کربن دی‌اکسید

گاز کربنیک
Carbon-dioxide-2D-dimensions.svgCarbon-dioxide-3D-vdW.svg
شناساگرها
شماره ثبت سی‌ای‌اس۱۲۴-۳۸-۹
پاب‌کم۲۸۰
شمارهٔ ئی‌سی204-696-9
شمارهٔ یواِن1013
Solid (یخ خشک): 1845
Mixtures with اتیلن اکساید: 1952 3300
شمارهٔ آرتی‌ئی‌سی‌اسFF6400000
جی‌مول-تصاویر سه بعدیImage 1
خصوصیات
فرمول مولکولیCO2
جرم مولی44.0095(14) g/mol
شکل ظاهریcolorless gas
چگالی1600 g/L solid; 1.98 g/L gas
دمای ذوب−78 °C (195 K) (تحت فشار)
دمای جوش
‎−57 °C (216 K) (تصعید)
انحلال‌پذیری در آب1.45 g/L
اسیدی (pKa)6.35 and 10.33
گرانروی0.07 cP at −78 °C
لحظهٔ دوقطبیصفر
ساختار
شکل مولکولیخطی
ترکیبات مرتبط
مرتبط با اکسیدهامنوکسید کربن؛ کربن سابوکسید; منوکسید دی کربن؛ کربن تری‌اکسید
به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa)
Infobox references

پیوندهای کوالانسی co2

کربن دی‌اکسید، دی‌اکسید کربن یا گازکربنیک با (فرمول شیمیایی CO۲)، از ترکیب کربُن با اکسیژن به دست می‌آید. گاز کربنیک بر اثر احتراق زغال و مواد آلی در مجاورت اکسیژن، تخمیر مایعات، تنفس حیوانات و گیاهان و غیره به دست می‌آید. (به‌طور بسیار ساده‌تر می‌توان گفت زمانی که کربن می‌سوزد-یا به عبارت دیگر کربن دی‌اکسید دارای دو پیوند دوگانه o=c=o می‌باشد تعداد پیوندهای کووالانسی در آن ۴ می‌باشد و دو قلمرو الکترونی دارد.

گاز مزبور گازی است بی‌رنگ، بی‌بو، دارای طعمی مایل به حموضت. وزن مخصوص آن ۱/۵۲ است. چون این گاز سنگین‌تر از هواست، همیشه در طبقهٔ پایین محیطی که حاصل می‌شود، پخش می‌گردد. (این گاز۰۳\۰٪ از هوا را تشکیل می‌دهد)

گیاهان از آن در فرایند فتوسنتز برای فرآوری کربوهیدرات‌ها بهره می‌برند و با گرفتن آن، از خود اکسیژن بیرون می‌دهند. CO۲ حاضر در اتمسفر در نقش یک سپر حرارتی برای زمین کار می‌کند و با اثر گلخانه‌ای طبیعی خود، از سرما در زمین جلوگیری می‌کند. اگرچه تراکم‌های بالای کربن دی‌اکسید در جو زمین، که با سوختن سوخت‌های فسیلی تولید می‌شود، به عنوان آلاینده جوی شناخته می‌شود.

گازهای گلخانه‌ای که کربن دی‌اکسید نیز یکی از آنهاست باعث می‌شود که اشعه‌های خورشید با طول موج پایین و از ابرها که آن‌ها نیز جز گازهای گلخانه‌ای هستند بگذرند و بعد از برخورد به سطح زمین بازتاب شده و طول موج آن افزایش می‌یابد و از پرتوهای فرابنفش به فروسرخ تبدیل می‌گردد.

پرتوهای فروسرخ خطرناک نیستند و بعد از برخورد به گازهای گلخانه‌ای بازمی‌گردند و نمی‌توانند از آنجا عبور کنند و باعث گرم شدن می‌شوند.

در صورت تنفس این گاز انسان ابتدا احساس تنگی نفس کرده و پس از مدت بسیار طولانی ممکن است خفه شود.دی‌اکسید کربن برخلاف اکسیژن که باعث شعله‌ور تر شدن آتش می‌شود، باعث خفگی آتش می‌شود، به همین خاطر است که در کپسول‌های آتش‌نشانی گاز دی‌اکسید کربن وجود دارد.

به‌طور طبیعی در جو زمین به عنوان گاز ردیابی در غلظت حدود ۰٫۰۴ درصد (400 ppm) در حجم اتفاق می‌افتد. [۴] منابع طبیعی شامل آتشفشان، چشمه‌های آب گرم و گیزرها هستند و از طریق انحلال در آب و اسیدها از سنگ‌های کربنات آزاد می‌شوند. از آنجا که دی‌اکسید کربن محلول در آب است، به‌طور طبیعی در آب‌های زیرزمینی، رودخانه‌ها و دریاچه‌ها، یخ پوشیده شده، یخچال‌ها و آب دریا رخ می‌دهد. این موجود در ذخایر نفت و گاز طبیعی است. [۵] دی‌اکسید کربن در غلظت‌های معمول مواجهه بی‌بو است، با این حال در غلظت‌های بالا بوی تند و اسیدی است

به عنوان منبع کربن موجود در چرخه کربن، دی‌اکسید کربن جوی منبع اصلی کربن برای زندگی در زمین است و غلظت آن در فضای صنعتی قبل از صنعت زمین از زمان دیر شدن پرکامبرین توسط موجودات فتوسنتز و پدیده‌های زمین‌شناسی تنظیم شده‌است. گیاهان، جلبکها و سیانوباکتریها از انرژی نور برای فتوسنتز کربوهیدرات از دی‌اکسید کربن و آب استفاده می‌کنند، با اکسیژن به عنوان یک ماده زباله تولید می‌شود. [۶]

دی‌اکسید کربن (CO2) توسط تمام موجودات هوازی تولید می‌شود زمانی که آن‌ها متابولیزه کربوهیدرات و چربی برای تولید انرژی توسط تنفس. [۷] از طریق غرقابی ماهی و به هوا از طریق ریه‌های حیوانات سرزنده هوا تنفس، از جمله انسان، به آب منتقل می‌شود. دی‌اکسید کربن در طول فرایند فروپاشی مواد آلی و تخمیر قند در نان، آبجو و آبزی تولید می‌شود. این تولید توسط احتراق چوب و دیگر مواد آلی و سوخت‌های فسیلی مانند زغال سنگ، زغال سنگ، زغال سنگ، نفت و گاز طبیعی تولید می‌شود. از سوی دیگر، در بسیاری از فرایندهای اکسیداسیون در مقیاس بزرگ، به عنوان محصول جانبی ناخواسته، به عنوان مثال تولید اسید اکریلیک (بیش از ۵ میلیون تن در سال) است.

این یک ماده صنعتی چند منظوره است که برای مثال، به عنوان یک گاز غیر مستقیم در جوشکاری و آتش خاموش، به عنوان یک گاز فشار در اسلحه هوایی و بازیابی نفت، به عنوان یک ماده شیمیایی و در فرم مایع به عنوان یک حلال در کافئین قهوه و فوق بحرانی خشک کردن. این افزودنی به آب آشامیدنی و نوشابه‌های گازدار شامل آبجو و شراب‌های گازدار اضافه می‌شود تا اضافه شود. شکل جامد یخ زده از CO2، به نام یخ خشک شناخته شده به عنوان یک مبرد و به عنوان ساینده در انفجار خشک یخ استفاده می‌شود.

دی‌اکسید کربن مهمترین گازهای گلخانه‌ای طولانی مدت در جو زمین است. از آنجاییکه انتشارات انسان‌شناسی انقلاب صنعتی، عمدتاً از استفاده از سوخت‌های فسیلی و جنگل زدایی، غلظت آن در جو به سرعت در حال افزایش است و منجر به گرم شدن کره زمین می‌شود. CO2 که در نتیجه استفاده از سوخت‌های فسیلی به اتمسفر وارد شده‌است "نشان دهنده [۴/۹۹ درصد از انتشار گازهای گلخانه‌ای در سال ۲۰۱۳]" است. [۱۲] دی‌اکسید کربن همچنین باعث اسیدی شدن اقیانوس‌ها می‌شود، زیرا در آب برای تشکیل اسید کربنیک حل می‌شود. [۱۳]

زبان های دیگر
Afrikaans: Koolstofdioksied
Alemannisch: Kohlenstoffdioxid
беларуская: Дыяксід вугляроду
беларуская (тарашкевіца)‎: Дыяксыд вугляроду
bosanski: Ugljik-dioksid
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Nê-iōng-huá-táng
ᏣᎳᎩ: ᎠᏛᎸᏓ
čeština: Oxid uhličitý
dansk: Kuldioxid
dolnoserbski: Wuglikowy dioksid
Esperanto: Karbona dioksido
Nordfriisk: Kööldioxid
贛語: 二氧化碳
客家語/Hak-kâ-ngî: Ngi-yông-fa-than
hornjoserbsce: Wuhlikowy dioksid
Kreyòl ayisyen: Dyoksid kabòn
magyar: Szén-dioxid
Հայերեն: Ածխաթթու գազ
interlingua: Anhydrido carbonic
Bahasa Indonesia: Karbon dioksida
íslenska: Koltvísýringur
日本語: 二酸化炭素
la .lojban.: tabrelkijno
Basa Jawa: Karbon dioksida
한국어: 이산화 탄소
Lëtzebuergesch: Kuelendioxid
Limburgs: Kooldioxide
Bahasa Melayu: Karbon dioksida
Plattdüütsch: Kohlenstoffdioxid
Nederlands: Koolstofdioxide
norsk nynorsk: Karbondioksid
Piemontèis: Anidrid carbònica
Runa Simi: Chimlasay
srpskohrvatski / српскохрватски: Ugljen-dioksid
Simple English: Carbon dioxide
slovenčina: Oxid uhličitý
slovenščina: Ogljikov dioksid
српски / srpski: Угљен-диоксид
Seeltersk: Koolestofdioxid
Basa Sunda: Karbon dioksida
svenska: Koldioxid
Kiswahili: Dioksidi kabonia
Türkçe: Karbondioksit
українська: Діоксид вуглецю
vepsän kel’: Hil'muiktuzgaz
Tiếng Việt: Cacbon điôxít
吴语: 二氧化碳
中文: 二氧化碳
文言: 二氧化碳
粵語: 二氧化碳