Bóveda (arquitectura)

Antiga bóveda de crucería, construída con lousas de pedra en seco (ruínas de San Nicolao, Visby)
Bóveda gótica, de crucería (Lienzingen, Alemaña)

Unha bóveda é unha obra de mampostería ou fábrica de forma curva, que serve para cubrir o espazo comprendido entre dous muros ou unha serie de piares enliñados.

É unha estrutura moi apropiada para cubrir espazos arquitectónicos amplos con pezas pequenas. A súa xeometría pode ser de simple ou dobre curvatura. Nas edificacións modernas, tamén se aplica o termo a estruturas de cubertas curvadas nas que o espesura é mínima, chamadas tamén cascas.

Tanto nas antigas bóvedas como nas modernas a solicitación predominante nos seus elementos é a de compresión, asemellándose a un arco, ou, mellor dito, a un conxunto de arcos, que conforman unha superficie.

O material empregado na construción pode ser a pedra, para formar doelas; o ladrillo, para a bóveda á catalá; aceiro, formigón armado etc. As doelas poden ir aparelladas en seco, isto é, sen trabazón, aínda que o habitual é que se unan cun material aglomerante.

Na Historia da Arquitectura as bóvedas, de ladrillo ou pedra, tiveron un papel importante na edificación que perdeu coa xeneralización das técnicas e materiais de construción modernos. Primeiro o aceiro e logo o formigón armado posibilitaron edificacións alinteladas de grandes luces, antes só posibles con bóvedas.

Non obstante, as bóvedas de formigón armado son utilizadas profusamente na enxeñaría civil para construír galerías, túneles, cubertas de grandes luces e, en xeral, todas aquelas obras onde os elementos traballando a flexión resulten desvantaxosos desde un punto de vista técnico e económico.

Elementos da bóveda

Clave de bóveda procedente do claustro da Catedral de Santiago de Compostela (s. XIII), no Museo das Peregrinacións e de Santiago.
  • Apoios: son as partes dos muros ou piares sobre os que descansa a bóveda.
  • Puntos de arranque: son os dos arcos que compoñen a bóveda.
  • Doelas: son as pezas elementais que compoñen a bóveda.
  • Clave: é a doela central que remata a bóveda.
  • Saimeles: son as doelas dos puntos de arranque da bóveda.
  • Imposta: é o elemento onde pousan os puntos de arranque.
  • Muro frontal: pecha a bóveda nas súas partes abertas.
  • Luneto: é a abertura practicada na bóveda por outra bóveda que penetra nela.
Dimensións
  • Luz: é a distancia libre entre os apoios ou arranques da bóveda.
  • Frecha: é a altura desde o arranque á clave.
  • Espesura: é a distancia entre o extradorso e o intradorso da bóveda.
Other Languages
العربية: قبو
asturianu: Bóveda
azərbaycanca: Tağ (termin)
беларуская: Скляпенне
беларуская (тарашкевіца)‎: Скляпеньне
brezhoneg: Bolz
bosanski: Svod
català: Volta
čeština: Klenba
dansk: Hvælving
Deutsch: Gewölbe
Esperanto: Volbo
español: Bóveda
eesti: Võlv
فارسی: طاق
suomi: Holvi
français: Voûte
Gaeilge: Boghta
hrvatski: Svod
magyar: Boltozat
Ido: Vulto
日本語: ヴォールト
ქართული: კამარა
한국어: 궁륭
Latina: Camera
Lëtzebuergesch: Verwëllef
македонски: Свод
Nederlands: Gewelf
norsk nynorsk: Kvelv i arkitekturen
polski: Sklepienie
português: Abóbada
Runa Simi: P'aqchi
русский: Свод
srpskohrvatski / српскохрватски: Svod
Simple English: Vault (architecture)
slovenčina: Klenba
slovenščina: Obok
српски / srpski: Свод
svenska: Valv
Türkçe: Tonoz
українська: Склепіння
中文: 拱頂