Atene

Atene
Athens Montage L.png
Sifers
Ynwennertal655.780 (2011)
Oerflak412 km²
Befolkingstichtens16.830 / km²
Stêdekloft3.753.783 (2.928,7 km²)
Hichte70 oant 338 m
Polityk
LânGrikelân
BestjoersregioAttika
GemeenteSintraal Atene
BoargemasterGiorgios Kaminis (sûnt 2011)
Oar
Postkoade10x xx, 11x xx, 120 xx
TiidsôneUTC+2
SimmertiidUTC+3
Webside(in) www.cityofathens.gr
Gemeentegrinzen yn 2011
1rightarrow.png Dizze side giet oer de Grykske haadstêd. Foar de goadinne, sjoch: Atene (goadinne).

Atene is de haadstêd fan Grikelân en is de grutste stêd fan it lân. Grut-Atene hat goed 3.700.000 ynwenners. De stêd wurdt dominearre troch de Akropolis mei de tempel it Partenon. Atene is oan de ein fan de 20e iuw fluch waakst, wat in soad problemen mei loftfersmoarging, ferkearsopstoppings en oerbefolking meibrocht hat.

Skiednis

Der hawwe sûnt de neolityske tiid al minsken yn Atene wenne. Yn de brûnstiid ûntstie foar it earst in mear organisearre maatskippij, part fan de Myseenske kultuer, dy't lykwols om 1200 f.Kr. hinne mei dy kultuer ferdwûn. Likernôch fan 900 f.Kr. oant 640 f.Kr. woeks de stêd as keninkryk, mei neffens de tradysje Teseus as earste kening. Nei de keningstiid kaam in perioade mei tirannen. Sy joegen Atene wetten, en ûnder harren kaam ek de kultuer ta waakst. Yn 510 f.Kr. feroaren de ynwenners fan Atene, mei help fan Sparta, lykwols de steatfoarm. De nije steatfoarm wie in foarm fan demokrasy.

Fan 494 oant 479 f.Kr. wie der oarloch mei de Perzen, dy't op it lêst troch Atene wûn waard. Dy oerwinning brocht de stêd ek de macht yn Grikelân. Dat brocht twa kear oarloch mei Sparta, wêrtroch de macht fan Atene wer wat tebekrûn. Yn 338 f.Kr. waard Atene, krekt as oare parten fan Grikelân, oerwûn troch Masedoanje. Mar ek doe't Atene gjin selsstannige steat mear wie, bleau it in wichtige stêd, fral op it mêd fan kultuer en oplieding, en de filosofyske skoallen lutsen studinten út grutte parten fan Grikelân, letter ek út oare parten fan it Romeinske ryk.

Yn 86 f.Kr. waard Hellas ynnaam troch de Romeinen. Yn it Romeinske ryk wienen de wichtige stêden lykwols Rome en Byzantium. Doe't it ryk opsplitst waard, waard Atene yn it Byzantynske ryk in stêd yn de provinsje. Fan 1204 oant 1458 waard tusken Byzantium, Frânsen en Italianen om Atene en oare Gryske stêden fochten, en Atene krige Frânske, Katalaanske en Sisyliaanske hearskers. Yn 1458 waard Atene tafoege oan it Ottomaanske Ryk. Der waarden lykwols noch ferskate oarloggen oer en om útfochten.

Yn 1822 waard Atene ynnaam troch de Grykske opstân. It waard yn 1826 wer Turksk, mar waard yn 1833 definityf Gryksk. Atene waard de haadstêd fan it moderne Grikelân.

Other Languages
Afrikaans: Athene
Aymar aru: Athina
Alemannisch: Athen
አማርኛ: አቴና
aragonés: Atenas
Ænglisc: Athēnas
العربية: أثينا
ܐܪܡܝܐ: ܐܬܢܘܣ
مصرى: اتينا
asturianu: Atenes
azərbaycanca: Afina
تۆرکجه: آتن
башҡортса: Афина
Boarisch: Athen
žemaitėška: Atienā
Bikol Central: Atenas
беларуская: Афіны
беларуская (тарашкевіца)‎: Атэны
български: Атина
bamanankan: Athens
བོད་ཡིག: ཨ་ཐེན།
brezhoneg: Aten
bosanski: Atina
буряад: Афина
català: Atenes
Chavacano de Zamboanga: Atenas
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Ngā-diēng
нохчийн: Афина
Cebuano: Atenas
Cymraeg: Athen
کوردی: ئەتینا
corsu: Atene
qırımtatarca: Atina
čeština: Athény
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Аѳинꙑ
Чӑвашла: Афинсем
dansk: Athen
davvisámegiella: Athena
Deutsch: Athen
Zazaki: Atêna
dolnoserbski: Atheny
Ελληνικά: Αθήνα
English: Athens
Esperanto: Ateno
español: Atenas
eesti: Ateena
euskara: Atenas
estremeñu: Atenas
فارسی: آتن
suomi: Ateena
Võro: Ateena
føroyskt: Athen
français: Athènes
arpetan: Atèna
Nordfriisk: Athen
Gaeilge: An Aithin
Gagauz: Afina
贛語: 雅典
Gàidhlig: An Àithne
galego: Atenas
Avañe'ẽ: Atena
Gaelg: Yn Atheen
客家語/Hak-kâ-ngî: Athens
Hawaiʻi: ʻAkenai
עברית: אתונה
हिन्दी: एथेंस
Հայերեն: Աթենք
Fiji Hindi: Athens
hrvatski: Atena (grad)
hornjoserbsce: Athen
Kreyòl ayisyen: Atèn
magyar: Athén
interlingua: Athenas
Bahasa Indonesia: Athena (kota)
Interlingue: Athina
ייִדיש: אטען
Ilokano: Atenas
Ido: Athina
Yorùbá: Áténì
íslenska: Aþena
italiano: Atene
日本語: アテネ
Patois: Atenz
la .lojban.: atenas
Basa Jawa: Aténa
ქართული: ათენი
Qaraqalpaqsha: Afina
Taqbaylit: Atena
Адыгэбзэ: Афинхэр
Кыргызча: Афина
қазақша: Афина
ಕನ್ನಡ: ಅಥೆನ್ಸ್
한국어: 아테네
къарачай-малкъар: Афинле
kurdî: Atîna
коми: Афинъяс
kernowek: Athína
Latina: Athenae
Ladino: Atena
Lëtzebuergesch: Athen
лезги: Афинар
Limburgs: Athene (stad)
Ligure: Atene
lumbaart: Atene
lingála: Atenis
لۊری شومالی: آتن
lietuvių: Atėnai
latviešu: Atēnas
मैथिली: एथेन्स
мокшень: Афитт
Malagasy: Athens
олык марий: Афин
Māori: Ātene
မြန်မာဘာသာ: အေသင်မြို့
эрзянь: Афины ош
македонски: Атина
മലയാളം: ഏതൻസ്‌
монгол: Афин
मराठी: अथेन्स
Bahasa Melayu: Athens
Malti: Ateni
Mirandés: Atenas
Dorerin Naoero: Atens (Grit)
Napulitano: Atene
Plattdüütsch: Athen
नेपाली: एथेन्स
नेपाल भाषा: एथेन्स
Chi-Chewa: Athens
Nederlands: Athene (stad)
norsk nynorsk: Aten
norsk: Athen
occitan: Atenas
Livvinkarjala: Afiinat
ଓଡ଼ିଆ: ଏଥେନ୍ସ
Ирон: Афинæтæ
ਪੰਜਾਬੀ: ਐਥਨਜ਼
Kapampangan: Athens
Papiamentu: Atenas
Norfuk / Pitkern: Athens
polski: Ateny
Piemontèis: Atene
پنجابی: ایتھنز
Ποντιακά: Αθήνα
português: Atenas
Runa Simi: Athina
rumantsch: Athen
română: Atena
armãneashti: Athina
tarandíne: Atene
русский: Афины
русиньскый: Атены
саха тыла: Атина
sardu: Atene
sicilianu: Ateni
Scots: Athens
srpskohrvatski / српскохрватски: Atena
Simple English: Athens
slovenčina: Atény
slovenščina: Atene
Gagana Samoa: Atenai
chiShona: Athens
shqip: Athina
српски / srpski: Атина
Seeltersk: Athene (Stääd)
svenska: Aten
Kiswahili: Athens
ślůnski: Atyny
தமிழ்: ஏதென்ஸ்
తెలుగు: ఏథెన్స్
Türkmençe: Atina
Tagalog: Atenas
Türkçe: Atina
татарча/tatarça: Афина
Twi: Athens
удмурт: Афины
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ئافېنا
українська: Афіни
اردو: ایتھنز
oʻzbekcha/ўзбекча: Afina (shahar)
vèneto: Atene
vepsän kel’: Afinad
Tiếng Việt: Athens
West-Vlams: Athene
Volapük: Atina
walon: Atene
Winaray: Atenas
Wolof: Aten
吴语: 雅典
хальмг: Атен балһсн
მარგალური: ათენი
Zeêuws: Athene
中文: 雅典
文言: 雅典
粵語: 雅典
Bân-lâm-gú: Athens
isiZulu: I-Athene
डोटेली: एथेन्स
ГӀалгӀай: Афины
Kabɩyɛ: Atɛnɩ
Lingua Franca Nova: Atina