Izmir

Izmir

Izmir (İzmir; grikskt Σμύρνη, á latínskum: Smyrna) er ein býur í Turkalandi og hevur 4 005 459 íbúgvar (2012). Borgarstjóri er Aziz Kocaoğlu. Býurin er ein havnabýur í vestara partinum av Turkalandi og liggur við Egearahavið í Miðjararhavinum. Býurin er fyrisitingarligur býur og høvuðsbýur í landslutinum við sama navni. Izmir er triðstørsti býur í Turkalandi, og stórstaðarkommunan umsitir 21 øki við tilsamans 4 005 459 íbúgvum í 2012, harav umleið 80% búgva í sjálvum býnum. Høvuðsvinnan er havnin, ið er ein av týdningarmiklastu í landinum, ídnaður og oljuvinna. Í býnum er ein NATO kommandostøð.

Søga

Býurin varð stovnaður av aiolsikum grikkum undir fornøldini sum Μύῥρα (Mýrrha). Ár 688 f.Kr. varð býurin vunnin av jónum úr Kolofon, ið var nærhendis, og varð innlimaður í jóniska samveldið. Býurin varð lagdur í oyði av tí lydiska konginum Alyattes umleið ár 600 f.Kr., og síðan lá hann oyðin í umleið 300 ár, til hann varð bygdur aftur av Antigonos I Monofthalmos 4 km í ein útsynning av tí gamla býnum, úti við havið. Lysimachos gjørdi Smyrna til ein av vakrastu býunum í Eystri. Seinni hoyrdi býurin til tað sýriska og tað pergamenska ríkið, til hann ár 133 f.Kr. gjørdist partur av tí rómverska landslutinum Asia. Harðir jarðskjálvtar vóru í Smyrna í 178 og 180 f.Kr., men býurin varð bygdur upp aftur av keisara varð av Marcus Aurelius.

Býurin verður umrøddur sum Smyrna í Opinbering Jóhannesar, og Polykarpos doyði martyrdeyðan í Smyrna umleið ár 155. Í miðøldini hoyrdi býurin leingi til tað Byzantinska ríkið, síðan hoyri býurin til Lýðveldið Genova og Lýðveldið Venedisia áðrenn hann gjørdist høvuðsstøð hjá Maltesaraordanini. Maltersarariddararnir vóru riknir út ár 1402 av Timur Lenk, og ár 1425 tóku osmanarnir ræði á býnum. Undir Fyrra heimskríggi varð Smyrna undir álopi fleiri ferðir av teimum sameindu. Í býnum búði eitt stórt tal av grikkum, og sambært Sèvres friðaravtaluni í 1920, sum kom eftir fyrra heimskríggj, so fall býurin og økini kring býin til Grikkaland. Undir griksk-turkiska krígnum (1919-1922) varð býurin tó vunnin aftur av Turkalandi, og tað varð staðfefst í Lausanne-friðaravtaluni í 1923. Býurin hevur verið turkiskur síðan tá.

Other Languages
Afrikaans: Izmir
አማርኛ: ኢዝሚር
Ænglisc: Smyrna
العربية: إزمير
مصرى: ازمير
asturianu: Esmirna
авар: Измир
azərbaycanca: İzmir
تۆرکجه: ایزمیر
башҡортса: Измир
беларуская: Ізмір
беларуская (тарашкевіца)‎: Ізьмір
български: Измир
bamanankan: İzmir
brezhoneg: İzmir
bosanski: Izmir
català: Esmirna
нохчийн: Измир
کوردی: ئیزمیر
čeština: Smyrna
Чӑвашла: Измир
Cymraeg: İzmir
dansk: Izmir
Deutsch: Izmir
Zazaki: İzmir
Ελληνικά: Σμύρνη
English: İzmir
Esperanto: Izmiro
español: Esmirna
eesti: İzmir
euskara: Esmirna
فارسی: ازمیر
suomi: İzmir
français: Izmir
Frysk: Izmir
Gàidhlig: İzmir
galego: Esmirna
Hausa: Izmir
עברית: איזמיר
हिन्दी: इज़मिर
hrvatski: İzmir
հայերեն: Իզմիր
Bahasa Indonesia: İzmir
Interlingue: Izmir
italiano: Smirne
日本語: イズミル
ქართული: იზმირი
Qaraqalpaqsha: İzmir
Taqbaylit: Izmir
Gĩkũyũ: İzmir
қазақша: Измир
kalaallisut: Izmir
ಕನ್ನಡ: ಇಜ್ಮಿರ್
한국어: 이즈미르
kurdî: Îzmîr
Кыргызча: Измир
Latina: Smyrna
Ladino: Izmir
Lëtzebuergesch: Izmir
Lingua Franca Nova: Izmir
Limburgs: İzmir
لۊری شومالی: ازمیر
lietuvių: Izmiras
latviešu: Izmira
олык марий: Измир
Baso Minangkabau: İzmir
македонски: Измир
मराठी: इझ्मिर
кырык мары: Измир
Bahasa Melayu: İzmir
эрзянь: Измир
Nederlands: İzmir
norsk nynorsk: İzmir
norsk: Izmir
occitan: Esmirna
Ирон: Измир
ਪੰਜਾਬੀ: ਇਜ਼ਮਿਰ
polski: Izmir
پنجابی: ازمیر
پښتو: ازمير
português: Esmirna
Runa Simi: İzmir
română: İzmir
русский: Измир
Kinyarwanda: İzmir
Scots: İzmir
srpskohrvatski / српскохрватски: İzmir
Simple English: İzmir
slovenčina: Izmir
slovenščina: İzmir
Soomaaliga: İzmir
shqip: Izmiri
српски / srpski: Измир
svenska: Izmir
Kiswahili: İzmir
ślůnski: İzmir
தமிழ்: இசுமீர்
Türkçe: İzmir
татарча/tatarça: Измир
chiTumbuka: Izmir
Twi: Izmir
удмурт: Измир
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: Izmir
українська: Ізмір
اردو: ازمیر
oʻzbekcha/ўзбекча: Izmir
vepsän kel’: Izmir
Tiếng Việt: İzmir
Winaray: Izmir
ייִדיש: איזמיר
中文: 伊兹密尔
Bân-lâm-gú: Izmir
粵語: 伊茲密爾