Periodyk systeem fan de eleminten

Yn it periodyk systeem fan de eleminten binne de gemyske en fysike eigenskippen fan de eleminten yn kaart brocht. Yn dizze tabel, ek de Tabel fan Mendelejev neamd, dy't in lange skiednis hân hat, stean alle bekende eleminten op folchoarder fan atoomnûmer sadanich yndield dat eleminten út 'e selde perioade nêst inoar stean en eleminten út deselde groep boppe inoar. De periodike tabel is in foarbyld fan in klassifikaasjesysteem: eleminten yn deselde kolom of deselde periodike tabelgroep - dus hjirûnder deselde kleur - hawwe lyksoartige gemyske eigenskippen.

Periodyk systeem fan de eleminten
118
11
H
213141516172
He
23
Li
4
Be
5
B
6
C
7
N
8
O
9
F
10
Ne
311
Na
12
Mg
345678910111213
Al
14
Si
15
P
16
S
17
Cl
18
Ar
419
K
20
Ca
21
Sc
22
Ti
23
V
24
Cr
25
Mn
26
Fe
27
Co
28
Ni
29
Cu
30
Zn
31
Ga
32
Ge
33
As
34
Se
35
Br
36
Kr
537
Rb
38
Sr
39
Y
40
Zr
41
Nb
42
Mo
(43)
Tc
44
Ru
45
Rh
46
Pd
47
Ag
48
Cd
49
In
50
Sn
51
Sb
52
Te
53
I
54
Xe
655
Cs
56
Ba
57-71
Lan
72
Hf
73
Ta
74
W
75
Re
76
Os
77
Ir
78
Pt
79
Au
80
Hg
81
Tl
82
Pb
83
Bi
84
Po
85
At
86
Rn
787
Fr
88
Ra
89-103
Act
(104)
Rf
(105)
Db
(106)
Sg
(107)
Bh
(108)
Hs
(109)
Mt
(110)
Ds
(111)
Rg
(112)
Uub
(113)
Uut
(114)
Uuq
(115)
Uup
(116)
Uuh
(117)
Uus
(118)
Uuo
Lantaniden57
La
58
Ce
59
Pr
60
Nd
(61)
Pm
62
Sm
63
Eu
64
Gd
65
Tb
66
Dy
67
Ho
68
Er
69
Tm
70
Yb
71
Lu
Aktiniden89
Ac
90
Th
91
Pa
92
U
(93)
Np
(94)
Pu
(95)
Am
(96)
Cm
(97)
Bk
(98)
Cf
(99)
Es
(100)
Fm
(101)
Md
(102)
No
(103)
Lr

Skiednis

Oarspronklik wie it systeem betocht sûnder kennis fan 'e inerlike opbou fan it atoom. De eleminten binne oardere neffens har atoommassa. De Dútser Johann Wolfgang Döberreiner wie de earste, dy 't opmurken hat, dat der dan in weachfoarm yn de eigenskippen kaam. Hy ûnderskate ‘trijetallen’ fan oerienkommende eleminten. De Ingelskman John Alexander Reina Newlands ûntdiek, dat der in regelmjittigens fan elke 8 eleminten bestie, mar se laken him út doe't er sei, dat men dat miskien ferlykje kin mei de oktaven yn de muzyk. Op it lêst hawwe de Dútser Lothar Meyer en de Rus Dmitri Mendelejev yn 1879 de earste periodike tabel publisearre. Dêrby hawwe se foar Tellurium en Joadium de massa-folchoarder omdraaid. Dêrtroch is de oerienkomst yn de eigenskippen ferbettere. Nei it opkommen fan de Weachmeganika is dúdlik wurden, hoe 't dat kaam. It is net tafallich, dat de perioaden fan dizze tabel oerienkomme mei it tal fan de elektroanen yn de skilen fan atomen.

Other Languages
Acèh: Drah kimia
Afrikaans: Periodieke tabel
Alemannisch: Periodensystem
العربية: جدول دوري
asturianu: Tabla periódica
Boarisch: Periodnsystem
беларуская (тарашкевіца)‎: Пэрыядычная сыстэма хімічных элемэнтаў
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: পর্যায় সারণী
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Nguòng-só ciŭ-gĭ-biēu
Cymraeg: Tabl cyfnodol
ދިވެހިބަސް: ޕީރިއަޑިކް ތާވަލު
Esperanto: Perioda tabelo
Gàidhlig: Clàr pillteach
ગુજરાતી: આવર્ત કોષ્ટક
客家語/Hak-kâ-ngî: Ngièn-su chû-khì-péu
Fiji Hindi: Periodic table
Bahasa Indonesia: Tabel periodik
íslenska: Lotukerfið
日本語: 周期表
Gĩkũyũ: Metha Njokereri
한국어: 주기율표
lumbaart: Taula periodica
Baso Minangkabau: Tabel periodik
Bahasa Melayu: Jadual berkala
Plattdüütsch: Periodensystem
नेपाल भाषा: तत्त्वमां
Nederlands: Periodiek systeem
norsk nynorsk: Periodesystemet
Papiamentu: Mesa periodiko
Piemontèis: Tàula periòdica
português: Tabela periódica
tarandíne: Tavele Periodiche
srpskohrvatski / српскохрватски: Periodni sistem elemenata
Simple English: Periodic table
српски / srpski: Периодни систем
Sranantongo: Periodiki sistemi
Basa Sunda: Tabél periodik
Kiswahili: Mfumo radidia
Türkçe: Periyodik tablo
oʻzbekcha/ўзбекча: Kimyoviy elementlar davriy sistemasi
Tiếng Việt: Bảng tuần hoàn
West-Vlams: Periodiek système
Bân-lâm-gú: Chiu-kî-piáu