Antarktika

Wrâldkaart mei it plak fan Antarktika
Satellytfoto fan Antarktika

Antarktika is in wrâlddiel rûn de súdpoal fan de ierde, mei der omhinne de Súdlike Oseaan of Antarktyske Oseaan. Dy oseaan rint oer yn de Grutte Oseaan en de Yndyske Oseaan, wêrby de grins tsjintwurdich fêststeld is as de 60e breedtegraad.

Op Antarktika lizze gjin lannen, wol binne der in tal lannen dy't der ûndersyk dogge. De measte dêrfan hawwe dêrta ûndersykstasjons op Antartika. Nederlân is in útsûndering om't it al ûndersyk docht mar gjin eigen stasjon yn it gebiet boud hat.

Ferskate lannen hawwe oanspraak makke op parten fan Antarktika. Sokke gebietsoanspraken genietsje ynternasjonaal gjin erkenning en troch it Antarktysk Ferdrach wurde se bekrêftige noch ûntstriden. Op kaarten wurde se lykwols gauris oanjûn om't der oars sa'n grut wyt plak op 'e kaart komt.

SteatGebietKleemgrinsenSûnt
Flag of Argentina.svg ArgentynjeArgentynsk Antarktika25°W oant 74°W1943
Flag of Australia.svg AustraaljeAustralysk Antarktysk Territoarium160°E oant 142°2′W en 136°11′W oant 44°38′E1933
Flag of Brazil.svg BrazyljeBrazyljaansk Antarktika28°W oant 53°W1986
Flag of France.svg FrankrykAdelylân142°2′E oant 136°11′E1924
Flag of the United Kingdom.svg Grut-BrittanjeBritske Antarktyske en Súdlike Territoaria20°W oant 80°W1908
Flag of Norway.svg NoarwegenKeninginnne Maudlân44°38′E oant 20°W1939
Peter I-Eilân68°50′S 90°35′W1929
Flag of New Zealand.svg Nij-SeelânRoss-ôfhinklikheidsgebiet150°W oant 160°E1923
Flag of Chile.svg SilySileensk Antarktika53°W oant 90°W1940
Net kleemd90°W oant 150°W
  • Dútslân hie tusken 1939 en 1945 ek in gebietsoanspraak op Antarktika, mei de namme Nij-Swaben. It lei tusken 20°E to 10°W, en wie de oernommen Noarske gebietsoanspraak .
  • Súd-Afrika hie tusken 1963 en 1994 ek in gebietsoanspraak op Antarktika.

Skiednis

Kaart van Antarctica uit 1912

Der bestiene al iuwen fermoedens oer in bestean fan in súdlik kontinint, mar earst yn 1820 waard Antarktika echt "ûntdutsen". Ein jannewaris fan dat jier berikten trije ekspedysjes koart efterelkoar it kontinint: de Rus Fabian von Bellingshausen, de Brit Edward Bransfield en de Amerikaan Nathaniel Palmer.

Tusken 1897 en 1899 waard foar it earst (twongen) oerwintere op Antarktika ûnder de Belgyske ekspedysje laat troch Adrien de Gerlache mei it skip de Belgica.

Op 14 desimber 1911 berikte de Noar Roald Amundsen as earste de Súdpoal. Ek yn 1911/1912 besocht in Britske eksepysje ûnder Robert Scott de Súdpoal te berikken. Dat slagge mei muoite yn 1912, mar alle dielnimmers oan de ekspedysje ferlearen it libben op de weromreis.

Yn desimber 1963 berikte G.M.A. Brummer, luitenant-op-see 1e klasse, as earste Nederlanner de Súdpoal. Hy wie de navigator fan in Amerikaansk fleantúch dy't as ofsier taheakke wie oan de Amerikaanse Taskforce 43. Dy ferkende Antarktika mei help fan de iisbrekker USS Glacier.[1]

Other Languages
Acèh: Antartika
Afrikaans: Antarktika
Alemannisch: Antarktika
አማርኛ: አንታርክቲካ
aragonés: Antarctida
Ænglisc: Antarctica
asturianu: Antártida
azərbaycanca: Antarktida
تۆرکجه: جنوبی قوطب
башҡортса: Антарктида
Boarisch: Antarktika
žemaitėška: Antarktėda
Bikol Central: Antartika
беларуская: Антарктыда
беларуская (тарашкевіца)‎: Антарктыда
български: Антарктида
भोजपुरी: अंटार्कटिका
Bislama: Antarktik
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: এন্টার্কটিকা
brezhoneg: Antarktika
bosanski: Antarktik
буряад: Антарктида
català: Antàrtida
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Nàng-gĭk-ciŭ
нохчийн: Антарктида
Cebuano: Antarctica
ᏣᎳᎩ: ᏧᏁᏍᏓᎸ
Cymraeg: Yr Antarctig
corsu: Antartide
qırımtatarca: Antarktida
čeština: Antarktida
kaszëbsczi: Antarktida
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Антарктїка
Чӑвашла: Антарктида
dansk: Antarktis
davvisámegiella: Antárktis
Deutsch: Antarktika
Zazaki: Antarktika
dolnoserbski: Antarktika
Ελληνικά: Ανταρκτική
English: Antarctica
Esperanto: Antarkto
español: Antártida
eesti: Antarktis
euskara: Antartika
estremeñu: Antáltia
فارسی: جنوبگان
Võro: Antarktis
føroyskt: Antarktis
français: Antarctique
arpetan: Antartica
Nordfriisk: Antarktikaa
furlan: Antartic
Gaeilge: Antartaice
贛語: 南極洲
Gàidhlig: Antargtaga
galego: Antártida
گیلکی: نسا تۊک
Avañe'ẽ: Antártida
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: अंटार्क्टिका
客家語/Hak-kâ-ngî: Nàm-khi̍t-chû
Hawaiʻi: ‘Ane‘ālika
հայերեն: Անտարկտիդա
Fiji Hindi: Antarctica
hrvatski: Antarktika
hornjoserbsce: Antarktika
Kreyòl ayisyen: Antatik (kontinan)
magyar: Antarktika
interlingua: Antarctica
Bahasa Indonesia: Antarktika
Interlingue: Antarctic
ייִדיש: אנטארקטיקע
Ilokano: Antartika
Yorùbá: Antárktìkà
italiano: Antartide
日本語: 南極大陸
Patois: Antaatika
la .lojban.: ziptu'a
Basa Jawa: Antartika
ქართული: ანტარქტიდა
Qaraqalpaqsha: Antarktika
Taqbaylit: Tantarktit
Кыргызча: Антарктида
қазақша: Антарктида
ភាសាខ្មែរ: អង់តាកទិក
한국어: 남극
Перем Коми: Антарктида
къарачай-малкъар: Антарктида
Ripoarisch: Süüdpool
kurdî: Antarktîka
kernowek: Antarktika
Latina: Antarctica
Ladino: Antartika
Lëtzebuergesch: Antarktis
Limburgs: Antarctica
Ligure: Antartego
lumbaart: Antartid
lietuvių: Antarktida
latviešu: Antarktīda
Malagasy: Antartika
олык марий: Антарктиде
မြန်မာဘာသာ: အန္တာတိက
македонски: Антарктик
монгол: Антарктид
Bahasa Melayu: Antartika
Mirandés: Antártica
Nāhuatl: Antartida
Napulitano: Antartide
Plattdüütsch: Antarktika
नेपाल भाषा: एन्टार्टिका
Nederlands: Antarctica
norsk nynorsk: Antarktis
norsk: Antarktika
Novial: Antarktika
Nouormand: Antarctique
Sesotho sa Leboa: Antarctica
occitan: Antartida
Livvinkarjala: Antarktidu
ਪੰਜਾਬੀ: ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ
Papiamentu: Antartica
Picard: Intarctike
Norfuk / Pitkern: Antartica
polski: Antarktyda
Piemontèis: Antàrtide
پنجابی: انٹارکٹکا
Ποντιακά: Ανταρκτικήν
português: Antártida
Runa Simi: Antartika
română: Antarctida
tarandíne: Antartide
русский: Антарктида
русиньскый: Антарктіда
Kinyarwanda: Antarigitika
संस्कृतम्: अण्टार्क्टिका
саха тыла: Антарктика
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱟᱱᱴᱟᱨᱠᱚᱴᱤᱠᱟ
sardu: Antàrticu
sicilianu: Antàrtidi
srpskohrvatski / српскохрватски: Antarktik
ၽႃႇသႃႇတႆး : Antarctica
Simple English: Antarctica
slovenčina: Antarktída
slovenščina: Antarktika
Gagana Samoa: Anetatika
chiShona: Antarctica
Soomaaliga: Antarktika
shqip: Antarktiku
српски / srpski: Антарктик
Seeltersk: Antarktikoa
Basa Sunda: Antartika
svenska: Antarktis
ślůnski: Antarktyda
tetun: Antártida
тоҷикӣ: Антарктида
Türkmençe: Antarktika
Tagalog: Antartiko
lea faka-Tonga: ʻAnetātika
Türkçe: Antarktika
Xitsonga: Antakthika
татарча/tatarça: Антарктида
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ئانتاركتىدا
українська: Антарктида
oʻzbekcha/ўзбекча: Antarktida
vèneto: Antartide
vepsän kel’: Antarktid
Tiếng Việt: Châu Nam Cực
West-Vlams: Antarctica
walon: Antartike
Winaray: Antartika
吴语: 南極洲
хальмг: Антарктик
მარგალური: ანტარქტიდა
Vahcuengh: Namzgigcouh
Zeêuws: Antartica
中文: 南极洲
文言: 南極洲
粵語: 南極洲
Bân-lâm-gú: Lâm-ke̍k Tāi-lio̍k
isiZulu: I-Antatika
ГӀалгӀай: Антарктида
Lingua Franca Nova: Antartica