Echte mûzen

Echte mûzen
In hûsmûs.
In hûsmûs.
Taksonomy
ryk:dieren (Animalia)
stamme:rêchstringdieren (Chordata)
ûnderstamme:wringedieren (Vertebrata)
klasse:sûchdieren (Mammalia)
skift:kjifdieren (Rodentia)
ûnderskift:mûzen en jerboä's (Myomorpha)
boppefamylje:mûzen en rotten (Muroidea)
famylje:mûseftigen (Muridae)
ûnderfamylje:mûzen en rotten fan de Alde Wrâld (Murinae)
skaai:echte mûzen (Mus)
Linnaeus, 1758

De echte mûzen (wittenskiplike namme: Mus) foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia), it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e mûseftigen (Muridae) en de ûnderfamylje fan 'e mûzen en rotten fan de Alde Wrâld (Murinae). Ta dit skaai hearre 41 soarten mûzen, wêrfan't de bekendste en meast fersprate sûnder mis de hûsmûs (Mus musculus) is. In protte soarten kjifdieren dêr't men by it hearren fan it wurd "mûs" ek faak oan tinkt, lykas de fjildmûs, de boskmûs en de dwerchmûs, hearre lykwols net ta dit skaai.

Mûzen binne yn 'e regel lytse bistkes mei in lange keale of hast keale sturt, lytse rûne earen en in spjochtich snútsje. Se wurde faak beskôge as skealik ûngedierte, mei't se lânbougewaaksen en rispingen oanfrette kinne en troch harren parasiten en kjitte sykten ferspriede kinne. Oan 'e oare kant wurde mûzen ek holden as hûsdieren en as proefdieren yn laboratoaria. Behalven troch de hûskat, dêr't se in sprekwurdlik minne relaasje mei hawwe, wurdt der ek in soad op harren jage troch oare kateftigen, party hûneftigen en fierders troch foksen, rôffûgels, slangen en sels guon lidpoatigen. Fanwegen harren opmerklike fermogen ta oanpassing oan hast elts soarte fan biotoop en klimaat, binne mûzen guon fan 'e súksesfolste sûchdieren dy't ea bestien hawwe.

Soarten

Domestisearre mûzen.
  • skaai echte mûzen (Mus)
    • ûnderskaai Afrikaanske mûzen (Nannomys)
      • Afrikaanske dwerchmûs (Mus minutoides)
      • baoulémûs of Baoulé's mûs (Mus baoulei)
      • callewaertmûs of Callewaerts mûs (Mus callewaerti)
      • Frijsteatske dwerchmûs (Mus orangiae)
      • Goundamûs (Mus goundae)
      • griisbúkdwerchmûs (Mus triton)
      • Hausamûs (Mus haussa)
      • Mahometmûs (Mus mahomet)
      • mattheymûs of Matthey's mûs (Mus mattheyi)
      • neavemûs of Neave's mûs (Mus neavei)
      • petersmûs of Peters' mûs (Mus setulosus)
      • podmûs (Mus bufo)
      • setzerdwerchmûs of Setzers mûs (Mus setzeri)
      • teare mûs (Mus tenellus)
      • temminckmûs of Temmincks mûs (Mus musculoides)
      • thomasdwerchmûs of Thomas' dwerchmûs (Mus sorella)
      • Ubangymûs (Mus oubanguii)
      • woastyndwerchmûs (Mus indutus)
    • ûnderskaai Aziatyske mûzen (Coelomys)
      • fulkaanmûs (Mus vulcani)
      • mayormûs of Mayors mûs (Mus mayori)
      • Pahaarske mûs (Mus pahari)
      • Sumatraanske pipermûseftige mûs (Mus crociduroides)
    • ûnderskaai echte mûzen (Mus)
    • ûnderskaai Yndyske mûzen (Pyromys)
      • phillipsmûs of Phillips' mûs (Mus phillipsi)
      • plathiermûs (Mus platythrix)
      • rotsleavjende mûs (Mus saxicola)
      • Seylonstikelmûs (Mus fernandoni)
      • shortridgemûs of Shortridge's mûs (Mus shortridgei)
    • ûnderskaai lytse Yndyske oerwâldmûzen (Lepidomys)
      • lytse Yndyske oerwâldmûs (Mus lepidoides)
Other Languages
Afrikaans: Muis
Aymar aru: Achaku
Alemannisch: Mäuse
አማርኛ: ትንሽ አይጥ
Ænglisc: Mūs
العربية: فأر
ܐܪܡܝܐ: ܥܘܩܒܪܐ
অসমীয়া: নিগনি
asturianu: Mur
Atikamekw: Apikocic
azərbaycanca: Ev siçanı (cins)
žemaitėška: Pelie
български: Домашни мишки
བོད་ཡིག: ཙི་ཙི།
bosanski: Miš
català: Ratolí
Cebuano: Ilaga
Tsetsêhestâhese: Hóhkeehe
Cymraeg: Llygoden
کوردی: مشک
čeština: Myš
Deutsch: Mäuse
Ελληνικά: Ποντικός
English: Mouse
Esperanto: Muso (besto)
español: Mus (animal)
eesti: Hiir
euskara: Mus (generoa)
فارسی: موش
suomi: Kotihiiret
Võro: Hiir
føroyskt: Mús
français: Mus (genre)
Nordfriisk: Echt müsen
Gaeilge: Luch
Gàidhlig: Luch
galego: Rato
Gaelg: Lugh
עברית: עכבר
हिन्दी: मूषक
hrvatski: Miševi
hornjoserbsce: Myše
magyar: Mus
ייִדיש: מויז
Ido: Muso
íslenska: Mús
italiano: Mus (zoologia)
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᐊᕕᙵᖅ
Kongo: Ditutu
қазақша: Тышқандар
ಕನ್ನಡ: ಇಲಿ
한국어: 생쥐속
Latina: Mus (genus)
Ladino: Raton
lingála: Mpóko
lietuvių: Naminės pelės
latviešu: Peles
эрзянь: Чеерь
मराठी: उंदीर
Bahasa Melayu: Mencit
مازِرونی: گل
Nāhuatl: Quimichin
Nederlands: Mus (geslacht)
norsk nynorsk: Slekta Mus
Sesotho sa Leboa: Legotlo
Diné bizaad: Naʼastsʼǫǫsí
occitan: Mus (genre)
ਪੰਜਾਬੀ: ਚੂਹਾ
polski: Mysz
پنجابی: چوآ
português: Mus
Runa Simi: Ukucha
română: Șoarece
armãneashti: Șoaricu
русский: Домовые мыши
русиньскый: Мышь
саха тыла: Кутуйах
sicilianu: Surci
Scots: Moose
srpskohrvatski / српскохрватски: Miš
Simple English: Mouse
slovenčina: Mus (rod)
slovenščina: Miš
chiShona: Mbeva
shqip: Miu
српски / srpski: Миш
Basa Sunda: Beurit
svenska: Möss
Kiswahili: Kipanya
தமிழ்: சுண்டெலி
తెలుగు: చిట్టెలుక
тоҷикӣ: Муш
Tagalog: Bubuwit
Türkçe: Fare
українська: Миша
اردو: چوہا
oʻzbekcha/ўзбекча: Sichqonlar
Tiếng Việt: Chuột nhắt
West-Vlams: Muus
Winaray: Mus (genus)
Wolof: Jinax
吴语: 小鼠
中文: 小鼠属
粵語: 鼠屬
Bân-lâm-gú: Chhí