Calendario gregoriano

O calendario gregoriano é un calendario de orixe europea actualmente utilizado en Europa, as súas antigas colonias e en boa parte do resto do mundo. Recibe este nome por ser o seu promotor o papa Gregorio XIII, e substituíu en 1582 ao calendario xuliano, utilizado desde que Xulio César o instaurara no ano 46 a. C.

Historia do calendario

O I Concilio de Nicea fixaba que a Pascua se celebraría o domingo seguinte á primeira lúa chea despois do equinoccio de primavera, o que significaba que o domingo de Pascua tería que caer entre o 22 de marzo e o 20 de abril. Pola contra, nos tempos do papado de Gregorio XIII a Pascua caía xa a primeiros de marzo e os astrónomos decatábanse que pouco a pouco, ao longo dos séculos, a Pascua se ía achegando ao Nadal. Xa o Concilio de Trento advertía deste problema e dispuña que se lle dese estudo e solución ao problema.

A Comisión do Calendario

Gregorio XIII, para poder levar adiante a reforma, constitúe a chamada Comisión do Calendario, un grupo de eclesiásticos e expertos na que destacaban Cristovo Clavio[1] e Luís Lilio. Clavio, astrónomo e xesuíta, o "Euclides do seu tempo", era un reputado matemático e astrónomo, o mesmo Galileo Galilei o chamou como aval científico das súas observacións telescópicas. En canto a Lilio, médico e astrónomo, sabemos que foi o principal autor da reforma do calendario aínda que morreu en 1576 sen ver rematado o proceso. Finalmente, un personaxe máis nesta historia: Afonso X o Sabio, o valor dado ao ano trópico nas Táboas afonsinas de 365 días 5 horas 49 minutos e 16 segundos é o tomado como correcto pola Comisión do Calendario. Pedro Chacón, matemático español, redacta o Compendium co ditame de Lilio, apoiado por Clavio, e chégase ao 14 de setembro de 1580 cando se aproba a reforma, para levala á práctica en outubro de 1582.

O axustamento gregoriano

A diferenza principal entre o calendario gregoriano e o seu precedente, o calendario xuliano, está na distribución dos anos bisestos .

Como xa se dixo, o ano tropical medio, é dicir, o período de translación da Terra ó redor do Sol, dura 365,2422 días. Engadindo un día bisesto cada catro anos, o calendario xuliano atribuía ó ano unha duración media de 365,25 días. Isto inducía un desprazamento duns 8 días por milenio con respecto ó tempo real, facendo que por exemplo a festa de Pascua, determinada polo equinoccio de primavera, caese alá por febreiro.

Foi preciso entón suprimir os anos bisestos para os anos que son múltiplos de 100 sen ser múltiplos de 400. Así 1600 e 2000 son bisestos, pero non 1700, 1800 nin 1900.

Aplicando esta regra chegamos a un ano de 365,2425 días no canto dos 365,2424 días en exceso de tres días cada 10.000 anos. Foi proposta unha emenda na regra para consideraren os anos múltiplos de 4.000 como normais. Pero do feito do acurtamento do ano tropical avaliado en 0,5 s por século e do alongamento do día de 1,64 milisegundos por século, é ilusorio chegar a este nivel de precisión, as incertezas sobre a duración do ano cada 10.000 anos está na mesma orde de diferenza.

Other Languages
العربية: تقويم ميلادي
azərbaycanca: Qriqori təqvimi
беларуская (тарашкевіца)‎: Грыгарыянскі каляндар
Bahasa Banjar: Almanak Gregorius
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: গ্রেগরিয়ান পাঞ্জী
Chavacano de Zamboanga: Calendario Gregoriano
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Gregorius Lĭk-huák
dolnoserbski: Gregorjaniska pratyja
ދިވެހިބަސް: މީލާދީ ކަލަންޑަރު
emiliàn e rumagnòl: Lunâri Gregoriân
客家語/Hak-kâ-ngî: Gregorius La̍k-fap
hornjoserbsce: Gregorianiska protyka
Kreyòl ayisyen: Almanak gregoryen
Bahasa Indonesia: Kalender Gregorius
ГӀалгӀай: Григоре ханорг
한국어: 그레고리력
къарачай-малкъар: Григориан орузлама
kernowek: Calans gregorek
Lëtzebuergesch: Gregorianesche Kalenner
Basa Banyumasan: Kalendher Gregorian
Bahasa Melayu: Takwim Gregorius
مازِرونی: میلادی تقویم
Plattdüütsch: Gregoriaansch Klenner
Nedersaksies: Gregoriaanse kalender
Sesotho sa Leboa: Tšhupamabaka ya Gregorian
srpskohrvatski / српскохрватски: Gregorijanski kalendar
Simple English: Gregorian calendar
slovenščina: Gregorijanski koledar
Gagana Samoa: Kalena Kurekoria
Basa Sunda: Kalénder Grégori
Türkçe: Miladi takvim
татарча/tatarça: Милади тәкъвим
oʻzbekcha/ўзбекча: Grigoriy taqvimi
Tiếng Việt: Lịch Gregorius
吴语: 公曆
Vahcuengh: Ligmoq
中文: 格里曆
文言: 格里曆
Bân-lâm-gú: Gregorius Le̍k-hoat
粵語: 公曆