Ester (bibelboek)

Ester
Book of Esther IMG 1826.JPG
oarspr. titelאֶסְתֵר ("Esṯer")
auteuranonimus
taalHebriuwsk
foarmnovelle
sjenrehistoaryske fiksje (?)
skreaun4e3e iuw f.Kr.
rigeAlde Testamint
● foarich dielNehemia
● folgjend dielJob
bondelBibel
oersetting nei it Frysk
Fryske titelEster
publikaasje1943, Haarlim
útjouwerNederlands Bijbelgenootschap
oersetterG.A. Wumkes en E.B. Folkertsma

Ester, yn it oarspronklike Hebriuwsk: אֶסְתֵר, Esṯer, is in boek yn sawol de joadske as de kristlike Bibel. Yn 'e joadske Tenach falt it ûnder de Ḵeṯuḇim, de Geskriften, en is it it 22ste boek (fan 24); yn it Alde Testamint fan 'e kristlike Bibel falt it ûnder de Skiednis en is it (neffens de Nije Fryske Bibeloersetting fan 1978) it 17de boek (fan 39). Yn Ester wurdt it ferhaal fan 'e jonge joadske faam mei deselde namme ferteld, dy't ûnder de Babyloanyske Ballingskip de earste frou en keninginne fan 'e Perzyske kening Ahasfearos wurdt en har folk fan 'e útrûging rêdt. De earste folsleine Fryske oersetting fan Ester stie yn 'e fertaling fan it Alde Testamint fan dû. Geart Aeilco Wumkes en Eeltsje Boates Folkertsma, dy't yn 1943 útkaam.

Oarsprong en skriuwer

Ornaris is men fan tinken dat Ester yn 'e trêde of fjirde iuw f.Kr. ûntstien wêze moat. Neffens de joadske tradysje is it boek yn syn hjoeddeiske foarm in bewurking troch de Grutte Gearkomste (fan joadske wizen, dy't de Tenach gearstalde) fan in oarspronklike tekst dy't skreaun wêze soe troch Mordekai, ien fan 'e haadrolspilers út it ferhaal. Dêrmei wurdt ûndersteld dat de tekst in werjefte fan histoaryske feiten is. Lykwols binne dêr nochal wat swierrichheden mei, net yn it lêste plak trochdat der yn it boek oantoanbere histoaryske ûnwierheden steane, bgl. wat de steatsopbou en it regearingsapparaat fan it Perzyske Ryk oanbelangje. De Perzyske kening Ahasfearos wurdt yn 'e regel identifisearre as Kserkses I (486-465 f.Kr.), al wol de iere Grykske bibeloersetting, de Septuaginta, hawwe dat it Artakserkses II (405-359 f.Kr.) wie. Mar yn beide gefallen is de identifikaasje fan 'e oare haadpersoanen fan it Esterferhaal eins net goed te krijen. Dêrfandinne miene frijwat hjoeddeiske bibelwittenskippers en teologen dat Ester gjin histoarysk ferslach mar in histoaryske novelle is, dy't sjoen wurde moat as in allegoaryske útlis fan 'e oarsprong fan it joadske Poerimfeest.

Other Languages
Afrikaans: Ester (Bybel)
العربية: سفر أستير
Boarisch: Ester (Buach)
беларуская: Кніга Эсфір
български: Книга Естир
brezhoneg: Levr Ester
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Ī-sê̤ṳ-táik-cṳ̆
čeština: Kniha Ester
dansk: Esters Bog
Deutsch: Buch Ester
Esperanto: Libro de Ester
español: Libro de Ester
فارسی: کتاب استر
føroyskt: Esterarbók
français: Livre d'Esther
Gàidhlig: Ester
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: एस्थेर आचें पुस्तक
Հայերեն: Եսթեր (գիրք)
hrvatski: Estera (knjiga)
interlingua: Libro de Ester
Bahasa Indonesia: Kitab Ester
ייִדיש: מגילת אסתר
italiano: Libro di Ester
日本語: エステル記
Basa Jawa: Kitab Ester
한국어: 에스델기
Latina: Liber Esther
lietuvių: Esteros knyga
latviešu: Esteres grāmata
Malagasy: Bokin'i Estera
Nederlands: Ester (boek)
norsk: Esters bok
occitan: Libe d'Estèr
português: Livro de Ester
română: Estera (carte)
русский: Книга Есфирь
srpskohrvatski / српскохрватски: Estera (knjiga)
Simple English: Book of Esther
slovenčina: Kniha Ester
Gagana Samoa: O le tusi ia Eseta
српски / srpski: Књига о Јестири
svenska: Esters bok
Kiswahili: Kitabu cha Esta
Türkçe: Ester kitabı
українська: Книга Естери
vepsän kel’: Esfirin kirj
中文: 以斯帖記
粵語: 以斯帖記