Imperio Romano

Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
IMPERIVM ROMANVM
Imperio Romano

27 a.C.476
 

Vexillum

Lema: Senatvs Popvlvsqve Romanvs (SPQR)
(Latín: O Senado e o pobo Romano)
CapitalRoma1
LinguaLatín, grego
RelixiónPoliteísmo romano
Cristianismo (dende o 380)
GobernoAutocracia
Emperador
 • 27 a.C. - 14Augusto
 • 379 - 395Teodosio I
 • 475 - 476Rómulo Augústulo
 • 1449 - 1453Constantino XI
Período históricoAntigüidade clásica
 • Proclamación de Octavio27 a.C.
Superficie
 • 25 a.C.2.750.000 km²
 • 117 d.C.5.000.000 km²
Poboación
 • 25 a.C. est.56.800.000 
     Densidade20,7/km²
 • 117 d.C. est.88.000.000 
     Densidade17,6/km²
MoedaÁureo (27212)
Sólido áureo (294312)
Sólido (dende 312)
1 Por diversos motivos, Constantinopla, Mediolanum e Rávena tamén fóron capital do Imperio en fases tardías.

O Imperio romano (en latín: imperium romanum) foi un imperio da antigüidade sucesor da República Romana e caracterizado por un sistema autocrático. Gobernou extensas terras ao longo de Europa e o Mediterráneo. Durante o mandato de Traxano abarcaba, de oeste a leste, dende o océano Atlántico até as beiras do mar Caspio, o mar Vermello e o golfo Pérsico e, de norte a sur, dende as fragas dos ríos Rin e Danubio e a fronteira con Caledonia até o deserto do Sahara. A súa superficie máxima estimada foi duns 6,5 millóns de km².

O imperio xurdiu trala da vitoria de Octavio Augusto sobre Marco Antonio no ano 27 a.C. Aínda que Octavio nunca se proclamou emperador, de feito, asumiu tódolos poderes do Estado e inaugurou a primeira dinastía de emperadores, a dinastía Xulia-Claudia. O Imperio foi destruído definitivamente no ano 476 tras a caída de Roma nas mans dos bárbaros. Aínda que Octavio non aboliu legalmente a República e compartía o poder co Senado, na realidade era el quen tomaba as decisións. O Imperio estableceu novas estruturas económicas, políticas e relixiosas para administrar un territorio cada vez máis grande. Octavio adoptou ao seu fillastro Tiberio ao que seguiron varias dinastías de emperadores.

Baixo o mando de Constantino I, no século IV, o cristianismo converteuse na relixión preponderante do Imperio. O emperador Xuliano o Apóstata tentou volver ao paganismo, pero con Teodosio I o cristianismo asentouse definitivamente nun Imperio que á súa morte, de feito, xa estaba invadido polos bárbaros e se desmembrou. Finalmente, no ano 476 Roma caeu nas mans dos visigodos ao mando de Alarico, só sobreviviu o Imperio Romano de Oriente, até que en 1453 os turcos tomaron Constantinopla.

Historia

César Augusto

A batalla de Actium.

Coa vitoria de Octavio Augusto sobre Marco Antonio, a República anexionouse de facto as ricas terras de Exipto, aínda que a nova posesión non se incluíu dentro do sistema regular de goberno das provincias senón convertida nunha propiedade persoal do emperador legable aos seus sucesores. Ao seu regreso a Roma o poder de Octavio foi enorme, tanto como o foi a influencia sobre as súas lexións.

No ano 27 a. C. estableceuse unha ficción de normalidade política en Roma, outorgando a Augusto, por parte do Senado, o título de Imperator Caesar Augustus (Emperador César Augusto). O título de emperador, que significa «vencedor na batalla» convertíao en comandante de tódolos exércitos. Asegurou o seu poder mantendo un fráxil equilibrio entre a aparencia republicana e a realidade dunha monarquía dinástica con aspecto constitucional, en canto compartía as súas funcións co Senado, pero de feito o poder do príncipe era completo. Por iso, formalmente nunca aceptou o poder absoluto aínda que de feito exerceuno, asegurando o seu poder con varios postos importantes da república e mantendo a orde sobre varias lexións. Despois da súa morte consagrouse a Octavio como fillo do Divus (divino) Xulio César, o que o convertería, á súa morte, en deus.

No plano militar Augusto estableceu as fronteiras do Imperio romano no que el consideraba debían ser os seus límites máximos de extensión ao norte; o limes Elba-Danubio. Así mesmo, finalizou a conquista de Hispania dobregando ás últimas tribos do norte, que permanecían aínda á marxe do control militar romano. Ao sur, en Exipto batallou contra as tropas unidas de Marco Antonio e Cleopatra, nas que venceu na batalla de Actium (14 d. C.). Máis tarde, coa conquista das terras dos Tolomeos (descendentes de Tolomeo I, xeneral que gobernou Exipto á morte de Alexandre Magno, e cuxo liñaxe era representado por Cleopatra), a dinastía Ptolemaica foi finalizada desde Alexandría até case o deserto do Sahara.

Ao norte, Augusto tamén obtivo grandes vitorias e adquiriu para o Imperio a Xermania Magna, co que os límites se estendían ao longo do río Elba. Mais esta situación non duraría moito: Augusto confiou a dirección da provincia a un inexperto gobernador Publio Quintilio Varo. A súa ineptitude e o seu escaso entendemento das culturas locais, nada afeitas á someterse ante un conquistador, incrementaron os receos dos aldeáns. Así foi como no 9 a. C. unha revolta protagonizada por Arminio aniquilou o tres lexións de Varus nunha brutal emboscada coñecida como a batalla do bosque de Teutoburgo. A reacción romana permitiu evacuar non sen problemas o resto de corpos militares acantonados na Xermania. Augusto, escandalizado ante o desastre militar, exclamaría:

«Quintilio Varo, devólveme as miñas lexións!»

Finalmente, e a pesar dos desexos iniciais de Augusto, as lexións retiráronse a defender a fronte do Rin. Así o sistema de límites nórdico manteríase estable até o colapso do Imperio na menos firme fronteira Rin-Danubio. Augusto recomendou ao seu sucesor Tiberio que non tratase de estender máis aló as súas fronteiras.

De Tiberio a Alexandre Severo

O Imperio Romano no ano 210, durante o goberno de Septimio Severo.

Augusto foi sucedido polo seu fillastro Tiberio, fillo do primeiro matrimonio da súa esposa Livia. Augusto era un descendente da gens Xulia (casa Xulia), un dos máis antigos clans patricios de Roma, mentres que Tiberio era descendente da gens Claudia. Os seus tres inmediatos sucesores descenderon todos da gens Claudia, por parte do irmán de Tiberio Nerón Claudio Druso. Descenderon da gens Xulia os emperadores Calígula e Nerón por parte de Xulia a Maior, a filla do primeiro matrimonio de Augusto, e o emperador Claudio por medio da irmán de Augusto Octavia Minor. Os historiadores adoitan referirse a esta casa como a "Dinastía Xulio-Claudia".

Os primeiros anos do reinado de Tiberio foron relativamente pacíficos. Con todo, pronto o seu goberno caracterizouse pola paranoia. Comezou unha serie de xuízos por traizón e execucións, que continuaron até a súa morte no ano 37. O lóxico sucesor do odiado Tiberio era o seu sobriño de vinte e catro anos Calígula. A rexencia de Calígula comezou ben, pero despois dunha enfermidade converteuse nun tirano e tolo. No ano 41 foi asasinado e dous días despois da seu morte o Senado debateu a restauración da República.

Porén, debido ás demandas do exército, Claudio declarouse emperador en última instancia. Claudio non era nin paranoico, como o seu tío Tiberio nin tolo como o seu sobriño Calígula, polo que foi capaz de administrar o imperio coa razoablemente. Na súa vida familiar que tivo menos éxito, xa que casou coa súa sobriña, que é posible que o envelenase no ano 54. Nerón, quen sucedeu a Claudio, centrou gran parte da súa atención na diplomacia, o comercio e o incremento do capital cultural do imperio. Nerón, con todo, é lembrado como un tirano, e viuse obrigado a suicidarse no 68.

O goberno de Nerón foi seguido por un breve período de guerra civil, coñecido como o " ano dos catro emperadores". Augusto estabelecera un exército permanente, onde soldados individuais servían baixo os mesmos gobernadores militares durante un período prolongado de tempo. A consecuencia foi que os soldados nas provincias desenvolveron un alto grao de lealdade aos seus xefes, que non tiñan para o Emperador. Así, o Imperio foi, en certo sentido, unha unión de incipientes principados, que poderían terse desintegrado en calquera momento. Entre xuño do 68 e decembro do 69, Roma foi testemuño do xurdir e sucesiva caída de Galba, Otón e Vitelio, até a ascensión final de Vespasiano, primeiro gobernante da dinastía Flavia. Estes eventos demostraron que calquera xeneral vitorioso podía lexitimamente reclamar o dereito ao trono.

Vespasiano, a pesar dun emperador con éxito, continuou o debilitamento do Senado, que xa viña ocorrendo dende o goberno de Tiberio. A través da súa sólida política fiscal, foi capaz de acumular un superávit no tesouro, polo que comezou a construción do Coliseo. Tito, o sucesor de Vespasiano, aínda que rapidamente demostrou os seus méritos, o seu curto reinado estivo marcado polo desastre, incluíndo a erupción do Vesuvio en Pompeia. Presidiu as cerimonias de inauguración do Coliseo, aínda sen rematar, e faleceu no 81. Sucedeuno o seu irmán Domiciano, que cunhas extremadamente malas relacións co Senado, foi asasinado en setembro do 96.

O seguinte século coñeceuse como o período do "cinco bos emperadores" (Nerva, Traxano, Adriano, Antonino Pío e Marco Aurelio), nos que as sucesións eran pacíficas e o Imperio próspero. Cada emperador deste período foi adoptado polo seu predecesor. Os últimos dous do "cinco bos emperadores" e Cómodo tamén se lles chamou Antoninos. Despois da súa ascensión ao trono, Nerva, que sucedeu a Domiciano, estabeleceu un novo ton: restaurou moitos bens confiscados e fixo que o Senado participase no seu goberno.

A partir do 101 Traxano levou a cabo dúas campañas militares contra Dacia, rica en ouro, que finalmente conquistaron no 106. En 112, Traxano marchou sobre Armenia e anexionouna ao Imperio Romano. Logo avanzou cara ao sur en Partia (territorio que correspondía aproximadamente ao actual Irán), tomando varias cidades de Mesopotamia, antes de declarar unha nova provincia do imperio, e lamentando ser demasiado vello para seguir os pasos de Alexandre Magno. Durante o seu reinado, o Imperio Romano acadou a súa máxima extensión, non conseguindo ampliarse xa nunca máis nunca máis cara oriente. O goberno de Adriano estivo marcado por unha falta xeral de grandes conflitos militares, aínda que tivo que defender os vastos territorios que Traxano adquirira.

O goberno de Antonino Pío foi relativamente pacífico. Durante o reinado de Marco Aurelio, as tribos xermánicas puxeron en marcha numerosas incursións pola fronteira norte. O período dos "cinco bos emperadores" é tamén comunmente descrito como a Pax Romana, ou "Paz Romana", que chegou á súa fin durante o goberno de Cómodo, fillo de Marco Aurelio, e que rompeu a tradición dos sucesores por adopción que resultara tan ben. Cómodo volveuse paranoico, chegando á tolemia, antes de ser asasinado no 192.

A dinastía Severa, que durou dende o 193 até o 235, incluíu gobernos cada vez máis complicados. O primeiro emperador da dinastía foi Septimio Severo que, nun goberno xeralmente existoso, cultivou o apoio do exército substituído senadores por oficiais ecuestres nos principais postos administrativos. O seu fillo, Caracalla, estendida plena cidadanía romana a tódolos habitantes libres do imperio. Cada vez máis inestable e autocrático, Caracalla foi asasinado por Macrino, que lle sucedeu, antes de ser asasinado e sucedido por Heliogábalo. Alexandre Severo, o último da dinastía, foi cada vez máis incapaz de controlar o exército, e foi asasinado en 235.

A crise do século III

A crise do século III é un nome común aplicado para o case colapso do Imperio Romano entre os anos 235 e 284. Durante este período de tempo chegaron a gobernar vinte e cinco emperadores, e o imperio experimentou grave crise militar, política e económica. Ademais, en 251, estalou a Praga de Cibrán, unha pandemia que causou unha gran mortalidade a unha grande escala e que puido afectar gravemente á capacidade do Imperio para defenderse. Este período terminou coa chegada de Diocleciano, que gobernou dende o 284 até o 305, e que resolveu moitos dos graves problemas experimentados durante a crise.

Con todo, os problemas fundamentais permaneceron e causaron a final destrución do Imperio de Occidente. Diocleciano viu o vasto imperio como ingobernable, e por tanto dividiu o imperio en dúas partes e con dous emperadores de igual para que gobernasen so o título de Augusto. Ao facelo, creou os que efectivamente se converterían no Imperio Romano de Occidente e o Imperio Romano de Oriente. En 293 a autoridade dividiuse, xa que cada Augusto tomou un novo emperador chamado César, para proporcionar unha liña de sucesión. Isto constituíu o que hoxe é coñecido como a tetrarquía ("goberno dos catro"). As transicións deste período marcaron o inicio da Antigüidade tardía.

A tetrarquía derrubouse efectivamente coa morte de Constancio Cloro, o primeiro da dinastía de Constantino, no ano 306. As tropas de Constancio proclamaron de inmediato ao seu fillo Constantino o Grande como Augusto. Porén, desatouse unha serie de guerras civís, que terminaron con todo o imperio que unido baixo Constantino, quen legalizou definitivamente o cristianismo no ano 313 polo Edicto de Milán.

En 361, despois dos episodios de guerra civil, Xuliano converteuse en emperador. O seu edicto de tolerancia no ano 362 ordenou a re-apertura dos templos pagáns e, máis problemático para a Igrexa cristiá, a retirada dos bispos cristiáns previamente exiliados. Xuliano finalmente reiniciou a guerra contra Sapor II de Persia, aínda que recibiu unha ferida mortal na batalla e morreu no 363. A continuación os seus oficiais elixiron como emperador a Xoviano. Xoviano cedeu territorios gañados aos persas xa en tempo de Traxano, e restaurou os privilexios do cristianismo, antes de morrer en 364.

Tras a morte de Xoviano, Valentiniano I, o primeiro da dinastía de valentiniana, foi elixido Augusto, e elixiu o seu irmán Valente para servir como o seu co-emperador. No ano 365, Procopio logrou subornar a dúas lexións, que o proclamaron Augusto. A guerra entre os dous emperadores rivais do Imperio de Oriente continuou até que Procopio foi derrotado. Con todo, no ano 367, un neno de oito anos de idade, Graciano, foi proclamado emperador polos outros dous. No ano 375 Valentiniano I conduciu ao seu exército nunha campaña contra unha tribo xermánica, morrendo pouco despois. A sucesión non saíra segundo o planeado. Graciano era entón un mozo de dezaseis anos de idade e probablemente dabondo intelixente para actuar como emperador, mais as tropas proclamaron emperador ao seu pequeno medio irmán co título de Valentiniano II, Graciano accedeu.

Mentres tanto, o Imperio Romano de Oriente encaraba os seus propios problemas coas tribos xermánicas. Unha tribo marchou das súas antigas terras e buscaron refuxio no Imperio de Oriente. Valente deixounos estabelecerse na beira sur do Danubio no 376, pero pronto se rebelou contra os seus exércitos romanos. O emperador dirixiu persoalmente unha campaña contra eles dos anos despois, no 378, mais esta campaña foi desastrosa para os romanos. Os dous exércitos aproximábanse Hadrianópole, e Valente aparentemente tiña exceso de confianza por mor da superioridade numérica das súas forzas sobre o inimigo. Ansiosos de ter toda a gloria para si mesmo, precipitouse á batalla, e o 9 de agosto a batalla de Hadrianópole resultou nunha amarga derrota para os romanos, Valente faleceu na mesma.

O historiador romano Ammiano Marcelino estimou que dous terzos dos soldados romanos faleceron durante o combate. A batalla tivo grandes consecuencias, xa que morreron soldados veteranos e valiosos administradores, o que deixou o Imperio co problema de atopar un liderado axeitado. Así, Graciano era agora o responsable de todo o Imperio. Buscou con todo, un substituto para o Imperio Romano de Oriente, elixindo no ano 379 a Teodosio I.

Teodosio proclamou ao seu fillo Arcadio Augusto no ano 383 nun intento de asegurar a sucesión. O xeneral, probablemente galaico, Magno Máximo, residente na Britania, foi proclamado Augusto polas súas tropas en 383 e rebelouse contra Graciano cando invadiu a Galia. Graciano fuxiu, pero foi asasinado. Despois da morte de Graciano, Máximo tivo que facer fronte a Valentiniano II, que nese momento tiña tan só doce anos de idade. Máximo pronto iniciou negociacións con Valentiniano e Teodosio, aínda que finalmente non conseguir o seu recoñecemento oficial. Teodosio fixo unha campaña no oeste no 388 e obtivo a vitoria contra Máximo, quen foi capturado e executado. No ano 392 Valentiniano II foi asasinado, e pouco despois Arbogastes dispuxo a Euxenio para o seu nomeamento como emperador.

Decadencia do Imperio Occidental

Artigo principal: Decadencia do Imperio Romano.
O Imperio de Occidente baixo Maioriano.

Despois do ano 395 os emperadores do Imperio Romano de Occidente adoitaban ser testaferros, sendo os gobernantes reais caudillos militares. O ano 476 é xeralmente aceptado como a fin oficial do Imperio Romano de Occidente. Ese ano Orestes rexeitou a solicitude dos mercenarios xermánicos de estar ao seu servizo no goberno das terras en Italia. Insatisfeitos e dirixidos por Odoacro, rebeláronse e depuxeron ao último emperador de occidente, Rómulo Augústulo. Este evento está considerado tradicionalmente como a caída do Imperio de Occidente.

Odoacro conquistou rapidamente as restantes provincias de Italia e devolveu á Regalía Imperial ao emperador romano de Oriente Zenón. Este pronto recibiu dúas delegacións, unha de Odoacro solicitando que o seu control sobre Italia fose recoñecido formalmente polo Imperio, en cuxo caso el recoñecería a supremacía de Zenón, e outra de Nepote, o emperador anterior a Rómulo Augústulo, pedindo apoio para recuperar o trono. Zenón accedeu á solicitude de Odoacro e, trala morte de Nepote no 480, reclamou Dalmacia. A idea non gustou a Odoacro, polo que decidiu atacar a rexión coa mala fortuna de que a subseguinte guerra terminou coa conquista de Italia por parte de Teodorico o Grande, rei dos ostrogodos.

Aos poucos o Imperio foi perdendo a súa influencia romana e gañando presenza xermánica. Trala caída, o primeiro estado que proclamou a súa independencia do Imperio foi o Reino Suevo de Galicia. O Imperio, que estaba agora cercado polo o asalto dos visigodos, xa estaba baixo influencia non romana trala caída do último emperador, Rómulo Augústulo, posto que o derrocamento foi levado a cabo por tropas xermanas federadas dentro exército romano en lugar de por tropas estranxeiras. Nese sentido co ascenso Odoacro este realmente non renunciou ao título de emperador e se nomeou a si mesmo "Rei de Italia", senón que o Imperio continuaba existindo en nome. A súa identidade, con todo, xa non era romana, estaba gobernado e cada vez máis poboado polos xermanos xa antes do 476.

O pobo romano estaba no século quinto "privado do seu ethos militar" e o propio exército era tan só un mero complemento para as tropas federadas dos godos, hunos, francos e outros que loitaban no seu nome. Moitas teorías propuxéronse para explicar a caída do Imperio Romano, dende o inicio do seu declive no século III até caída de Constantinopla en 1453.

Militarmente o Imperio caeu primeiro logo da invasión de diversos pobos non romanos e logo, xa co seu corazón en Italia, atrapados polas tropas xermanas nunha revolta. A veracidade e as datas exactas son incertas e algúns historiadores non consideran que o Imperio caera nese punto. O desacordo aínda persiste xa que o declive do Imperio foi un proceso longo e gradual no canto dun só evento.

O Imperio Oriental

Artigo principal: Imperio Bizantino.
Con Xustiniano I o Imperio Bizantino acadou a súa máxima expansión.

A medida que o Imperio Romano de Occidente decaía durante o século V, o máis rico Imperio Romano de Oriente permaneceu practicamente ceibe da destrución. Xa mediado o século VI, o Imperio de Oriente (hoxe xeralmente coñecido como Imperio Bizantino) baixo o mando do emperador Xustiniano I, reconquistou Italia e partes de Iliria dos ostrogodos, o Norte de África dos vándalos e o sur de Hispania dos visigodos. Aínda que a reconquista do sur ibérico foi algo efémero, a do norte de África perdurou en durante un século, algunhas partes de Italia perduraron cinco, e algunhas partes de Iliria incluso máis.

Das moitas datas aceptadas para a fin do clásico estado romano, a última é do ano 610, cando o emperador Heraclio fixo profundas reformas cambiando para sempre a cara do imperio. O grego foi adoptado de novo como lingua de goberno, desvanecendo a influencia latina. Así, o Imperio Romano de Oriente pasaría estar totalmente definido baixo influencia grega, polo que dende ese intre podería considerarse que se converteron no que moitos historiadores modernos chaman Imperio Bizantino. Con todo, o Imperio nunca foi chamado así polos seus habitantes, os cales utilizaban termos tales como Romania, Basileia Romaion ou Pragmata Romaion, cuxo significado é "terra dos romanos" ou "reino dos romanos". É dicir, aínda se vían así mesmo como romanos e consideraban o seu Estado como a continuación lexítima do antigo Imperio de Roma.

Durante as conquistas musulmás do século VII, o Imperio perdeu as súas posesións en África e o Levante mediterráneo para o Califato Árabe-islámico, reducindo das terras bizantinas de Anatolia, os Balcáns e o sur de Italia. O saqueo de Constantinopla a mans da Cuarta Cruzada en 1204 utilízase ás veces como data final do Imperio Romano de Oriente: a destrución de Constantinopla e a maioría dos seus antigos tesouros, a descontinuidade total de liderado e a división das súas terras en estados rivais cun "Emperador" católico gobernando en Constantinopla foron un golpe do cal nunca se recuperaría o Imperio completamente.

Pese a todo, os bizantinos conseguiron recuperar Constantinopla e restableceron o imperio no ano 1261, continuando chamándose a si mesmos romanos até a súa caída antes turcos otománs en 1453. Ese ano, a parte oriental do Imperio Romano terminou definitivamente coa caída de Constantinopla. A pesar de que Mehmed II, conquistador de Constantinopla, declarouse emperador do Imperio Romano (César de Roma / Kayser-i Rum), e a pesar de que esta captura foi en certo xeito moito menos catastrófica que o saqueo, Constantino XI, adóitase considerar o último emperador romano. A autodenominación dos gregos étnicos co nome de "Romios" (Ρωμιός, Romano) sobrevive até os nosos días.

Other Languages
Afrikaans: Romeinse Ryk
aragonés: Imperio Román
asturianu: Imperiu romanu
azərbaycanca: Roma İmperiyası
башҡортса: Рим империяһы
žemaitėška: Ruomas imperėjė
беларуская: Рымская імперыя
беларуская (тарашкевіца)‎: Рымская імпэрыя
български: Римска империя
bosanski: Rimsko carstvo
català: Imperi Romà
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Lò̤-mā Dá̤-guók
qırımtatarca: Roma İmperiyası
dansk: Romerriget
dolnoserbski: Romski imperium
English: Roman Empire
Esperanto: Romia Imperio
español: Imperio romano
estremeñu: Empériu romanu
Na Vosa Vakaviti: Na Matanitu ki Roma
føroyskt: Rómverjaríkið
français: Empire romain
贛語: 羅馬帝國
客家語/Hak-kâ-ngî: Lò-mâ Ti-koet
Fiji Hindi: Roman Samrajya
hrvatski: Rimsko Carstvo
hornjoserbsce: Romski imperij
Kreyòl ayisyen: Anpi Women
interlingua: Imperio Roman
Bahasa Indonesia: Kekaisaran Romawi
italiano: Impero romano
日本語: ローマ帝国
la .lojban.: latmo sosygugje'a
ភាសាខ្មែរ: ចក្រភព រ៉ូម
한국어: 로마 제국
Lëtzebuergesch: Réimescht Räich
Lingua Franca Nova: Impero Roman
Limburgs: Romeins Riek
Ligure: Impêo Roman
lumbaart: Impero Roman
lietuvių: Romos imperija
latviešu: Romas impērija
Malagasy: Empira Romana
македонски: Римско Царство
Bahasa Melayu: Empayar Rom
Mirandés: Ampério Romano
မြန်မာဘာသာ: ရောမအင်ပါယာ
Napulitano: Impero Rumano
Nedersaksies: Romeinse Riek
नेपाल भाषा: रोमन साम्राज्य
norsk nynorsk: Romarriket
occitan: Empèri Roman
ਪੰਜਾਬੀ: ਰੋਮਨ ਸਮਰਾਜ
Papiamentu: Imperio romano
Piemontèis: Imperi Roman
پنجابی: رومی سلطنت
português: Império Romano
română: Imperiul Roman
русиньскый: Римска империя
саха тыла: Рим империята
sicilianu: Mpèriu rumanu
srpskohrvatski / српскохрватски: Rimsko Carstvo
Simple English: Roman Empire
slovenčina: Rímske cisárstvo
slovenščina: Rimski imperij
Gagana Samoa: Emepaea o Roma
српски / srpski: Римско царство
Seeltersk: Roomske Riek
Basa Sunda: Kakaisaran Romawi
Kiswahili: Dola la Roma
Türkmençe: Rim imperiýasy
татарча/tatarça: Рим империясе
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: رىم ئىمپېرىيىسى
українська: Римська імперія
vèneto: Inpero Roman
vepsän kel’: Rimalaine imperii
Tiếng Việt: Đế quốc La Mã
West-Vlams: Romeins Ryk
吴语: 罗马帝国
Vahcuengh: Lozmaj Daeqgoz
中文: 羅馬帝國
Bân-lâm-gú: Lô-má Tè-kok
粵語: 羅馬帝國