نبرد ایسوس

نبرد ایسوس
بخشی از جنگ‌های اسکندر مقدونی
Battle of Issus mosaic - Museo Archeologico Nazionale - Naples 2013-05-16 16-25-06 BW.jpg
اسکندر در نبرد با داریوش سوم در نبرد ایسوس (موزه باستان‌شناسی ناپل)
تاریخنوامبر ۵, ۳۳۳ قبل از میلاد
مکانایسوس، شاهنشاهی هخامنشی (در ترکیه امروزی)
نتیجهپیروزی قاطع مقدونیان
تغییرات
قلمرو
تسلط اسکندر بر بخش‌های جنوبی آسیای صغیر
طرفین درگیر
Vergina Sun - Golden Larnax.png مقدونیه
اتحادیه کورینتوس
Standard of Cyrus the Great (Achaemenid Empire).svg شاهنشاهی هخامنشی
فرماندهان و رهبران
اسکندر
پارمنیون
کراتروس
هفستیون
بطلمیوس
پانتوردانوس
سیتاسز دوم
منس
بالاکروس
داریوش سوم
آرشام (ساتراپ کیلیکیه) 
رئومیترس 
آتیزیس 
بوباکس 
ساباکس 
قوا
۱۳٬۰۰۰ پلتاست
۲۲٬۰۰۰ پیاده‌نظام سنگین اسلحه، سواره‌نظام
در مجموع: ۴۰٬۸۵۰

۳۰٬۰۰۰–۸۰٬۰۰۰ پیاده‌نظام سبک اسلحه (نیزه‌داران بابلی، پلتاست ایونی)
۱۱٬۰۰۰ سواره‌نظام
۱۰٬۰۰۰ ارتش جاویدان
۱۰٬۰۰۰ مزدوران یونانی

در مجموع: ۶۱٬۰۰۰–۱۰۸٬۰۰۰ (منابع جدید)
۲۵۰٬۰۰۰–۶۰۰٬۰۰۰ (منابع باستان)
تلفات
۴۵۲ کشته و تعداد زیادی زخمی~۲۰٬۰۰۰ تلفات

نبرد ایسوس در ۳۳۳ق. م اولین نبرد مستقیم اسکندر با سپاه داریوش سوم بود، داریوش و اسکندر در نزدیکی شهر ایسوس با یکدیگر رو به رو شدند. ایسوس در کنار خلیج اسکندرون قرار داشت و دشتی که در همسایگی این شهر قرار گرفته بود محل نبرد دو حریف واقع شد. این دشت از سوی شمال به کوه‌ها محدود بود و جنوب آن به دریا ختم می‌شد، سرانجام این نبرد شکست و عقب‌نشینی داریوش سوم و پیروزی اسکندر مقدونی بر سپاه ملی هخامنشیان بود.

در این جنگ نخست سپاهیان ایران به فرماندهی یکی از سرداران دلاور ارتش ایران به نام آریامهر، خود را به پشت سپاه اسکندر رسانده راه را بر آن بستند و چیزی نمانده بود تا نیروی جنگی مقدونی محاصره و نابود شود ولی اسکندر از این وضع نهراسید و به جنگ پرداخت. بسیاری از افراد دو طرف کشته شدند. اسکندر خود به ارابه داریوش حمله برد اما سرداران داریوش برای حفظ جان او از جان خود گذشته و بسیاری از فرماندهان سپاه دشمن را به خاک افکندند و خود اسکندر نیز مجروح گردید ولی در پایان اسب‌های ارابه داریوش به سبب زخمهایی که برداشته بود رمیدند. داریوش نیز به همین دلیل هراسان شده و ارابه‌ای دیگر نشست و زمانی که دسته‌ای از سپاهیانش گریختند وی نیز از معرکه جان بدر برد. پس از فرار داریوش ایرانیان شکست خوردند و اردویشان به غارت رفت و مادر، زن، پسر و دختر داریوش نیز بدست اسکندر گرفتار شدند.

این پیشامد داریوش را بر آن داشت تا از اسکندر درخواست صلح کند ولی اسکندر درخواست او را قبول نکرد و چون در همان زمان سوریه را نیز بسبب خیانت حکمرانش به آسانی گرفته بود، به طرف فینیقیه حرکت کرد. مردم شهر صیدا ورود اسکندر به شهر را پذیرا شده و پیروزیش را به رسمیت شناختند ولی شهر صور مقاومت کرد و بسیاری از سپاهیان اسکندر را بر خاک افکند. سرانجام اسکندر پس از هفت ماه نبرد آن شهر را بتصرف درآورد و به قتل‌عام مردم آن پرداخت.

زبان های دیگر
العربية: معركة إسوس
azərbaycanca: İss vuruşması
български: Битка при Иса
bosanski: Bitka kod Isa
čeština: Bitva u Issu
Ελληνικά: Μάχη της Ισσού
Esperanto: Batalo de Iso
euskara: Issosko gudua
français: Bataille d'Issos
עברית: קרב איסוס
hrvatski: Bitka kod Isa
Bahasa Indonesia: Pertempuran Issos
한국어: 이소스 전투
lietuvių: Iso mūšis
македонски: Битка кај Ис
português: Batalha de Isso
srpskohrvatski / српскохрватски: Bitka kod Isa
slovenčina: Bitka pri Isse
slovenščina: Bitka pri Isu
српски / srpski: Битка код Иса
Türkçe: İssos Savaşı
українська: Битва при Іссі
Tiếng Việt: Trận Issus