Carbono

Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
Carbono
Graphite-and-diamond-with-scale.jpg
-
 Hexagonal.svg
 
6
C
 
        
        
                  
                  
                                
                                
C
Si
BoroCarbonoNitróxeno
Táboa periódica dos elementos
[[Ficheiro: kJ/mol
Isótopos máis estables
isoANPeríodoMDEdPD
MeV
12C98,9 %estable con 6 neutróns
13C1,1 %estable con 7 neutróns
14Ctrazas5730 anos0,15614N
Nota: unidades segundo o SI e en CNPT, salvo indicación contraria.

O carbono é un elemento químico de número atómico 6 e símbolo C. É sólido a temperatura ambiente, e dependendo das condicións de formación, pode atoparse na natureza en distintas formas alotrópicas, carbono amorfo e cristalino en forma de grafito ou diamante. Na táboa periódica, é o primeiro (fila 2) dos seis elementos en columna (grupo) 14, que teñen en común a composición da súa capa electrónica exterior. É un elemento non metálico e tetravalente. O carbono é un dos poucos elementos coñecidos dende a antigüidade.[5]

É o alicerce básico da química orgánica, coñecendose preto de 10 millóns de compostos de carbono,[6] e forma parte de tódolos seres vivos coñecidos. Forma o 0,2 % da codia terrestre. Todas as formas de vida que se coñecen están formadas de moléculas compostas principalmente por carbono, hidróxeno, nitróxeno e osíxeno (ademais de multitude doutros elementos en menor proporción). Este elemento non metálico ten a interesante propiedade de ser quen de enlazarse con el mesmo e cunha ampla variedade de outros elementos. Dentro do corpo humano, é o segundo elemento máis abondoso por masa (aproximadamente un 18,5% da total) despois do osíxeno.[7]

Historia

O carbón (do latín carbo -ōnis, "carbón") foi descuberto na prehistoria e xa era coñecido na antigüidade na que se manufacturaba mediante a combustión incompleta de materiais orgánicos. Os últimos alótropos coñecidos, os fullerenos (C60), foron descubertos como subproducto en experimentos realizados con feixes moleculares na década dos 80.

Newton, en 1704, intuiu que o diamante podía ser combustible, pero non se conseguiu queimar un diamante ata 1772, cando Antoine Lavoisier demostrou que na reacción de combustión producíase CO2.

Smithson Tennant demostrou que o diamante era carbono puro en 1797. O isótopo máis común do carbono é o 12C; en 1961 este isótopo elixiuse para substituír ao isótopo osíxeno-16 como base dos pesos atómicos, e asignouselle un peso atómico de 12.

Os primeiros compostos de carbono identificáronse na materia viva a principios do século XIX, e por iso ao estudio dos compuestos de carbono chamouselle química orgánica.

Other Languages
Afrikaans: Koolstof
Alemannisch: Kohlenstoff
አማርኛ: ካርቦን
aragonés: Carbonio
العربية: كربون
مصرى: كاربون
অসমীয়া: কাৰ্বন
asturianu: Carbonu
azərbaycanca: Karbon
تۆرکجه: کربون
башҡортса: Углерод
žemaitėška: Onglė
беларуская: Вуглярод
беларуская (тарашкевіца)‎: Вуглярод
български: Въглерод
भोजपुरी: कार्बन
বাংলা: কার্বন
བོད་ཡིག: སོཕ་རྗས།
brezhoneg: Karbon
bosanski: Ugljik
català: Carboni
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Táng
Cebuano: Karbon
کوردی: کاربۆن
corsu: Carboniu
čeština: Uhlík
Чӑвашла: Кăмрăкамăш
Cymraeg: Carbon
dansk: Carbon
Deutsch: Kohlenstoff
dolnoserbski: Wuglik
Ελληνικά: Άνθρακας
English: Carbon
Esperanto: Karbono
español: Carbono
eesti: Süsinik
euskara: Karbono
فارسی: کربن
suomi: Hiili
Na Vosa Vakaviti: Kaboni
føroyskt: Kolevni
français: Carbone
Nordfriisk: Koolestuf
furlan: Carboni
Frysk: Koalstof
Gaeilge: Carbón
贛語:
Gàidhlig: Gualan
Avañe'ẽ: Tatapỹi
ગુજરાતી: કાર્બન
Gaelg: Carboan
客家語/Hak-kâ-ngî: Than
Hawaiʻi: Kalepona
עברית: פחמן
हिन्दी: कार्बन
Fiji Hindi: Koila
hrvatski: Ugljik
hornjoserbsce: Wuhlik
Kreyòl ayisyen: Kabòn
magyar: Szén
հայերեն: Ածխածին
interlingua: Carbon
Bahasa Indonesia: Karbon
Ilokano: Karbon
Ido: Karbo
íslenska: Kolefni
italiano: Carbonio
日本語: 炭素
Patois: Kaaban
la .lojban.: tabno
Basa Jawa: Karbon
ქართული: ნახშირბადი
Kabɩyɛ: Karɩbɔnɩ
Gĩkũyũ: Carbon
қазақша: Көміртегі
ភាសាខ្មែរ: កាបូន
ಕನ್ನಡ: ಇಂಗಾಲ
한국어: 탄소
Перем Коми: Шомувтыр
Ripoarisch: Kohlenstoff
kurdî: Karbon
Кыргызча: Көмүртек
Latina: Carbonium
Lëtzebuergesch: Kuelestoff
лезги: Углерод
Limburgs: Koolstof
Ligure: Carbonio
lumbaart: Carboni
lingála: Kaboni
lietuvių: Anglis
latviešu: Ogleklis
Basa Banyumasan: Karbon
мокшень: Седель
Malagasy: Karbônina
олык марий: Шӱйдӱҥ
Māori: Waro
македонски: Јаглерод
മലയാളം: കാർബൺ
मराठी: कार्बन
кырык мары: Углерод
Bahasa Melayu: Karbon
Malti: Karbonju
မြန်မာဘာသာ: ကာဗွန်
эрзянь: Седь
Nāhuatl: Tecolli
Plattdüütsch: Kohlenstoff
नेपाली: कार्बन
नेपाल भाषा: कार्बोन
Nederlands: Koolstof
norsk nynorsk: Karbon
norsk: Karbon
Novial: Karbo
Diné bizaad: Káábin
occitan: Carbòni
Livvinkarjala: Hiilisuadu
ଓଡ଼ିଆ: ଅଙ୍ଗାରକ
ਪੰਜਾਬੀ: ਕਾਰਬਨ
Papiamentu: Karbon
पालि: कार्बोन
Piemontèis: Carbòni
پنجابی: کاربن
português: Carbono
Runa Simi: K'illimsayaq
română: Carbon
armãneashti: Carbonu
русский: Углерод
русиньскый: Карбон
संस्कृतम्: कार्बन
саха тыла: Углерод
sardu: Carbòniu
sicilianu: Carbòniu
Scots: Caurbon
srpskohrvatski / српскохрватски: Ugljenik
සිංහල: කාබන්
Simple English: Carbon
slovenčina: Uhlík
slovenščina: Ogljik
chiShona: Carbon
Soomaaliga: Kaarboon
shqip: Karboni
српски / srpski: Угљеник
Seeltersk: Koolestof
Basa Sunda: Karbon
svenska: Kol
Kiswahili: Kaboni
தமிழ்: கரிமம்
తెలుగు: కార్బన్
тоҷикӣ: Карбон
Tagalog: Karbon
Türkçe: Karbon
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: كاربون
українська: Вуглець
اردو: کاربن
oʻzbekcha/ўзбекча: Uglerod
vèneto: Carbonio
vepsän kel’: Hil'nik
Tiếng Việt: Cacbon
West-Vlams: Carbong
Volapük: Karbin
walon: Carbone
Winaray: Carbono
吴语:
хальмг: Углерод
isiXhosa: I-carbon
ייִדיש: קוילנשטאף
Yorùbá: Kárbọ̀nù
Vahcuengh: Danq
中文:
文言:
Bân-lâm-gú: Thòaⁿ-sò͘
粵語: