As Raíñas de Amarna

Tiya, esposa de Amenofis III e nai de Akhenaton.Escultura en madeira con incrustaciones de pedra e metal de Tiya, esposa de Amenofis III e nai de Akhenaton. Nótese a coroa da deusa Hathor cos cornos como marco xunto co disco solar e as dúas grandes plumas de avestruz, identificatorio do seu rol como Grande Esposa Real. Dinastía XVIII. Imperio Novo.

Coñécese como As Raíñas de Amarna tres figuras femininas de relevancia do período de Amarna, tamén coñecido como "Herexía de Atón" ou o reinado de Amenofis IV ou Akhenatón. Son Tiya, a nai do faraón, Nefertiti, a grande esposa real e Kiya.

Tiya, Tiy ou Tiye

Devanceiros de Tiya

O descubrimento dunha tumba non real no ano 1905 por James Quibell nunha expedición de Theodore Davies foi a fonte de importantes datos o descubrimento da tumba de Yuya e Tuya, pais da gran esposa real de Amenofis III e nai do faraón Akhenatón. O descubrimento da tumba case intacta foi só superado, en canto á riqueza arqueolóxica achegada, polo descubrimento da tumba de Tutankhamon.

Tiya era probablemente da cidade de Ajmin (Akhmin), onde o seu pai era o principal profeta do deus local Min (da fecundidade) e superintendente do gando do templo. Esta foi a última das posicións oficiais detentas polo pai da futura raíña, unha vez que se retirou das súas principais responsabilidades como comandante de carros e señor dos cabalos, posicións que exerceu durante o reinado do rei Tutmosis IV (pai de Amenofis III e avó de Akhenatón).

Yuya seguramente era unha persoa moi achegada á contorna real, con bastante influencia na corte, de tal forma que tivo un importante casamento cunha dama da corte Tuyu, quen era superintendenta da Casa Jeneret de Min na cidade de Ajmin e do deus Amón en Tebas, tal que ela detentaba unha alta posición na xerarquía do culto da raíña Ahmose-Nefertari con algún grao de parentesco sanguíneo con aquela raíña de comezos da dinastía. Polo tanto, Tiya, portaba xa unha alta liñaxe, e nela estaba o destino designado dun casamento co faraón Amenofis III.

Nos escarabeos conmemorativos do reinado de Amenofis III, os pais da raíña Tiya son referidos brévemente polo seu nome, sen portar título real, sendo esta evidencia a que sustentou a hipótese dunha orixe humilde por parte de Tiya, e o seu casamento co faraón Amenofis III hipoteticamente debíase mais a unha relación froito do amor que a un fin socio-político determinado.

As evidencias mostran que os pais de Tiya tiñan unha alta posición na xerarquía da corte, e era descendente da raíña Ahmose Nefertari, de aí o seu destino como esposa do faraón. Tiyu e Yuya tiveron tamén outro fillo, Anen, quen se desempeñou como Segundo Profeta de Amón e Alto Sacerdote de Ra- Atum, cargos exercidos durante o reinado de Amenofis III; É probable que Anen, como sacerdote de Ra-Atum e irmán da raíña Tiya, teña unha gran influencia sobre o príncipe Amenhotep (futuro Amenofis IV) durante a súa infancia.

Aínda que o parentesco entre Tiya, Anen e Yuya e Tiyu baséanse na evidencia directa atopada na tumba dos avós de Akhenatón, non existe tal evidencia respecto doutro personaxe de suma importancia do período de Amarna, como é Ay. A falta de evidencias a favor, pódese dicir que tanto Ay como a raíña Tiya eran orixinarios da cidade de Ajmin, a proliferación de nomes de raíces similares (Ay, Yuya, Tiyu, Tiya) poden denotar unha certa familiaridad e algún grao de parentesco, pero as evidencias non son suficientes.

A Grande Esposa Real de Amenofis III

Tiya foi a gran esposa real de Amenofis III, sobreviviu moitos anos ao rei para ver gobernar ao seu sucesor e as evidencias apuntan a que tiña unha residencia en Amarna (Akhenatón), onde foi enterrada á súa morte, sendo trasladados os seus restos a Tebas cando a restauración foi establecida durante o reinado de Tutankhamón. De feito, de todas as esposas reais do faraón Amenofis III que chegaron a ser coñecidas nos nosos días grazas ás evidencias que sobreviven: Gilukhepa (filla do Suttharna II rei de Mitanni), Tadukhepa (outra princesa do reino de Mitanni) e Sitamón, filla mesma do faraón Amenofis, de todas elas, é Tiya quen nos relevos, esculturas e diversas representacións é mostrada con todos os títulos de gran esposa real, como os seus atributos.

A influencia sobre Akhenatón

Á morte do seu esposo, Amenhotep III, Tiya seguiu detentando unha posición de preeminencia no goberno das dúas terras, tanto é así que se atoparon representacións de Tiya co seu fillo Amenhotep IV - Akhenatón. Máis aínda, descubríronse dentro da correspondencia diplomática, misivas destinadas a Tiya por parte dun monarca estranxeiro como o rei de Mitanni Tushratta, instándoa a influenciar sobre o novo e novo soberano de Exipto Akhenaton. Esta carta mostra a preeminente e influente posición de Tiye como nai do novo rei. As evidencias nunhas canteiras de pedra calcaria nos outeiros ao norte de Amarna, onde se inscribiron o nome de Tiya, como así tamén nos relevos da tumba do Alto Sacerdote Fuxa en Amarna, onde se mostra a Tiya na inauguración dun templo solar na nova cidade Ajetatón, templo construído por Akhenatón dedicado á súa nai Tiya.

Other Languages