Lingua catalá

Catalán
Català / Valencià
Outros nomes:Valenciano
Falado en:Cataluña Cataluña
Flag of the Valencian Community (2x3).svg País Valenciano
Aragón Franxa de Aragón
Murcia El Carche
Illas Baleares Illas Baleares
Andorra Andorra
Francia Cataluña do Norte
Italia L'Alguer
Total de falantes:10 047 102[1]
Posición: 75 (Ethnologue 2009)[2]
Familia:Indoeuropeo
 Itálico
  Románico
   Galo-Ibérico
    Occitano-Románico
     Catalán
Estatuto oficial
Lingua oficial de: Andorra. Cooficial en Cataluña, País Valenciano, Illas Baleares e L'Alguer
Regulado por: Institut d'Estudis Catalans
Acadèmia Valenciana de la Llengua
Códigos de lingua
ISO 639-1:ca
ISO 639-2:cat
ISO 639-3: cat
SIL: CAT
Catalan in Europe.png
Domini lingüístic català.png

O catalán[3] é unha lingua románica falada polo pobo catalán nalgúns territorios de España, Francia e Italia, así como tamén en Andorra, feito que propicia a denominación destes territorios como Países Cataláns, dada a súa unidade lingüística e cultural.[4] Cómpre sinalar por outra banda que na Comunidade Valenciana o catalán recibe o nome de valenciano.

É lingua oficial de Andorra, cooficial en Cataluña, País Valenciano e as Illas Baleares xunto ó castelán, e carece de oficialidade na Franxa de Aragón, na Cataluña do Norte (Francia), na cidade sarda de L'Alguer e na zona de El Carche (Murcia). É a lingua habitual duns 4,4 millóns de persoas; ademais, son capaces de falalo uns 7,7 millóns e é comprendido por preto de 10,5 millóns de persoas.

Historia

Mapa cronolóxico que amosa a evolución territorial das linguas do suroeste de Europa entre as que aparece o catalán.

As primeiras testemuñas de catalán escrito son do século IX, aínda que o primeiro documento considerado literario en catalán son as Homilies d'Organyà, do século XIII. Ata os séculos XVI e XVII, cando empeza o retroceso da lingua en favor do castelán, o catalán esténdese e a súa literatura é desenvolvida por autores como Ramon Llull (s.XIII-XIV), Ausiàs March e Joanot Martorell (s.XV).

O uso do catalán foi prohibido no Principado de Cataluña no campo oficial desde o Decreto de Nova Planta (1716), no País Valenciano (1707) e en Mallorca e Eivissa (1715). Na Cataluña Norte estaba prohibido desde 1700. Menorca pasou a soberanía británica en 1713. Estas prohibicións mantivéronse excepto durante a primeira e a segunda república nos territorios cataláns de España e ata a entrada dos diferentes estatutos de autonomía entre 1978 e 1983. Esta oficialidade é compartida co castelán en tódolos territorios.

O catalán foi a lingua habitual en parte do Reino de Murcia e na cidade de Cagliari, en Sardeña, ata o século XVIII. Durante o século XIX houbo importantes colonias de catalanofalantes en Florida e Alxeria, co dialecto extinto coñecido como patuet.

Other Languages
Afrikaans: Katalaans
አማርኛ: ካታላንኛ
aragonés: Idioma catalán
Ænglisc: Catalan sprǣc
asturianu: Idioma catalán
azərbaycanca: Katalan dili
башҡортса: Каталан теле
Boarisch: Katalanisch
žemaitėška: Kataluonu kalba
Bikol Central: Katalan
беларуская: Каталанская мова
беларуская (тарашкевіца)‎: Каталянская мова
български: Каталонски език
brezhoneg: Katalaneg
català: Català
qırımtatarca: Katalan tili
čeština: Katalánština
Cymraeg: Catalaneg
Zazaki: Katalanki
emiliàn e rumagnòl: Catalàn
Esperanto: Kataluna lingvo
español: Idioma catalán
euskara: Katalan
estremeñu: Luenga catalana
suomi: Katalaani
føroyskt: Katalanskt mál
français: Catalan
arpetan: Catalan
Nordfriisk: Katalaans spriak
Frysk: Katalaansk
Gàidhlig: Catalanais
Avañe'ẽ: Katalã ñe'ẽ
客家語/Hak-kâ-ngî: Catalunya-ngî
עברית: קטלאנית
Fiji Hindi: Catalan bhasa
hornjoserbsce: Katalanšćina
Kreyòl ayisyen: Lang katalan
հայերեն: Կատալաներեն
interlingua: Lingua catalan
Bahasa Indonesia: Bahasa Katala
íslenska: Katalónska
italiano: Lingua catalana
Qaraqalpaqsha: Katalan tili
Taqbaylit: Takatalant
қазақша: Каталан тілі
ភាសាខ្មែរ: ភាសាកាតាឡាន
한국어: 카탈루냐어
къарачай-малкъар: Каталан тил
kernowek: Katalanek
Lingua Franca Nova: Catalan (lingua)
Limburgs: Catalaans
lumbaart: Lengua catalana
lietuvių: Katalonų kalba
олык марий: Каталан йылме
македонски: Каталонски јазик
монгол: Каталан хэл
Bahasa Melayu: Bahasa Catalonia
Plattdüütsch: Katalaansch
Nedersaksies: Kattelaans
नेपाल भाषा: कातालान भाय्
Nederlands: Catalaans
norsk nynorsk: Katalansk
norsk: Katalansk
Novial: Katalanum
Nouormand: Catalan
occitan: Catalan
Kapampangan: Amanung Katalan
Piemontèis: Lenga catalan-a
português: Língua catalã
Runa Simi: Katalan simi
rumantsch: Lingua catalana
română: Limba catalană
Kinyarwanda: Igikatalani
саха тыла: Каталан тыла
sicilianu: Lingua catalana
davvisámegiella: Katalánagiella
srpskohrvatski / српскохрватски: Katalonski jezik
Simple English: Catalan language
slovenčina: Katalánčina
slovenščina: Katalonščina
Gagana Samoa: Fa'aCatalan
српски / srpski: Каталонски језик
Seeltersk: Kataloansk
svenska: Katalanska
Kiswahili: Kikatalunya
Türkmençe: Katalan dili
Türkçe: Katalanca
татарча/tatarça: Каталан теле
reo tahiti: Reo Tatarūnia
удмурт: Каталан кыл
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: كاتالان تىلى
українська: Каталонська мова
oʻzbekcha/ўзбекча: Katalan tili
vepsän kel’: Katalanan kel'
Tiếng Việt: Tiếng Catalunya
West-Vlams: Cataloans
Volapük: Katalonänapük
Winaray: Kinatalan
მარგალური: კატალანური ნინა
ייִדיש: קאטאלאניש
Bân-lâm-gú: Catalunya-gí
isiZulu: IsiKatalani