Lingua grega

Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
Lingua grega
Ελληνικά
Falado en:Grecia, Chipre
Total de falantes:13 millóns (2012)
Posición: 74
Familia:Indoeuropea
 Helénica
  Ática
   Lingua grega
Escrita: Alfabeto grego
Estatuto oficial
Lingua oficial de: Grecia Grecia
Chipre Chipre
Unión Europea Unión Europea
Regulado por: Academia da Lingua Grega
Códigos de lingua
ISO 639-1:el
ISO 639-2:gre (B)ell (T)
SIL: GRK
Idioma Griego.PNG

A lingua grega[1] (en grego moderno: ελληνικά, elliniká, ou ελληνική γλώσσα, ellinikí glóssa, "lingua grega") é a lingua materna de 12 millóns de falantes, dos cales 11 millóns viven en Grecia onde é lingua oficial, como en Chipre. Tamén se fala en comunidades illadas de Albania, Turquía e Italia. É lingua oficial na Unión Europea. É a lingua viva con historia documentada máis longa, con 34 séculos de fontes escritas.[2] O seu sistema de escrita foi o alfabeto grego durante a meirande parte da súa historia; outros sistemas como o Lineal B e o silabario chipriota, foron usados anteriormente. O alfabeto xurdiu a partir do alfabeto fenicio e foi a base do latino, do cirílico, do armenio, do copto, do gótico e moitos outros sistemas de escrita.

Historia

lingua grega
(ver tamén: alfabeto grego)
Protogrego (c. –2000)
Micénico (c. -1600-1100)
Grego antigo (c. –800–-300)
Dialectos:
Eolio, Arcadochipriota, Ático,
Dórico, Macedonio, Xónico
Koiné (desde c. -300)
Grego bizantino (c. -3301453)
Grego moderno (desde 1453)
Dialectos:
Capadocio, Chipriota,
Demótico, Griko, Katharevousa,
Póntico, Tsakonio, Ievánico

O grego de hoxe deriva da koiné, herdeira directa do grego antigo, pero sufriu un gran número de transformacións fonéticas (como o iotacismo, a psilose, a desaparición das oposicións de cantidade vocálica, a espirantización das antigas aspiradas, o paso dun acento de altura a un acento de intensidade ou mesmo a caída dalgúns fonemas, como [n], en posición final), léxicas (numerosos préstamos das linguas modernas) e gramaticais (simplificación da flexión nominal, da conxugación).

De feito, a un falante de grego moderno non lle é posible comprender correctamente un texto en grego antigo, do mesmo xeito que un galego falante non é quen de traducir, sen ter estudado a lingua, un texto en galego antigo. Pódese ilustrar esta evolución cun curto extracto do Novo Testamento (Xoán I, 1) en grego moderno e en grego antigo (koiné, de feito). A pronunciación indícase de maneira fonolóxica e os tons do grego antigo nótanse de maneira simplificada. finalmente, escollemos transcribir o grego antigo tal como era pronunciado na época clásica e non como o era na época de redacción do texto, para marcar mellor as diferenzas:

Grego moderno Grego antigo
1 Στην αρχή ήταν ο Λόγος, και ο Λόγος ήταν μαζί με τον Θεό, και ο Λόγος ήταν Θεός. 1 Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεόν, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος.
/stin ar'çi 'itan o 'loɣos ke o 'loɣos 'itan ma'zi me ton θe'o ke o 'loɣos 'itan θe'os/ /en arkʰέì έὲn ho lógos kaí ho lógos έὲn prós tón tʰeón kaí tʰeón έὲn ho lógos/
2 Αυτός ήταν στην αρχή μαζί με τον Θεό. 2 Οὗτος ἦν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν Θεόν.
/af'tos 'itan stin ar'çi me ton θe'o/ /hóòtos έὲn en arkʰέì prós tón tʰeon/
1 Ao principio era o Verbo e o Verbo era Deus.
2 Estaba ao principio con Deus.

A lingua actual é unha variante chamada dhimotiki, que substituíu en 1975 a unha lingua artificial e arcaizante, a katharevousa. Ademais, desde 1982, a lingua escríbese co sistema monotónico.

Other Languages
адыгабзэ: Урымыбзэ
Afrikaans: Grieks
Alemannisch: Griechische Sprache
አማርኛ: ግሪክ (ቋንቋ)
aragonés: Idioma griego
العربية: لغة يونانية
مصرى: يونانى
asturianu: Griegu
azərbaycanca: Yunan dili
تۆرکجه: یونان دیلی
башҡортса: Грек теле
žemaitėška: Graiku kalba
Bikol Central: Tataramon na Griego
беларуская: Грэчаская мова
беларуская (тарашкевіца)‎: Грэцкая мова
български: Гръцки език
भोजपुरी: यूनानी भाषा
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: গ্রীক ঠার
brezhoneg: Gresianeg
bosanski: Grčki jezik
буряад: Грек хэлэн
català: Grec
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Hĭ-lé-nà̤-ngṳ̄
нохчийн: Грекийн мотт
qırımtatarca: Yunan tili
čeština: Řečtina
Чӑвашла: Грек чĕлхи
Cymraeg: Groeg (iaith)
Zazaki: Yunanki
dolnoserbski: Grichišćina
Esperanto: Greka lingvo
español: Idioma griego
euskara: Greziera
estremeñu: Luenga griega
føroyskt: Grikskt mál
français: Grec
Nordfriisk: Griichisk spriak
Frysk: Gryksk
Gaeilge: An Ghréigis
贛語: 希臘語
Gàidhlig: Greugais
Avañe'ẽ: Gyresiañe'ẽ
Gaelg: Greagish
客家語/Hak-kâ-ngî: Hî-lia̍p-ngî
Hawaiʻi: ʻōlelo Helene
עברית: יוונית
Fiji Hindi: Greek bhasa
hrvatski: Grčki jezik
hornjoserbsce: Grjekšćina
հայերեն: Հունարեն
interlingua: Lingua grec
Bahasa Indonesia: Bahasa Yunani
ГӀалгӀай: Эллиной мотт
íslenska: Gríska
italiano: Lingua greca
日本語: ギリシア語
la .lojban.: xesybau
Basa Jawa: Basa Yunani
ქართული: ბერძნული ენა
Qaraqalpaqsha: Grek tili
Адыгэбзэ: Алыджыбзэ
қазақша: Грек тілі
ភាសាខ្មែរ: ភាសាក្រិក
한국어: 그리스어
Перем Коми: Эллин кыв
kernowek: Grew
Кыргызча: Грек тили
Ladino: Lingua grega
Lëtzebuergesch: Griichesch
лезги: Грек чӀал
Lingua Franca Nova: Elinica (lingua)
Limburgs: Nuigrieks
Ligure: Lengoa grega
lumbaart: Lengua greca
lingála: Ligreki
lietuvių: Graikų kalba
latviešu: Grieķu valoda
мокшень: Греконь кяль
Malagasy: Fiteny grika
олык марий: Грек йылме
Baso Minangkabau: Bahaso Yunani
македонски: Грчки јазик
монгол: Грек хэл
Bahasa Melayu: Bahasa Yunani
မြန်မာဘာသာ: ဂရိဘာသာနှင့်စာပေ
Dorerin Naoero: Dorerin Grit
Plattdüütsch: Greeksche Spraak
Nedersaksies: Grieks
नेपाल भाषा: ग्रीक भाषा
Nederlands: Grieks
norsk nynorsk: Gresk
norsk: Gresk
Novial: Grekum
Chi-Chewa: Chigiriki
occitan: Grèc (lenga)
Kapampangan: Amanung Griyegu
Papiamentu: Griego
Picard: Grec
Piemontèis: Lenga greca
پنجابی: یونانی بولی
português: Língua grega
Runa Simi: Grigu simi
română: Limba greacă
русиньскый: Ґрецькый язык
Kinyarwanda: Ikigereki
саха тыла: Гириэк тыла
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱜᱨᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ
sicilianu: Lingua greca
Scots: Greek leid
davvisámegiella: Greikkagiella
srpskohrvatski / српскохрватски: Grčki jezik
Simple English: Greek language
slovenčina: Grécke jazyky
slovenščina: Grščina
Gagana Samoa: Fa'aEleni
Soomaaliga: Af-Giriiga
српски / srpski: Грчки језик
Sesotho: Segerike
Seeltersk: Griechisk
Basa Sunda: Basa Yunani
svenska: Grekiska
Kiswahili: Kigiriki
ślůnski: Grecko godka
తెలుగు: గ్రీక్ భాష
Tok Pisin: Tok Gris
Türkçe: Yunanca
татарча/tatarça: Юнан теле
удмурт: Грек кыл
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: گرېك تىلى
українська: Грецька мова
oʻzbekcha/ўзбекча: Yunon tili
vepsän kel’: Grekan kel'
Tiếng Việt: Tiếng Hy Lạp
Volapük: Grikänapük
Winaray: Griniyego
吴语: 希腊语
хальмг: Грисин келн
მარგალური: ბერძენული ნინა
ייִדיש: גריכיש
Yorùbá: Èdè Gríkì
中文: 希腊语
Bân-lâm-gú: Hi-lia̍p-gú
粵語: 希臘文
isiZulu: IsiGreki