Dath

Pinn daite

Baineann an dath a airíonn an tsúil leis an meascán de thonnfhaid solais a thagann isteach sa tsúil. Is féidir aon dath a chumadh as meascán éigin de na 3 phríomhdhath: gorm, glas is dearg.

Tagann dathanna chun cinn ar dhá shlí: nuair a tharchuireann foinse éigin solas infheicthe, agus nuair a shoilsítear réad éigin a bhfuil lí air. De ghnáth bíonn raon tonnfhad sa solas a thagann ó fhoinse ar bith. Spreagann na tonnfhaid sin na néarchinn chuí sa reitine, suimíonn an inchinn na comharthaí néarógacha, agus airítear an meascán mar dhath amháin. Tugtar meascán dathanna trí shuimiú ar an tslí seo.

Chun an suimiú a chur i gcrích go coitianta, roghnaítear 3 dhath —gorm, glas is dearg — agus tugtar dathanna príomhúla orthu. Aon dath eile, is dath tánaisteach é agus is féidir é a chruthú le meascadh éigin de na dathanna príomhúla. Is áisiúil tríantán suimithe na ndathanna chun toradh na meascán éagsúil a réamhinsint. I meascán ar bith mar seo, ní mór an méid de gach dath a stiúradh chun toradh cruinn a aimsiú.

Mar sin, nuair a shuimítear 50% de dhearg agus 50% de ghlas, tagann dath buí as. Nuair a mheasctar an sáithiú céanna de ghorm agus glas, dath cian a thagann as. Nuair a shuimítear gorm agus dearg, is maigeanta a thagann as. Nuair a mheasctar an sáithiú céanna de dhearg, glas is gorm, dath bán a bhíonn mar thoradh air. Is léir ón tríantán gurb ionann an meascán seo is gorm le buí, nó glas le maigeanta nó dearg le cian.

Aon dá dhath a shuimítear le chéile chun an dath bán a chruthú, tugtar dathanna comhlántacha orthu. Nuair a bhíonn lí ar dhromchla is a thiteann solas air, ionsúnn an lí raon éigin tonnfhad agus frithchaitheann sí na tonnfhaid eile. Is iad na tonnfhaid fhrithchaite a bhraitheann na súile. Dealaíonn an lí dathanna áirithe ón mbunsolas, agus ní fheiceann na súile ach na dathanna a bhíonn fágtha.

Is ar an mbealach céanna a fheidhmíonn scagaire datha: dealaíonn sé dathanna áirithe agus fagann dathanna eile chun iad a thaispeáint do na súile. Más bán an solas a théann isteach i scagaire do dhath príomhúil amháin, dealaíonn an scagaire an dath comhlántach agus fágann an dath príomhúil ar leith sa léas solais. Má chuirtear dhá scagaire i ndiaidh a chéile sa léas solais bháin, ní fhágtar sa léas ina dhiaidh ach an dath a bhíonn comhlántach le dhá dhath na scagairí. Má mheasctar dhá phéint, ceann dearg is ceann gorm, dealaítear níos mó dathanna ón mbán ná mar a dhéanann ceachtar acu ina aonar. Is é an dath a fheictear ná dath corcra. Léirítear an feidhmiú seo le tríantán dealaithe na ndathanna. Nuair a mheasctar lí dhearg agus lí bhuí, is dath flannbhuí an toradh. Nuair a mheasctar gorm agus buí, dath glas a thagann as, agus nuair a mheasctar dearg, buí is gorm, faightear dubh. Tugtar meascán dealaithe na ndathanna ar an bpróiseas seo.


Other Languages
Afrikaans: Kleur
Alemannisch: Farbe
አማርኛ: ቀለም
aragonés: Color
Ænglisc: Bleoh
العربية: لون
ܐܪܡܝܐ: ܓܘܢܐ
مصرى: لون
অসমীয়া: ৰং
asturianu: Color
Atikamekw: Aicipekahikan
Aymar aru: Sami
azərbaycanca: Rəng
تۆرکجه: رنگ
башҡортса: Төҫ
žemaitėška: Spalva
Bikol Central: Kolor
беларуская: Колер
беларуская (тарашкевіца)‎: Колер
български: Цвят (оптика)
भोजपुरी: रंग
বাংলা: রঙ
brezhoneg: Liv
bosanski: Boja
буряад: Үнгэ
català: Color
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Ngàng-sáik
Cebuano: Kolor
ᏣᎳᎩ: ᏗᎧᏃᏗ
کوردی: ڕەنگ
Nēhiyawēwin / ᓀᐦᐃᔭᐍᐏᐣ: Itasinâsowin
čeština: Barva
Чӑвашла: Тӗс
Cymraeg: Lliw
dansk: Farve
Deutsch: Farbe
डोटेली: रङ्ङ
Ελληνικά: Χρώμα
English: Color
Esperanto: Koloro
español: Color
eesti: Värvus
euskara: Kolore
estremeñu: Colol
فارسی: رنگ
suomi: Väri
Võro: Värm
français: Couleur
furlan: Colôr
Frysk: Kleur
贛語:
Gàidhlig: Dath
galego: Cor
Avañe'ẽ: Sa'y
客家語/Hak-kâ-ngî: Ngân-set
עברית: צבע
हिन्दी: रंग
Fiji Hindi: Rang
hrvatski: Boja
Kreyòl ayisyen: Koulè
magyar: Szín
հայերեն: Գույն
interlingua: Color
Bahasa Indonesia: Warna
Igbo: Àgwà
Ilokano: Maris
Ido: Koloro
íslenska: Litur
italiano: Colore
日本語:
Patois: Kola
la .lojban.: skari
Basa Jawa: Warna
ქართული: ფერი
қазақша: Түс
ಕನ್ನಡ: ಬಣ್ಣ
한국어:
Кыргызча: Түс
Latina: Color
Ladino: Kolor
Lëtzebuergesch: Faarf
лакку: Ранг
лезги: Ранг
Lingua Franca Nova: Color
Luganda: Langi
Limburgs: Kluuer
lumbaart: Culur
lingála: Lángi
ລາວ: ສີ
lietuvių: Spalva
latviešu: Krāsa
मैथिली: रङ्ग
мокшень: Тюс
македонски: Боја
മലയാളം: നിറം
монгол: Өнгө
मराठी: रंग
Bahasa Melayu: Warna
မြန်မာဘာသာ: အရောင်
эрзянь: Тюс
Nāhuatl: Tlapālli
Plattdüütsch: Klöör
नेपाली: रङ्ग
नेपाल भाषा: रङ्ग
Nederlands: Kleur
norsk nynorsk: Farge
norsk: Farge
Nouormand: Couoleû
occitan: Color
Livvinkarjala: Väri
ਪੰਜਾਬੀ: ਰੰਗ
polski: Barwa
پنجابی: رنگ
پښتو: رنگ
português: Cor
Runa Simi: Llimphi
română: Culoare
armãneashti: Hromâ
русский: Цвет
русиньскый: Фарба
Kinyarwanda: Ibara
संस्कृतम्: वर्णः
sicilianu: Culuri
Scots: Colour
سنڌي: رنگ
srpskohrvatski / српскохрватски: Boja
සිංහල: පාට
Simple English: Colour
slovenčina: Farba (fyzika)
slovenščina: Barva
Soomaaliga: Midab
shqip: Ngjyra
српски / srpski: Боја
SiSwati: Bâla
Seeltersk: Faawe
Basa Sunda: Warna
svenska: Färg
Kiswahili: Rangi
தமிழ்: நிறம்
తెలుగు: రంగు
тоҷикӣ: Ранг
ไทย: สี
Tagalog: Kulay
Tok Pisin: Kala
Türkçe: Renk
Xitsonga: Mihlovo
татарча/tatarça: Төс
удмурт: Буёл
українська: Колір
اردو: رنگ
oʻzbekcha/ўзбекча: Rang
vèneto: Cołor
vepsän kel’: Muju
Tiếng Việt: Màu sắc
walon: Coleur
Winaray: Kolor
Wolof: Melo
吴语: 顏色
ייִדיש: קאליר
中文: 颜色
Bân-lâm-gú: Sek
粵語: