Linguas quechuas

Quechua
Qhichwa simi, Runa simi
Falado en: Andes centrais:
Flag of Peru.svg Perú
Flag of Bolivia.svg Bolivia
Flag of Colombia.svg Colombia
Flag of Ecuador.svg Ecuador
Flag of Chile.svg Chile
Flag of Argentina.svg Arxentina
Total de falantes: 8 900 000 ( 2007)
Familia: Quechumara
 Quechua
Escrita: Alfabeto latino
Códigos de lingua
ISO 639-1: qu
ISO 639-2: que, qwe
ISO 639-3: que
Quechua (grupos).svg

O quechua, [1] tamén coñecido como runa simi ("lingua da xente"), é unha familia de linguas que teñen unha orixe común, o protoquechua, que se falou nun territorio dos Andes próximo da costa do Perú. Ten o rango de lingua oficial en Perú, Ecuador e Bolivia; conta tamén cuns centos de falantes en Colombia e na Arxentina. En total hai dez millóns de falantes.

Características

Dentro da gran diversidade das súas variantes, o quechua caracterízase por comprender linguas moi regularmente aglutinantes cunha orde gramatical variábel. O seu gran número de sufixos muda tanto o significado das palabras por completo como os matices do significado. Algunhas características gramaticais notábeis inclúen a conxugación bipersoal (os verbos concordan co suxeito e o obxecto), evidencialidade (indicación da fonte e a veracidade do coñecemento expresado), unha partícula de tópico e sufixos que indican quen se beneficia dunha acción e da actitude do falante ao respecto, aínda que algunhas linguas e variedades poden carecer dalgunhas destas características.

A identificación das linguas que conforman esta familia foi controvertida por mor de que non todas estas variedades son mutuamente intelixíbeis. Dende mediados do século XVII, estendeuse o mito de que o quechua é un só idioma, onde o quechua falado no Cuzco (naquel entón, o quechua clásico) sería a lingua por excelencia e as demais variedades, meras corrupcións desta. A evidencia lingüística contemporánea contradí frontalmente esta crenza, pois o quechua clásico non é a orixe de todas as variedades da familia quechua senón que existen outras variedades moito máis antigas ca esta.

Other Languages
Afrikaans: Quechua
አማርኛ: ቀቿ
العربية: كتشوا
asturianu: Quechua
Aymar aru: Qhichwa aru
Boarisch: Quechua
беларуская: Мова кечуа
беларуская (тарашкевіца)‎: Кечуа (мова)
български: Кечуа (език)
brezhoneg: Kechuaeg
català: Quítxua
čeština: Kečuánština
Чӑвашла: Кечуа (чĕлхе)
Cymraeg: Quechua
Deutsch: Quechua
Esperanto: Keĉua lingvaro
euskara: Kitxua
فارسی: زبان کچوا
suomi: Ketšua
français: Quechua
Gaeilge: An Cheatsuais
Gàidhlig: Quechua
Avañe'ẽ: Kechuañe'ẽ
ગુજરાતી: કેચુઆ ભાષા
客家語/Hak-kâ-ngî: Quechua-ngî
עברית: קצ'ואה
Fiji Hindi: Quechua bhasa
magyar: Kecsua nyelv
interlingua: Linguas quechua
Bahasa Indonesia: Bahasa Quechua
íslenska: Quechua
italiano: Lingue quechua
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᑮᓱᐊ
ქართული: კეჩუა (ენა)
қазақша: Кечуа тілі
한국어: 케추아어족
Limburgs: Quechua
Ligure: Quechua
lietuvių: Kečujų kalba
latviešu: Kečvu valoda
македонски: Кечуански јазици
Bahasa Melayu: Bahasa Quechua
Plattdüütsch: Quechua (Spraak)
नेपाल भाषा: क्वेस्वा
Nederlands: Quechua (taal)
norsk nynorsk: Quechua
norsk: Quechua
Diné bizaad: Kéchwa bizaad
occitan: Quíchoa
Piemontèis: Lenghe quechuan
پنجابی: کیوچوا
português: Língua quíchua
Runa Simi: Qhichwa simi
rumantsch: Quechua
română: Limbi quechua
саха тыла: Кечуа тыла
srpskohrvatski / српскохрватски: Kečua (jezik)
Simple English: Quechua
slovenčina: Kečuánčina
slovenščina: Kečuanščina
српски / srpski: Кечуа (језик)
svenska: Quechua
Türkçe: Keçuva dilleri
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: كۋېچۇئا تىلى
українська: Кечуа
vepsän kel’: Kečuan kel'
walon: Ketchwa
მარგალური: კეჩუა (ნინა)
中文: 克丘亞語
Bân-lâm-gú: Quechua-gí
粵語: 奇楚華文