Arxentina

Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
República Arxentina
República Argentina
Bandeira da Arxentina
Escudo da Arxentina
BandeiraEscudo
Argentina orthographic.svg
Lema: "En unión e liberdade"
Himno nacional da Arxentina

Capital
 • Poboación
Buenos Aires
3 025 772 (2006 est.)1
Cidade máis poboadaBuenos Aires
Lingua oficialEspañol2
Forma de gobernoDemocracia Representativa, Republicana e Federal
Presidente
Vicepresidente
Mauricio Macri
Gabriela Michetti
 • Primera Xunta
 • Declarada
25 de maio de 1810
9 de xullo de 18163
SuperficiePosto 8º
 • Total2 791 8104 km²
 • % auga1,1%
Fronteiras9 665 km
Costas4 989 km
PoboaciónPosto 30º
 • Total (2008 est.1)40 051 242 hab.
 • Densidade14 hab./km²
PIB (nominal)Posto 31º
 • Total (2006)212 702 mill. USD5
 • per cápita5 458 USD5
PIB (PPA)Posto 19º
 • Total (2006)621 070 mill. USD5
 • per cápita15 937 USD5
MoedaPeso ($, ARS)
IDHn/d
Xentilicioarxentino, -na
Fuso horarioUTC-3
 • Horario de veránNon aplica
Dominio de Internet.ar
Prefixo telefónico+54
Prefixo radiofónicoAYA-AZZ, LOA-LWZ, L2A-L9Z
Código ISO032 / ARG / AR
Membro de: ONU, OEA, CSN, Mercosur
1 Segundo datos do INDEC.
2 O guaraní é cooficial na provincia de Corrientes.
3 A Liga Federal proclamou a independencia o 29 de Xuño de 1815.
4 Corresponde á superficie continental americana que inclúe ás Illas Malvinas. Sumando á superficie continental antártica (Antártida Arxentina e as restantes illas das Illas do Atlántico Sur) de 969.464 km², a superficie total elevaríase aos 3 761 274 km² (segundo datos d Instituto Xeográfico Militar da República Arxentina).
5 Fonte: FMI.

A República Arxentina (en castelán: Argentina) é un país situado no extremo sur de América organizado como unha república representativa e federal. Pola súa extensión, é o segundo estado de América do Sur, cuarto no continente americano e o oitavo no mundo con 2 780 400 km². Con todo a Arxentina reclama as Malvinas, as illas Illas Xeorxia do Sur e Sandwich do Sur e a Illa Aurora baixo soberanía británica e unha área antártica ao sur do paralelo 60° S, denominada pola Arxentina Antártida Arxentina.

O seu territorio continental americano, que abrangue grande parte do Cono Sur, limita ao norte con Bolivia e Paraguai, ao nordés con Brasil, ao oeste e sur con Chile e ao este con Uruguai e o océano Atlántico.

Está dividido en 23 provincias e unha cidade autónoma, Buenos Aires, capital da nación e sede do goberno federal.[1] Os seus 40 millóns de habitantes teñen uns índices de desenvolvemento humano, renda per cápita, nivel de crecemento económico e calidade de vida, que se encontran entre os máis altos de América Latina.[2] Segundo o Banco Mundial, o seu PBI nominal é o 30º máis importante do mundo,[3] aínda que se se considera o poder adquisitivo o seu PBI total converte ao país na 23º economía máis importante do mundo.[4][5] Actualmente a Arxentina está clasificada como un país de ingresos medianos altos[6] ou como un mercado emerxente, tamén segundo o Banco Mundial.[7][8]

O 25 de maio de 1810 tivo lugar a Revolución de Maio, na que foi deposto o último vicerrei español que gobernou dende Buenos Aires, e organizouse a Primeira Xunta de goberno. O 9 de xullo de 1816 foi proclamada formalmente en Tucumán a súa independencia como país libre e soberano.

Toponimia

O nome oficial do país é «República Argentina». Por elipse do substantivo, adoita dicirse «Arxentina». O nome «Arxentina» provén do latín argentum (‘prata’) e está asociado coa lenda da Serra de la Plata, común entre os primeiros exploradores europeos da rexión, tanto españois como portugueses. Foron estes quen denominaron Río da Prata ó gran estuario descuberto pola expedición portuguesa de 1502 na que participaba Amerigo Vespucci, e ó que despois chegou Juan Díaz de Solís en 1516, chamándoo Mar Doce.

Portada do poema La Argentina.

O nome menciónase por primeira vez no poema publicado en 1602 polo español Martín del Barco Centenera titulado La Argentina y conquista del Río de la Plata, no que describe a rexión do Río da Prata, como tamén a fundación da cidade de Buenos Aires.[9][10]

O topónimo aparece ratificado ó publicarse en 1612 a obra La Argentina manuscrita, do crioulo asunceno Ruy Díaz de Guzmán, obra de historia na que, no medio dun relato épico, faise unha descrición da rexión. A finais do século XVIII, a palabra era de uso común para denominar todo o relacionado co Río da Prata, a súa conca, o seu territorio e os seus poboadores, pero o vicerreinado creado en 1776, antecedente inmediato do país independizado en 1816, levou o nome de « Vicerreinado do Río da Prata».

A Primeira Xunta de Goberno empregou o nome de Provincias Unidas do Río da Prata, que foi tamén empregado polos gobernos que o sucederon ata que, en 1816, o Congreso de Tucumán proclamou a independencia das Provincias Unidas de Sudamérica, nome que mantivo na Constitución de 1819.

Oficialmente, empregouse por primeira vez a denominación República Arxentina na Constitución de 1826. Durante o goberno de Juan Manuel de Rosas (1835-1852) utilizáronse, entre outros, os nomes de Confederación Arxentina, República da Confederación Arxentina e Federación Arxentina.

A Constitución arxentina de 1853 sancionouse en nome do pobo da Confederación Arxentina, pero ó incorporarse o Estado de Buenos Aires, en 1860 cambiouse por Nación Arxentina e incorporouse o artigo 35:

As denominacións adoptadas sucesivamente dende 1810 até o presente, a saber: Provincias Unidas do Río da Prata; República Arxentina, Confederación Arxentina, serán en adiante nomes oficiais indistintamente para a designación do Goberno e territorio das provincias, empregándose as palabras «Nación Arxentina» na formación e sanción das leis.[11]

O 8 de outubro de 1860, na cidade de Paraná, daquela capital da Confederación Arxentina, o presidente Santiago Derqui decretou que:

[...] sendo axeitado a este respecto estabelecer a uniformidade nos actos administrativos, o Goberno ven de acordar que para todos estes actos se empregue a denominación República Arxentina.[12]

O nome foi confirmado definitivamente en 1862 por Bartolomé Mitre, primeiro presidente do país reunificado, ó utilizar o título de presidente da Nación Arxentina.

Other Languages
Acèh: Argentina
адыгабзэ: Аргентинэ
Afrikaans: Argentinië
Alemannisch: Argentinien
አማርኛ: አርጀንቲና
aragonés: Archentina
Ænglisc: Argentina
العربية: الأرجنتين
مصرى: ارجنتين
অসমীয়া: আৰ্জেণ্টিনা
asturianu: Arxentina
Aymar aru: Arxintina
azərbaycanca: Argentina
تۆرکجه: آرژانتین
башҡортса: Аргентина
Boarisch: Argentinien
žemaitėška: Argentėna
Bikol Central: Argentina
беларуская: Аргенціна
беларуская (тарашкевіца)‎: Аргентына
български: Аржентина
भोजपुरी: अर्जेंटाइना
Bislama: Argentina
bamanankan: Argentina
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: আর্জেন্টিনা
brezhoneg: Arc'hantina
bosanski: Argentina
буряад: Аргентинэ
català: Argentina
Chavacano de Zamboanga: Argentina
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Argentina
нохчийн: Аргентина
Cebuano: Arhentina
Chamoru: Argentina
کوردی: ئەرژەنتین
corsu: Argentina
qırımtatarca: Argentina
čeština: Argentina
kaszëbsczi: Argentina
Чӑвашла: Аргентина
Cymraeg: Yr Ariannin
dansk: Argentina
Deutsch: Argentinien
Zazaki: Arcantin
dolnoserbski: Argentinska
ދިވެހިބަސް: އާޖެންޓީނާ
eʋegbe: Argentina
Ελληνικά: Αργεντινή
English: Argentina
Esperanto: Argentino
español: Argentina
eesti: Argentina
euskara: Argentina
estremeñu: Argentina
فارسی: آرژانتین
suomi: Argentiina
Võro: Argentina
Na Vosa Vakaviti: Argentina
føroyskt: Argentina
français: Argentine
arpetan: Argentina
Nordfriisk: Argentiinien
furlan: Argjentine
Frysk: Argentynje
Gaeilge: An Airgintín
Gagauz: Argentina
贛語: 阿根廷
Gàidhlig: An Argantain
Avañe'ẽ: Argentína
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: आर्जेन्टिना
ગુજરાતી: આર્જેન્ટીના
Hausa: Argentina
客家語/Hak-kâ-ngî: Argentina
Hawaiʻi: ‘Alekina
עברית: ארגנטינה
Fiji Hindi: Argentina
hrvatski: Argentina
hornjoserbsce: Argentinska
Kreyòl ayisyen: Ajantin
magyar: Argentína
հայերեն: Արգենտինա
interlingua: Argentina
Bahasa Indonesia: Argentina
Interlingue: Argentina
Igbo: Argentina
Ilokano: Arhentina
ГӀалгӀай: Аргентина
íslenska: Argentína
italiano: Argentina
Patois: Aajentiina
la .lojban.: getygu'e
Basa Jawa: Argèntina
ქართული: არგენტინა
Qaraqalpaqsha: Argentina
Taqbaylit: Tarjentint
Адыгэбзэ: Архентинэ
Kabɩyɛ: Arzantiini
Kongo: Arhentina
Gĩkũyũ: Argentina
қазақша: Аргентина
kalaallisut: Argentina
한국어: 아르헨티나
къарачай-малкъар: Аргентина
kurdî: Arjentîn
kernowek: Arghantina
Кыргызча: Аргентина
Latina: Argentina
Ladino: Arjentina
Lëtzebuergesch: Argentinien
лезги: Аргентина
Lingua Franca Nova: Arjentina
Limburgs: Argentinië
Ligure: Argentinn-a
lumbaart: Argentina
lingála: Argentina
لۊری شومالی: آرجانتین
lietuvių: Argentina
latgaļu: Argeņtina
latviešu: Argentīna
Malagasy: Arjentina
олык марий: Аргентина
Māori: Āketina
Baso Minangkabau: Argentina
македонски: Аргентина
മലയാളം: അർജന്റീന
монгол: Аргентин
кырык мары: Аргентина
Bahasa Melayu: Argentina
Malti: Arġentina
Mirandés: Argentina
مازِرونی: آرژانتین
Dorerin Naoero: Ardjentina
Nāhuatl: Argentina
Napulitano: Argentina
Plattdüütsch: Argentinien
Nedersaksies: Argentinië
नेपाल भाषा: अर्जेन्तिना
Nederlands: Argentinië
norsk nynorsk: Argentina
norsk: Argentina
Novial: Argentina
Nouormand: Argentinne
Sesotho sa Leboa: Argentina
occitan: Argentina
Livvinkarjala: Argentiinu
Oromoo: Arjentiinaa
ਪੰਜਾਬੀ: ਅਰਜਨਟੀਨਾ
Pangasinan: Argentina
Kapampangan: Argentina
Papiamentu: Argentina
Deitsch: Artschenti
Pälzisch: Argentinje
Norfuk / Pitkern: Aajentiina
polski: Argentyna
Piemontèis: Argentin-a
پنجابی: ارجنٹاین
português: Argentina
Runa Simi: Arhintina
rumantsch: Argentinia
Romani: Arxentina
Kirundi: Argentine
română: Argentina
armãneashti: Arghentina
tarandíne: Argendine
русский: Аргентина
русиньскый: Арґентина
Kinyarwanda: Arijantine
संस्कृतम्: अर्जण्टिना
саха тыла: Аргентина
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱟᱨᱡᱮᱱᱴᱤᱱᱟ
sardu: Argentina
sicilianu: Argintina
Scots: Argentinae
davvisámegiella: Argentiinná
srpskohrvatski / српскохрватски: Argentina
Simple English: Argentina
slovenčina: Argentína
slovenščina: Argentina
Gagana Samoa: Atenitina
chiShona: Argentina
Soomaaliga: Arjantiina
shqip: Argjentina
српски / srpski: Аргентина
Sranantongo: Argentinikondre
Seeltersk: Argentinien
Basa Sunda: Argéntina
svenska: Argentina
Kiswahili: Argentina
ślůnski: Argyntyna
తెలుగు: అర్జెంటీనా
tetun: Arjentina
тоҷикӣ: Аргентина
ትግርኛ: አርጀንቲና
Türkmençe: Argentina
Tagalog: Arhentina
Tok Pisin: Ajentina
Türkçe: Arjantin
Xitsonga: Arjentina
татарча/tatarça: Аргентина
chiTumbuka: Argentina
reo tahiti: ’Atetina
тыва дыл: Аргентина
удмурт: Аргентина
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ئارگېنتىنا
українська: Аргентина
oʻzbekcha/ўзбекча: Argentina
vèneto: Argentina
vepsän kel’: Argentin
Tiếng Việt: Argentina
West-Vlams: Argentinië
Volapük: Largäntän
Winaray: Argentina
Wolof: Arsantin
吴语: 阿根廷
მარგალური: არგენტინა
ייִדיש: ארגענטינע
Yorùbá: Argẹntínà
Vahcuengh: Argentina
Zeêuws: Arhentinië
中文: 阿根廷
文言: 阿根廷
Bân-lâm-gú: Argentina
粵語: 阿根廷
isiZulu: I-Arjentina