isiXhosa: I-metal
ייִדיש: מעטאל
Yorùbá: Mẹ́tàlì
中文: 金属
文言: 金屬
Bân-lâm-gú: Kim-sio̍k
粵語: 金屬
isiZulu: Insimbi