پیشین‌زیستی

زمان‌بندی زمین‌شناسی
 پیدازیستی (فانروزوئیک)  نوزیستی (سنوزوئیک) کواترنری
نئوژن
پالئوژن
 میانه‌زیستی (مزوزوئیک) کرتاسه
ژوراسیک
تریاس
 دیرینه‌زیستی (پالئوزوئیک) پرمین
کربونیفر
دوونین
سیلورین
اردویسین
کامبرین
 نهان‌زیستی  (پرکامبرین)پیشین‌زیستی (پروتروزوئیک)
نخست‌زیستی (آرکئن)
پیشازیستی (هادئن)

پیشین‌زیستی یا پروتروزوئیک (Proterozoic) یک اَبَردوران (ائون) زمین‌شناسی است.

پیشین‌زیستی از ۲۵۰۰ میلیون سال پیش تا حدود ۵۴۲ میلیون سال پیش ادامه داشت و نمایانگر زمانی است که زیست هنوز قرار بود بر روی زمین گسترش پیدا کند.

پیشین‌زیستی به سه دوران بخش می‌شود که به ترتیب زمانی پیشین‌زیستی دیرینه، پیشین‌زیستی میانه و پیشین‌زیستی نو نام‌گذاری شده‌اند.

رویدادهای مهم این ابردوران پیدایش جو اکسیژن‌دار بر روی زمین در دوران میانه‌پیشین‌زیستی، ایجاد چندین یخچال طبیعی و پدید آمدن دوران ادیاکاران است که طی آن ارگانیزم‌های چندسلولی نرم‌تن فراوانی تکامل پیدا کردند.

به علت کمبود اطلاعات سنگواره‌ای از پیشین‌زیستی، نمی‌توان به خوبی در مورد آب و هوای این ابردوران اظهار نظر نمود.

سنگ‌شناسی

ابردوران پیشین‌زیستی شامل طبقاتی است که بلافاصله زیر سنگ‌های دیرینه‌زیستی قرار دارند. سنگ‌های آن کمتر دگرگونی حاصل کرده و اغلب از ماسه‌سنگ، کنگلومرا، شیست و کوارتزیت تشکیل شده‌است.[۱]

تعیین سن سنگ‌های پیشین‌زیستی بر اساس رادیومتریک صورت گرفته‌است. به‌طور کلی سنگ‌های مربوط به این ابردوران به دو دسته تقسیم شده‌اند:

  • الف) سنگ‌هایی با درجه درگرگونی بالا یا گرانولیت‌ها
  • ب) سنگ‌های آذرین و رسوبی تخریبی اغلب دگرگون شده و به علت داشتن کلریت سبز رنگ هستند. به این دسته سنگها مجموعه سنگ‌های سبز می‌گویند.

زمین‌های پیشین‌زیستی عبارتند از:

  1. سپرها یا زمینهای ثابت: زمین‌هایی که کمتر تحت دگرگونی و فرسایش بوده‌اند.
  2. فلات قاره‌ها: در قسمت‌های چین خورده یا در دره‌های مرتفع قرار گرفته‌اند.
زبان های دیگر
Afrikaans: Proterosoïkum
العربية: دهر الطلائع
azərbaycanca: Proterozoy
беларуская: Пратэразой
български: Протерозой
brezhoneg: Proterozoeg
bosanski: Proterozoik
català: Proterozoic
čeština: Proterozoikum
Cymraeg: Proterosöig
Deutsch: Proterozoikum
English: Proterozoic
Esperanto: Proterozoiko
euskara: Proterozoiko
français: Protérozoïque
Gaeilge: Prótarasóch
galego: Proterozoico
hrvatski: Proterozoik
Bahasa Indonesia: Proterozoikum
íslenska: Frumlífsöld
italiano: Proterozoico
日本語: 原生代
қазақша: Протерозой
한국어: 원생누대
lietuvių: Proterozojus
latviešu: Proterozojs
Basa Banyumasan: Proterozoikum
Bahasa Melayu: Proterozoik
Plattdüütsch: Proterozoikum
Nederlands: Proterozoïcum
norsk nynorsk: Proterozoikum
polski: Proterozoik
português: Proterozoico
română: Proterozoic
русский: Протерозой
саха тыла: Протерозой
srpskohrvatski / српскохрватски: Proterozoik
Simple English: Proterozoic
slovenčina: Proterozoikum
slovenščina: Proterozoik
svenska: Proterozoikum
Tagalog: Proterozoic
українська: Протерозой
oʻzbekcha/ўзбекча: Proterozoy
中文: 元古宙
粵語: 元古宙