Mercè Rodoreda

Mercè Rodoreda
Rodoreda.jpg
Nome completoMercè Rodoreda i Gurguí
Nacemento10 de outubro de 1908
LugarBarcelona (Cataluña)
Falecemento13 de abril de 1983
LugarXirona
Causacancro de fígado
NacionalidadeEspaña
Ocupaciónescritor, novelista, poeta, esperantista e autor
XénerosNovela, teatro e contista
Coñecido/a porThe Time of the Doves, sen etiquetar e Paloma
PremiosPrêmio de Honor de las Letras Catalanas, Gold Letter, Serra d'Or Critics Award e sen etiquetar
editar datos en Wikidata ]

Mercè Rodoreda i Gurguí, nada no barrio de Sant Gervasi de Barcelona o 10 de outubro de 1908 e finada en Xirona o 13 de abril de 1983, foi unha escritora catalá, máis coñecida como novelista e contista, pero tamén escribiu algunhas obras de teatro e poesía lírica.

Foi a novelista catalá máis importante da posguerra pola densidade e o lirismo da súa obra.[1] Foi a autora da novela en catalán máis aclamada de todos os tempos, La plaça del Diamant (1962), que pode lerse en máis de vinte idiomas. Empezou escribindo contos para revistas, como escape a un decepcionante matrimonio, e unha serie de novelas que ela mesma rexeita posteriormente, a excepción de Aloma (1938), gañadora do Premio Crexells. A principios da guerra civil española traballa no Comisariado de Propaganda da Generalitat de Catalunya e na Institució de les Lletres Catalanes. Exiliada primeiro en varias localidades francesas e despois en Xenebra, rompe o seu silencio de vinte anos con Vint-i-dos contes (Vinte e dous contos, 1958), que obterá o Premio Víctor Català. Con El carrer de les Camèlies (A rúa da camelias, 1966) gaña o Premi Sant Jordi, o da Crítica e o Ramon Llull. A mediados dos anos setenta volve a Cataluña, á poboación de Romanyà de la Selva, onde conclúe a novela Mirall trencat (Espello roto, 1974) e, entre outras narracións, aínda publica Viatges i flors e Quanta, quanta guerra en 1980, ano no que lle é outorgado o Premi d'Honor de les Lletres Catalanes. Foi membro e Socia de Honra da Associació d'Escriptors en Llengua Catalana.

Traxectoria

Infancia (1908-1921)

Mercè Rodoreda naceu o 10 de outubro de 1908 nunha pequena casa con xardín da rúa de Sant Antoni, (rúa de Manuel Angelon en 2016), no barrio de Sant Gervasi de Cassoles de Barcelona. Foi filla única do matrimonio formado por Andreu Rodoreda Sallent e Montserrat Gurguí Guàrdia,[2] ambos eran grandes amantes da literatura e o teatro e, de feito, asistiran a clases de declamación na Escola de Arte Dramática, que posteriormente sería o Instituto do Teatro, impartidas por Adrià Gual.[3][4] A súa nai tamén tiña un gran interese pola música.[3]

O 18 de maio de 1913, con só cinco anos, actuou por primeira vez nunha obra de teatro co papel da nena Ketty da obra O misterioso Jimmy Samson, no Teatro Torrent de les Flors. Anos máis tarde este personaxe foi en certo xeito recuperado para o conto El bany dentro da obra Vint-i-dos contes.[4]

Durante a súa infancia leu sobre todo os autores cataláns clásicos e modernos como Jacinto Verdaguer, Ramón Llull, Joan Maragall, e Josep Carner, entre outros, seguramente influída, polo ambiente bohemio que se respiraba na casa familiar.[5]

O 30 de maio de 1920 participou no drama Quince días de reinado no Colexio A nosa Señora de Lourdes. No mesmo acto tamén recitou o poema en catalán La negra.[6]

En 1921, por mor da morte do avó materno, Pere Gurguí, o seu tío Juan instalouse na casa da familia e cambiou o estilo vida impondo austeridade e orde convencional. Mercè Rodoreda tíñao idealizado xa desde as cartas que recibira anteriormente e acabou casándose ao vinte anos,[3] co seu tío Juan Gurguí, catorce anos maior que ela e que debido ao grao de consanguinidad, necesitaron unha dispensa papal.[7]

Mocidade (1921-1939)

Despois da voda, o matrimonio viaxou a París en viaxe de voda, e logo instalouse nunha casa da rúa Zaragoza en Barcelona. O seu marido fora a Arxentina de moi novo e volvera cunha pequena fortuna.[8]

O 23 de xullo de 1929 naceu o seu único fillo, Jordi Gurguí i Rodoreda. A partir deste momento, Mercè Rodoreda empezou a facer probas literarias para lograr liberarse da dependencia económica e social que lle supuña a monótona vida de casada. Foi así como empezou a concibir a escritura como un oficio.[7] Cada día encerrábase durante un intre nun pombal azul que había na casa materna de Manuel Angelon, que posiblemente logo lle serviu de inspiración para escribir La plaça del Diamant.[9] Durante ese tempo, escribiu versos, unha comedia teatral (que permanece desaparecida) e unha novela.[9] Namentres, foi proclamada a Segunda República Española.

Segunda República

En 1931, Mercè Rodoreda empezou a recibir clases no Liceo Dalmau onde mellorou o seu coñecemento da lingua en mans do pedagogo e lingüista Delfí Dalmau i Gener, que lle influíu enormemente e estimuloulle a formarse, entre ambos xurdiu un gran vínculo de amizade.[10] Mercè Rodoreda ensinaba o que escribía a Dalmau, e el animouna a facer públicos estes primeiros textos. Segundo Dalmau, Mercè Rodoreda era unha alumna excepcional que posuía unha plenitude espiritual e unha prometedora alma de literata.[10] Esta admiración cara a Mercè Rodoreda animou a Dalmau a pedirlle que contribuíse na súa obra Polémica; ela contestou afirmativamente e a peza publicouse en 1934.[10] Segundo recoñeceu o mestre Delfí Dalmau, esta obra tamén fora realizada coas observacións de Rodoreda.[11]

No ano 1932, publicouse a primeira novela de Mercè Rodoreda, na editorial Catalonia, titulada Sóc una dona honrada? -Son unha muller honrada?- e tamén algúns contos para varios diarios. A obra pasou case desapercibida ata que optou ao Premio Joan Crexells do ano 1933, aínda que o gañador daquel ano foi Carles Soldevila.[12]

O 1 de outubro de 1933 iniciou a súa carreira xornalística na revista semanal de Clarisme onde publicou vinte e catro contribucións: cinco obras en prosa sobre cultura tradicional, trece entrevistas, dúas recensión, un conto e tres comentarios de temática político-cultural, musical e cinematográfico.[13] Aquel mesmo ano entrou a formar parte da Asociación da Prensa de Barcelona, feito que puña en evidencia a intención de formalizar a súa colaboración co traballo xornalístico.[11]

Na primavera de 1934, Mercè Rodoreda publicou a súa segunda obra Del que hom no pot fugi, nas edicións da revista Clarisme.[12][14] En maio daquel mesmo ano, gañou o Premio do Casino Independente dos Xogos Florais de Lleida co conto La sireneta i el dofí, que no ano 2016 se atopaba perdido.[14]

Despois de escribir esta segunda obra, Joan Puig i Ferreter, director de Edicións Proa, visitouna e interesouse por publicarlle a súa próxima obra:Un día en la vida d'un home, que saíu ao mercado no outono dese mesmo ano.[12] Rodoreda comezou a introducirse no mundo literario grazas á axuda do mesmo Puig i Ferreter, que lle abriu as portas do Club dos Novelistas, formado por autores como Armand Obiols, Francesc Trabal ou Joan Oliver, que tamén eran antigos membros do « Grupo de Sabadell».[15] Naquel tempo, penetrouse na lectura das novelas de Fiódor Dostoievski.[15]

Desde 1935 até 1939, publicou un total de dezaseis contos infantís no xornal La Publicitat, na sección "Un rato con los niños". Ademais, publicaba á vez contos nos medios de prensa como La Revista, La Veu de Catalunya e Mirador, entre outros.[9]

Foille editada en 1936 a súa cuarta novela Crim (Crime). Posteriormente Rodoreda rexeitaría esta novela xunto coas outras tres anteriores por consideralas froito da inexperiencia.[7][16]

Guerra civil

Ao iniciarse a guerra civil española, Rodoreda colaborou co cargo de corrector de catalán no Comisariado de propaganda da Xeneralidade. Neste ambiente coñeceu escritores da época como Aurora Bertrana e Maria Teresa Vernet, e estableceu lazos de amizade con Susina Amat, Julieta Franquesa, Anna Murià e Carme Manrubia.[7]

O Premio Joan Crexells do ano 1937 outorgouse a Mercè Rodoreda pola súa obra aínda non publicada Aloma.[17] En leste mesmo ano de 1937, Rodoreda puxo fin ao seu matrimonio ao separarse do seu marido. O seu suposto amante, Andrés Nin,[8] foi detido o día 16 de xuño fronte á sede do seu partido en Barcelona, onde días máis tarde foi torturado e asasinado por axentes da policía soviética por orde do Xeneral Alexander Orlov na prisión de Alcalá de Henares.[18]

No ano 1938, foi publicada pola Institución das Letras Catalás a quinta novela de Mercè Rodoreda titulada Aloma. Esta foi a primeira obra que Rodoreda aceptou como obra súa, aínda que posteriormente reformouna e publicou de novo. O mesmo ano, en representación do PEN Club de Cataluña, viaxou xunto co escritor catalán Francesc Trabal, e leu unha benvida escrita por Carles Riba no congreso internacional do PEN club en Praga.[7]

Other Languages
Afrikaans: Mercè Rodoreda
aragonés: Mercè Rodoreda
asturianu: Mercè Rodoreda
беларуская: Мерсэ Радарэда
беларуская (тарашкевіца)‎: Мэрсэ Радарэда
български: Мерсе Родореда
čeština: Mercè Rodoreda
Ελληνικά: Μερσέ Ροδορέδα
emiliàn e rumagnòl: Mercè Rodoreda
Esperanto: Mercè Rodoreda
español: Mercè Rodoreda
estremeñu: Mercè Rodoreda
français: Mercè Rodoreda
Fiji Hindi: Mercè Rodoreda
hrvatski: Mercè Rodoreda
íslenska: Mercè Rodoreda
italiano: Mercè Rodoreda
Mirandés: Mercè Rodoreda
Nederlands: Mercè Rodoreda
português: Mercè Rodoreda
română: Mercè Rodoreda
Simple English: Mercè Rodoreda
slovenčina: Mercè Rodoreda
slovenščina: Mercè Rodoreda
Türkçe: Mercè Rodoreda
українська: Мерсе Родореда