Stât

Il stât al è un concet che al si cjate in plui cjamps; tal specific, in chel de gjeografie, tant che entitât juridic-politiche e in chel de chimiche, intal sens di stât de materie. Di seguit a vegnin aprofondîts i doi significâts:


Stât come ordinament juridic politic

Il Stât al è un ordinament juridic politic che al à il podê suntun precîs teritori, su la int che aì e je a stâ, cun ducj i mieçs a sô disposizion. Il Stât al è duncje une entitât dal teritori, al à un teritori che al sta sot dal so podê.

A la peraule Stât si riferissin doi concets difarents:

  • Stât comunitât: popul, clamât ancje "Stât nazion".
  • Stât guvier: cul monopoli de fuarce, che al oblee al rispiet di regulis.

Seont la definizion dal storic Charles Tilly: «Une organizazion che à il control de popolazion che je a stâ su chel teritori e je un stât cuant:

  1. che no si po confondi cun altris organizazions che a son presintis sul stes teritori;
  2. al è autonom;
  3. al è centralizât;
  4. lis sôs parts a son, in maniere fuarte e tal timp, coordinadis une cun chê altre».

Si cjacare di Stât democratic, cuant che al sta su cul consens dai citadins e Stât dal benstâ (welfare state), cuant che al cîr di vê il stes grât di benstâ par ducj i soi citadins cence nissune distinzion, e lôr contents i dan il lôr consens e la legjitimazion.


Concezion catoliche dal Stât

Daûr de Dotrine sociâl de Glesie catoliche, il Stât al à di rispuindi a chescj ponts:

  1. Sburtâ a la convivence civîl
  2. Garantî la justizie
  3. Cirî il ben di ducj, de comunitât e no di nome une sô part
  4. Garantî lis justis libertâts dai individui e sociâi
  5. Vê a cûr la libertât religjose e i dirits de Glesie.
Other Languages
Afrikaans: Staat
Alemannisch: Staat
አማርኛ: አገር ግዛት
aragonés: Estato
العربية: دولة
ܐܪܡܝܐ: ܐܬܪܐ
مصرى: دوله
asturianu: Estáu
azərbaycanca: Dövlət
تۆرکجه: دؤولت
башҡортса: Дәүләт
Boarisch: Stoot
žemaitėška: Valstībė
беларуская: Дзяржава
беларуская (тарашкевіца)‎: Дзяржава
български: Държава
বাংলা: রাষ্ট্র
brezhoneg: Stad
bosanski: Država
буряад: Улас
нохчийн: Пачхьалкх
Cebuano: Estado
ᏣᎳᎩ: ᏍᎦᏚᎩ
کوردی: دەوڵەت
corsu: Statu
čeština: Stát
kaszëbsczi: Państwò
Чӑвашла: Патшалăх
Cymraeg: Gwladwriaeth
dansk: Stat
Deutsch: Staat
Zazaki: Dewlete
dolnoserbski: Stat
Ελληνικά: Κράτος
Esperanto: Ŝtato
español: Estado
eesti: Riik
euskara: Estatu
estremeñu: Estau
فارسی: دولت
Fulfulde: Leydi
suomi: Valtio
Võro: Riik
français: État
Frysk: Steat
Gaeilge: Tír
galego: Estado
Avañe'ẽ: Tetã
Hawaiʻi: Moku‘āina
עברית: מדינה
हिन्दी: राज्य
Fiji Hindi: State
hrvatski: Država
hornjoserbsce: Stat
magyar: Állam
հայերեն: Պետություն
Ilokano: Estado
ГӀалгӀай: Паччахьалкхе
Ido: Stato
íslenska: Ríki
italiano: Stato
日本語: 国家
Basa Jawa: Nagara
ქართული: სახელმწიფო
Адыгэбзэ: Къэрал
қазақша: Мемлекет
ភាសាខ្មែរ: ប្រទេស
ಕನ್ನಡ: ದೇಶ
한국어: 국가
Перем Коми: Канму
къарачай-малкъар: Кърал
kurdî: Şehr
коми: Канму
Кыргызча: Мамлекет
Latina: Civitas
Ladino: Estado
Lëtzebuergesch: Staat
Limburgs: Staot
Ligure: Stato
lumbaart: Stat
lingála: Letá
ລາວ: ລັດ
lietuvių: Valstybė
latviešu: Valsts
Basa Banyumasan: Negara
олык марий: Кугыжаныш
македонски: Држава
മലയാളം: രാഷ്ട്രം
монгол: Улс
मराठी: राज्य
Bahasa Melayu: Negara (politik)
Mirandés: Stado
Napulitano: Stato
Plattdüütsch: Staat
Nedersaksies: Staot
नेपाल भाषा: राज्य
Nederlands: Staat
norsk nynorsk: Stat
norsk: Stat
Nouormand: État
occitan: Estat
Pälzisch: Staat
polski: Państwo
Piemontèis: Stat
پنجابی: ازاد دیس
Ποντιακά: Κράτος
پښتو: دولت
português: Estado
Runa Simi: Mama llaqta
Romani: Stato
română: Stat
armãneashti: Statu
русский: Государство
русиньскый: Штат
саха тыла: Ил
sicilianu: Statu
سنڌي: رياست
srpskohrvatski / српскохрватски: Država
Simple English: State
slovenčina: Štát
slovenščina: Država
Soomaaliga: Dowlad
shqip: Shteti
српски / srpski: Држава
Basa Sunda: Nagara
svenska: Stat
Kiswahili: Dola
ślůnski: Państwo
தமிழ்: அரசு
тоҷикӣ: Давлат
ไทย: รัฐ
Tagalog: Estado
Tok Pisin: Kantri
Türkçe: Devlet
Xitsonga: Tiko
татарча/tatarça: Дәүләт
удмурт: Кун
українська: Держава
اردو: ریاست
oʻzbekcha/ўзбекча: Davlat
vèneto: Stato
vepsän kel’: Valdkund
Tiếng Việt: Nhà nước
Winaray: Estado
Wolof: Réew
მარგალური: სახენწჷფო
ייִדיש: מדינה
Zeêuws: Land
中文: 國 (政治)
文言:
Bân-lâm-gú: Pang-kok
粵語: