Kleur

Kleurpotleaden

Kleur is in eigenskip fan ljocht dy't bepaald wurdt troch de gearstalling fan de ferskate golflingtes wêrút de ljocht bestiet. Minsken nimme ljocht waar as elektromagnetyske strieling mei in golflingte tusken 750 en 400 nanometer it each berikt. De gearstalling fan golflingtes wurdt it spektrum neamd.

De kleur fan in oerflak wurdt bepaald troch it diel fan it ljocht dat troch dat oerflak wjerkeatst wurdt.

Natuerkunde

Elektromagnetyske strieling kin ferskille yn golflingte en yntinsiteit. It deiljocht bestiet út in mingsel fan strieling fan ferskillende golflingtes.

At dizze strieling in golflingte binnen de foar minsken waarnimbere grins hat (ûngefear fan 380 - 740 nm) wurdt dizze strieling ljocht neamd. It spektrum fan it ljocht wurdt bepaald troch de yntinsiteit fan de ferskillende golflingten. It folsleine spektrum fan it binnenkommende ljocht by in foarwerp bepaalt it fisuele foarkommen fan it foarwerp, ynklusyf de kleurwaarnimming.

In oerflak dat alle golflingtes folslein absorbearret, wurdt swart neamd, in foarwerp dat alle golflingten folslein wjerkeatst, wurdt wyt neamd.

De bekende reinbôge toant in spektrum -- sa troch Isaac Newton yn 1666 neamd nei it Latynske wurd foar byld -- en omfiemet alle kleuren dy't út in inkele golflingte fan sichtber ljocht besteane. De opdieling fan it spektrum, sa't Newton dy brûkte wie:

Kleur: read oranje giel grien blau Indigo fiolet
R O G G B I V
Golflingte (nm): 690 610 580 530 470 430 400

De hjirboppe werjûne tabel moat net as útputtend beskôge wurde, it spektrum fan kleuren is kontinu. Yn hoefolle kleuren it opdield wurdt hinget ôf fan in kombinaasje fan biopsychologyske en kulturele faktoaren. Guon kultueren beneame kleuren net, mar alle talen dy't kleurnammen hawwe, tsjutte dêr yn elts gefal guon fan de objektive primêre kleuren of sekundêre kleuren mei oan. De sân troch Newton keazen kleuren wurde maklik ûnthâlden mei it meikommende ezelsbrechje: it letterwurd ROGGBIF stiet voor in volgorde: read, oranje, giel, grien, blau, indigo en fiolet. De folgjende sin wurdt brûkt om dizze folchoarder te ûnthâlden: ''Roddelje oer gekke grutte broer is falsk.''

Neist de boppeneamde spektrale kleuren is der in ekstraspektrale primêre kleur: magenta, de ekstraspektrale sektor fan de kleuresirkel omfiemet de rôze en pearse tinten.

Der binne ek in soad kleuren dy't in eigen namme krigen hawwe. Sjoch hjirfoar de list fan kleuren.

Ek sil de yntinsiteit fan in kleur fan ynfloed wêze op de waarnimming, bygelyks, in lege yntensiteit oranje sil as brún erfaren wurde.

Other Languages
Afrikaans: Kleur
Aymar aru: Sami
Alemannisch: Farbe
አማርኛ: ቀለም
aragonés: Color
Ænglisc: Bleoh
العربية: لون
ܐܪܡܝܐ: ܓܘܢܐ
مصرى: لون
অসমীয়া: ৰং
asturianu: Color
Atikamekw: Aicipekahikan
azərbaycanca: Rəng
تۆرکجه: رنگ
башҡортса: Төҫ
žemaitėška: Spalva
Bikol Central: Kolor
беларуская: Колер
беларуская (тарашкевіца)‎: Колер
български: Цвят (оптика)
भोजपुरी: रंग
বাংলা: রঙ
brezhoneg: Liv
bosanski: Boja
буряад: Үнгэ
català: Color
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Ngàng-sáik
Cebuano: Kolor
Choctaw: Color
ᏣᎳᎩ: ᏗᎧᏃᏗ
Cymraeg: Lliw
کوردی: ڕەنگ
Nēhiyawēwin / ᓀᐦᐃᔭᐍᐏᐣ: Itasinâsowin
čeština: Barva
Чӑвашла: Тӗс
dansk: Farve
Deutsch: Farbe
Ελληνικά: Χρώμα
English: Color
Esperanto: Koloro
español: Color
eesti: Värvus
euskara: Kolore
estremeñu: Colol
فارسی: رنگ
suomi: Väri
Võro: Värm
français: Couleur
furlan: Colôr
Gaeilge: Dath
贛語:
Gàidhlig: Dath
galego: Cor
Avañe'ẽ: Sa'y
客家語/Hak-kâ-ngî: Ngân-set
עברית: צבע
हिन्दी: रंग
հայերեն: Գույն
Fiji Hindi: Rang
hrvatski: Boja
Kreyòl ayisyen: Koulè
magyar: Szín
interlingua: Color
Bahasa Indonesia: Warna
Igbo: Àgwà
ייִדיש: קאליר
Ilokano: Maris
Ido: Koloro
íslenska: Litur
italiano: Colore
日本語:
Patois: Kola
la .lojban.: skari
Basa Jawa: Warna
ქართული: ფერი
Кыргызча: Түс
қазақша: Түс
ಕನ್ನಡ: ಬಣ್ಣ
한국어:
Latina: Color
Ladino: Kolor
Lëtzebuergesch: Faarf
лакку: Ранг
лезги: Ранг
Luganda: Langi
Limburgs: Kluuer
lumbaart: Culur
lingála: Lángi
ລາວ: ສີ
lietuvių: Spalva
latviešu: Krāsa
मैथिली: रङ्ग
мокшень: Тюс
မြန်မာဘာသာ: အရောင်
эрзянь: Тюс
македонски: Боја
മലയാളം: നിറം
монгол: Өнгө
मराठी: रंग
Bahasa Melayu: Warna
Nāhuatl: Tlapālli
Plattdüütsch: Klöör
नेपाली: रङ्ग
नेपाल भाषा: रङ्ग
Nederlands: Kleur
norsk nynorsk: Farge
norsk: Farge
Nouormand: Couoleû
occitan: Color
Livvinkarjala: Väri
ਪੰਜਾਬੀ: ਰੰਗ
polski: Barwa
پنجابی: رنگ
پښتو: رنگ
português: Cor
Runa Simi: Llimphi
română: Culoare
armãneashti: Hromâ
русский: Цвет
русиньскый: Фарба
Kinyarwanda: Ibara
संस्कृतम्: वर्णः
sicilianu: Culuri
Scots: Colour
سنڌي: رنگ
srpskohrvatski / српскохрватски: Boja
සිංහල: පාට
Simple English: Colour
slovenčina: Farba (fyzika)
slovenščina: Barva
Soomaaliga: Midab
shqip: Ngjyra
српски / srpski: Боја
SiSwati: Bâla
Seeltersk: Faawe
Basa Sunda: Warna
svenska: Färg
Kiswahili: Rangi
தமிழ்: நிறம்
తెలుగు: రంగు
тоҷикӣ: Ранг
ไทย: สี
Tagalog: Kulay
Tok Pisin: Kala
Türkçe: Renk
Xitsonga: Mihlovo
татарча/tatarça: Төс
удмурт: Буёл
українська: Колір
اردو: رنگ
oʻzbekcha/ўзбекча: Rang
vèneto: Cołor
vepsän kel’: Muju
Tiếng Việt: Màu sắc
walon: Coleur
Winaray: Kolor
Wolof: Melo
吴语: 顏色
中文: 颜色
粵語:
Bân-lâm-gú: Sek
डोटेली: रङ्ङ
Lingua Franca Nova: Color