Alxeria

Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
República Democrática e Popular de Alxeria
الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية
Al-Yumhūriyya al-Yazāiiriyya ad-Dīmuqrāţiyya ash-Sha`biyya
ⵟⴰⴳⴷⵓⴷⴰ ⵜⴰⵎⴻⴳⴷⴰⵢⵜ ⵜⴰⵖⴻⵔⴼⴰⵏⵜ ⵜⴰⵣⵣⴰⵢⵔⵉⵜ
Tagduda tamegdayt taɣerfant tazzayrit
Bandeira de Alxeria
Emblema de Alxeria
BandeiraEmblema
Algeria (orthographic projection).svg
Lema: بالشّعب وللشّعب
(Árabe: A revolución polo pobo e para o pobo)
Himno: Kassaman
Capital
 Poboación
Alxer
2 239 613 (2010)
Cidade máis poboadaAlxer
Linguas oficiaisÁrabe1, Tamazight
Forma de gobernoRepública semipresidencialista
Presidente
Primeiro Ministro
Abdelaziz Bouteflika
Ahmed Ouyahia
 • Declarada5 de xullo de 1962
SuperficiePosto 11º
 • Total2 381 741 km²
 • % augaDesprezable
Fronteiras6 343 km
Costas998 km
PoboaciónPosto 33º
 • Total (2014)38 700 000 hab.
 • Densidade16 hab./km²
PIB (nominal)Posto 44º
 • Total (2010)156 845 millóns US$
 • per cápita4 418 US$
PIB (PPA)Posto 44º
 • Total (2010)252 927 millóns US$
 • per cápita7 124 US$
MoedaDinar alxeriano (دج, DZD)
IDH (2007)0,754 (104º) – Medio
XentilicioAlxeriano, alxeriana[1]
Fuso horarioUTC+1
 • Horario de veránNon aplica
Dominio de Internet.dz
Prefixo telefónico+213
Prefixo radiofónico7RA-7RZ, 7TA-7YZ
Código ISO012 / DZA / DZ
Membro de: ONU, UA, OPEP, Liga Árabe, UMA
1 linguas oficials de Alxeria é o árabe o tamazight. Aínda que o francés non é oficial nin está recoñecido, Alxeria é o segundo estado do mundo en número de falantes desa lingua.
Tamazight: 2D5C.png2D30.png2D33.png2D37.png2D53.png2D37.png2D30.png 2D5C.png2D30.png2D4E.png2D3B.png2D33.png2D37.png2D30.png2D62.png2D5C.png 2D5C.png2D30.png2D62.png2D3B.png2D54.png2D3C.png2D30.png2D4F.png2D5C.png 2D5C.png2D30.png2D64.png2D30.png2D62.png2D54.png2D49.png2D5C.png
Francés: République algérienne démocratique et populaire

Alxeria[1][2][3][4] (en árabe: الجزائر, al-Jazā’ir, en tamazight: ⴷⵥⴰⵢⴻⵔ, Dzayer), oficialmente República Democrática e Popular de Alxeria (en árabe: الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية en Tamazight: ⵜⴰⴳⴷⵓⴷⴰ ⵜⴰⴷⵣⴰⵢⵔⵉⵜ ⵜⴰⵎⴰⴳⴷⴰⵢⵜ ⵜⴰⵖⴻⵔⴼⴰⵏⵜ ), é un estado situado na África do Norte, formando parte do Magreb. A súa capital, Alxer, está ao norte, á beira da costa mediterránea. Cunha superficie de 2 381 741 km² é o país máis grande da cunca mediterránea, de África e do mundo árabe. Fai fronteira terrestre con Tunisia ao nordés, Libia ao leste, Níxer e Mali ao sur, Mauritania e o territorio en disputa do Sahara Occidental ao suroeste e Marrocos ao oeste.

Despois de 132 anos de colonización francesa, Alxeria obtivo a súa independencia o 5 de xullo de 1962. Alxeria fíxose membro da Organización das Nacións Unidas (ONU), da Unión Africana (UA) e da Liga de Estados Árabes dende practicamente da súa independencia, en 1962. Tamén é integrante da Organización de Países Exportadores de Petróleo (OPEP) dende 1969. En febreiro de 1989 Alxeria participou xunto a outros estados da África magrebí na creación da Unión do Magreb Árabe (UMA), sendo tamén o país membro da Unión para o Mediterráneo dende 2008. A constitución alxeriana define "o islam, o arabismo e o berberismo" como "compoñentes fundamentais" da identidade do pobo alxeriano e ao país como "terra do Islam, parte integrante do Gran Magreb, mediterráneo e africano".

Etimoloxía

Alxeria recibe o seu nome do seu capital e cidade máis importante, Alxer.

O nome de Alxeria viría do árabe Al-Jaza’ir (الجزائر) que significa "As illas", en referencia a aquelas que se erixen fronte ao porto de Alxer e que forman parte do seu espigón actual, modificando o seu significado para designar a todo o país (ordenanza de 1842), pronunciado en árabe alxeriano, dialecto coñecido como El Djazayer (ou Jaza’yer segundo as rexións).

Unha segunda explicación apuntaría a que o nome Djazaîr estaría ligado á dinastía dos Zirides, do nome do seu fundador Bologhine ibn Ziri (de tiziri, "Claro de lúa" en bérber) que fundou Alxer e reinou un tempo nun territorio considerable á Alxeria actual. Os alxerianos desígnanse eles mesmos baixo o vocábulo de Dziri e, por outra banda, chaman ao seu país baixo o nome El-Dzayer.

Para rematar, unha terceira explicación máis alegórica, que indica que a costa fértil de Alxeria, atrapada entre o Sahara e o mar Mediterráneo, aparecería como unha illa de vida ou Al-Jaza’ir.

Other Languages
Acèh: Aljazair
адыгабзэ: Алжир
Afrikaans: Algerië
Akan: Algeria
Alemannisch: Algerien
አማርኛ: አልጄሪያ
aragonés: Alcheria
Ænglisc: Algeria
العربية: الجزائر
ܐܪܡܝܐ: ܓܙܐܐܪ
مصرى: الجزاير
অসমীয়া: আলজেৰিয়া
asturianu: Arxelia
azərbaycanca: Əlcəzair
تۆرکجه: الجزاییر
башҡортса: Алжир
Boarisch: Algerien
žemaitėška: Alžīrs
Bikol Central: Algerya
беларуская: Алжыр
беларуская (тарашкевіца)‎: Альжыр
български: Алжир
भोजपुरी: अल्जीरिया
Bahasa Banjar: Aljajair
bamanankan: Alizeri
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: আলজেরিয়া
brezhoneg: Aljeria
bosanski: Alžir
ᨅᨔ ᨕᨘᨁᨗ: Aljazair
буряад: Алжир
català: Algèria
Chavacano de Zamboanga: Argelia
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Algeria
нохчийн: Алжир
Cebuano: Arhelya
ᏣᎳᎩ: ᎠᎵᏥᎵᏯ
کوردی: جەزائیر
qırımtatarca: Cezair
čeština: Alžírsko
Cymraeg: Algeria
dansk: Algeriet
Deutsch: Algerien
Zazaki: Cezayir
dolnoserbski: Algeriska
डोटेली: अल्जेरिया
ދިވެހިބަސް: ޖަޒާއިރު
eʋegbe: Ɔldzeria
Ελληνικά: Αλγερία
English: Algeria
Esperanto: Alĝerio
español: Argelia
eesti: Alžeeria
euskara: Aljeria
estremeñu: Argélia
فارسی: الجزایر
Fulfulde: Aljeri
suomi: Algeria
Võro: Alžeeriä
føroyskt: Algeria
français: Algérie
arpetan: Alg·èrie
Nordfriisk: Algeerien
Frysk: Algerije
Gaeilge: An Ailgéir
Gagauz: Cezair
Gàidhlig: Aildiria
Avañe'ẽ: Arhélia
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: आल्जेरिया
ગુજરાતી: અલ્જીરિયા
Gaelg: Yn Algear
Hausa: Aljeriya
客家語/Hak-kâ-ngî: Algeria
Hawaiʻi: ‘Alekelia
עברית: אלג'יריה
हिन्दी: अल्जीरिया
Fiji Hindi: Algeria
hrvatski: Alžir
hornjoserbsce: Algeriska
Kreyòl ayisyen: Aljeri
magyar: Algéria
հայերեն: Ալժիր
interlingua: Algeria
Bahasa Indonesia: Aljazair
Interlingue: Algeria
Igbo: Algeria
Ilokano: Arhelia
ГӀалгӀай: Алжир
Ido: Aljeria
íslenska: Alsír
italiano: Algeria
Patois: Aljiiria
la .lojban.: jexygu'e
Basa Jawa: Aljazair
ქართული: ალჟირი
Qaraqalpaqsha: Aljir
Taqbaylit: Dzayer
Адыгэбзэ: Алджазаир
Kabɩyɛ: Alizeerii
Kongo: Algeria
Gĩkũyũ: Algeria
қазақша: Алжир
ភាសាខ្មែរ: អាល់ហ្សេរី
ಕನ್ನಡ: ಅಲ್ಜೀರಿಯ
한국어: 알제리
къарачай-малкъар: Алжир
kurdî: Cezayir
kernowek: Aljeri
Кыргызча: Алжир
Latina: Algerium
Ladino: Arjelia
Lëtzebuergesch: Algerien
лезги: Алжир
Lingua Franca Nova: Jazair
Luganda: Algeria
Limburgs: Algerije
Ligure: Algerîa
lumbaart: Algeria
lingála: Aljeria
lietuvių: Alžyras
latviešu: Alžīrija
मैथिली: अल्जेरिया
мокшень: Алжир
Malagasy: Aljeria
олык марий: Алжир
Baso Minangkabau: Aljazair
македонски: Алжир
മലയാളം: അൾജീറിയ
монгол: Алжир
кырык мары: Алжир
Bahasa Melayu: Algeria
Malti: Alġerija
مازِرونی: الجزایر
Dorerin Naoero: Ardjiriya
Nāhuatl: Argelia
Plattdüütsch: Algerien
नेपाली: अल्जेरिया
नेपाल भाषा: अल्जेरिया
Nederlands: Algerije
norsk nynorsk: Algerie
norsk: Algerie
Novial: Algeria
Sesotho sa Leboa: Algeria
Chi-Chewa: Algeria
occitan: Argeria
Livvinkarjala: Alžir
Oromoo: Aljeeriyaa
ଓଡ଼ିଆ: ଆଲଜେରିଆ
Ирон: Алжир
ਪੰਜਾਬੀ: ਅਲਜੀਰੀਆ
Kapampangan: Algeria
Papiamentu: Algeria
Deitsch: Altschieri
Norfuk / Pitkern: Algeria
polski: Algieria
Piemontèis: Algerìa
پنجابی: الجزائر
پښتو: الجزاير
português: Argélia
Runa Simi: Alhirya
rumantsch: Algeria
română: Algeria
armãneashti: Algheria
tarandíne: Algerie
русский: Алжир
русиньскый: Алжір
Kinyarwanda: Aligeriya
संस्कृतम्: अल्जीरिया
саха тыла: Алжир
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱟᱞᱡᱮ.ᱨᱤᱭᱟ
sardu: Algerìa
sicilianu: Algirìa
Scots: Algerie
سنڌي: الجزائر
davvisámegiella: Algeria
Sängö: Alazëri
srpskohrvatski / српскохрватски: Alžir
Simple English: Algeria
slovenčina: Alžírsko
slovenščina: Alžirija
Gagana Samoa: Algeria
chiShona: Algeria
Soomaaliga: Aljeeriya
shqip: Algjeria
српски / srpski: Алжир
SiSwati: I-Alijeriya
Sesotho: Algeria
Seeltersk: Algerien
Basa Sunda: Aljazair
svenska: Algeriet
Kiswahili: Algeria
ślůnski: Algeryjŏ
తెలుగు: అల్జీరియా
тоҷикӣ: Алҷазоир
ትግርኛ: አልጀሪያ
Türkmençe: Alžir
Tagalog: Algeria
Türkçe: Cezayir
Xitsonga: Algeriya
татарча/tatarça: Әлҗәзаир
Twi: Algeria
удмурт: Алжир (кун)
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ئالجىرىيە
українська: Алжир
اردو: الجزائر
oʻzbekcha/ўзбекча: Jazoir
vèneto: Algeria
vepsän kel’: Alžir
Tiếng Việt: Algérie
West-Vlams: Algereye
Volapük: Laljerän
walon: Aldjereye
Winaray: Alherya
Wolof: Alseeri
isiXhosa: E-Algeria
მარგალური: ალჟირი
ייִדיש: אלזשיר
Yorùbá: Àlgéríà
Vahcuengh: Algeria
Zeêuws: Alherije
Bân-lâm-gú: Algeria
isiZulu: IAljiriya