پالادیم

رودیمپالادیمنقره
Ni

Pd

Pt
ظاهر
نقرهy white metallic
ویژگی‌های کلی
نام، نماد، عددپالادیم، Pd، 46
تلفظ به انگلیسیəm/‎
pə-LAY-dee-əm
نام گروهی برای عناصر مشابهفلزات واسطه
گروه، دوره، بلوک۱۰، ۵، d
جرم اتمی استاندارد106.42 گرم بر مول
آرایش الکترونی[Kr] 4d10
الکترون به لایه2, 8, 18, 18
ویژگی‌های فیزیکی
حالتجامد
چگالی (نزدیک به دمای اتاق)12.023 g·cm−۳
چگالی مایع در نقطه ذوب10.38 g·cm−۳
نقطه ذوب1828.05 K،‎ 1554.9 °C،‎ 2830.82 °F
نقطه جوش3236 K،‎ 2963 °C،‎ 5365 °F
گرمای هم‌جوشی16.74 کیلوژول بر مول
گرمای تبخیر362 کیلوژول بر مول
ظرفیت گرمایی25.98 کیلوژول بر مول
فشار بخار
فشار (پاسکال)۱۱۰۱۰۰۱k۱۰k۱۰۰k
دما (کلوین)172118972117239527533234
ویژگی‌های اتمی
وضعیت اکسید شدن0, +1, +2, +4, +6
(mildly basic oxide)
الکترونگاتیوی2.20 (مقیاس پاولینگ)
انرژی‌های یونشنخستین: 804.4 کیلوژول بر مول
دومین: 1870 کیلوژول بر مول
سومین: 3177 کیلوژول بر مول
شعاع اتمی137 pm
شعاع کووالانسی139±6 pm
شعاع واندروالانسی163 pm
متفرقه
ساختار کریستالیface-centered cubic
مغناطیسپارامغناطیس[۱]
مقاومت ویژه الکتریکی(20 °C) 105.4 nΩ·m
رسانایی گرمایی(300 K) 71.8 W·m−1·K−1
انبساط گرمایی(25 °C) 11.8 µm·m−1·K−1
سرعت صوت (سیم نازک)(20 °C) 3070 m/s
مدول یانگ121 GPa
مدول برشی44 GPa
مدول حجمی180 GPa
نسبت پواسون0.39
سختی موس4.75
سختی ویکر461 MPa
سختی برینل37.3 MPa
عدد کاس7440-05-3
پایدارترین ایزوتوپ‌ها
مقاله اصلی ایزوتوپ‌های پالادیم
ایزوتوپNAنیمه‌عمرDMDE (MeV)DP
100Pdsyn3.63 dε-100Rh
γ0.084, 0.074,
0.126
-
102Pd1.02%102Pd ایزوتوپ پایدار است که 56 نوترون دارد
103Pdsyn16.991 dε-103Rh
104Pd11.14%104Pd ایزوتوپ پایدار است که 58 نوترون دارد
105Pd22.33%105Pd ایزوتوپ پایدار است که 59 نوترون دارد
106Pd27.33%106Pd ایزوتوپ پایدار است که 60 نوترون دارد
107Pdایزوتوپ پرتوزای ناچیز yβ0.033107Ag
108Pd26.46%108Pd ایزوتوپ پایدار است که 62 نوترون دارد
110Pd11.72%110Pd ایزوتوپ پایدار است که 64 نوترون دارد

پالادیوم یا پالادیم از عنصرهای شیمیایی جدول تناوبی است. نشانه کوتاه آن Pd و عدد اتمی آن ۴۶ است، و یکی از فلزات کمیاب است و به رنگ نقره‌ای و سفید می‌باشد. پالادیوم از فلزات گروه پلاتین است و در مقایسه با سایر فلزات این گروه کمترین چگالی و پائینترین نقطه ذوب را دارد. این فلز کمیاب بیشتر از معادن مس و نیکل بدست می‌آید.

تولید جهانی پالادیم از معادن در سال ۲۰۰۶ حدود ۲۲۲ تن بوده و بیشتر آن برای تهیه مبدل‌های کاتالیست در صنعت خودروسازی استفاده شده‌است که گازهای سمی خروجی از اگزوز را به ترکیبات بی‌خطر یا کم‌خطر تبدیل می‌کنند. از این فلز در صنایع الکترونیک، پزشکی (مثل نوارهای تست قند خون)، دندانپزشکی، تلخیص هیدروژن، صنایع شیمیایی، هواپیماسازی و جواهرسازی (مثل تولید طلای سفید) نیز استفاده می‌شود. این فلز همچنین نقش مهمی در تولید نوعی از پیلهای سوختی دارد که هیدروژن و اکسیژن را ترکیب کرده تا الکتریسیته، گرما و آب تولید کنند.

پالادیم یکی از گرانترین فلزات دنیاست و قیمت هر اونس آن در سال ۲۰۱۴ بیش از ۸۰۰ دلار (نزدیک به ۳۰ هزار دلار برای هر کیلوگرم) بوده‌است. بیشتر پالادیم دنیا در دو کشور روسیه و آفریقای جنوبی تولید می‌شود ضمن اینکه بازیافت محصولات حاوی پالادیم نیز به ویژه مبدل‌های کاتالیست یکی از منابع عمده تولید این فلز است.همچنین گاهی نیز امکان پذیر است که عملیات گداخت در پالادیوم رخ دهد.هرگاه یک سیم پالادیوم در مقابل یک ولتاژ قوی قرار بگیرد هیدروژن را جذب کرده و در نتیجه هیدروژن را در خود داغ کرده و تبدیل به هلیوم می کند و در این عملیات ۱۰% انبساط حجم پیدا می کند.

زبان های دیگر
Afrikaans: Palladium
አማርኛ: ፓላዲየም
aragonés: Paladio
العربية: بالاديوم
asturianu: Paladiu
azərbaycanca: Palladium
беларуская: Паладый
беларуская (тарашкевіца)‎: Паляд
български: Паладий
भोजपुरी: पैलेडियम
བོད་ཡིག: པྰེ་ལེ་ཌིམ།
brezhoneg: Palladiom
bosanski: Paladij
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Bă (gĭng-sṳ̆k)
Cebuano: Paladyo
کوردی: پالادیۆم
corsu: Palladiu
čeština: Palladium
kaszëbsczi: Pallôd
Cymraeg: Paladiwm
dansk: Palladium
Deutsch: Palladium
Ελληνικά: Παλλάδιο
English: Palladium
Esperanto: Paladio
español: Paladio
eesti: Pallaadium
euskara: Paladio
suomi: Palladium
føroyskt: Palladium
français: Palladium
Nordfriisk: Palaadium
furlan: Paladi
Gaeilge: Pallaidiam
Gàidhlig: Paladium
galego: Paladio
ગુજરાતી: પલેડિયમ
Gaelg: Pallaadjum
客家語/Hak-kâ-ngî: Palladium
עברית: פלדיום
हिन्दी: पलेडियम
Fiji Hindi: Palladium
hrvatski: Paladij
Kreyòl ayisyen: Paladyòm
magyar: Palládium
հայերեն: Պալադիում
interlingua: Palladium
Bahasa Indonesia: Paladium
Ido: Paladio
íslenska: Palladín
日本語: パラジウム
la .lojban.: jinmrpaladi
Basa Jawa: Paladhiyum
ქართული: პალადიუმი
Kabɩyɛ: Paladɩyɔm
қазақша: Палладий
한국어: 팔라듐
kurdî: Paladyûm
Кыргызча: Палладий
Latina: Palladium
Lëtzebuergesch: Palladium
Limburgs: Palladium
lietuvių: Paladis
latviešu: Pallādijs
македонски: Паладиум
മലയാളം: പലേഡിയം
монгол: Паллади
मराठी: पॅलिडियम
кырык мары: Палладий
Bahasa Melayu: Paladium
Plattdüütsch: Palladium
नेपाली: पलाडियम
नेपाल भाषा: प्यालिडियम
norsk nynorsk: Palladium
norsk: Palladium
occitan: Palladi
Livvinkarjala: Palladii
ਪੰਜਾਬੀ: ਪੈਲੇਡੀਅਮ
polski: Pallad
Piemontèis: Paladi
پنجابی: پالاڈیم
português: Paládio
Runa Simi: Paladyu
română: Paladiu
armãneashti: Paladiu
русский: Палладий
संस्कृतम्: पलाडियम
sardu: Palladio
Scots: Palladium
srpskohrvatski / српскохрватски: Paladijum
Simple English: Palladium
slovenčina: Paládium
slovenščina: Paladij
Soomaaliga: Baladiyaam
shqip: Palladiumi
српски / srpski: Паладијум
Seeltersk: Palladium
svenska: Palladium
Kiswahili: Paladi
தமிழ்: பலேடியம்
తెలుగు: పెల్లేడియం
Tagalog: Paladiyo
Türkçe: Paladyum
татарча/tatarça: Палладий
українська: Паладій
oʻzbekcha/ўзбекча: Palladiy
vepsän kel’: Palladii
Tiếng Việt: Paladi
Winaray: Paladyo
吴语:
хальмг: Палладиум
ייִדיש: פאלאדיום
Yorùbá: Palladium
中文:
文言:
Bân-lâm-gú: Palladium
粵語: