مواد مغذی

چرخهٔ مواد غذایی در اقیانوس

مواد مغذی (به انگلیسی: Nutrient)، به اجزای مفید در غذای مصرفی یک موجود زنده (ارگانیسم) گفته می‌شود که آن موجود برای زنده ماندن و رشد خود به آن مواد نیازمند است. «درشت مغذی‌ها» حجمِ اصلیِ انرژیِ موردِ نیازِ سیستمِ سوخت‌وسازِ بدنِ موجودِ زنده را، برای ادامهٔ امور زندگیش فراهم می‌کنند، در حالی که عناصری که مصرف کم‌تری دارند: «ریز مغذی‌ها»، ارائهٔ کوفاکتورهای فرعی ضروری را که برای سوخت‌وساز بدن اجرا می‌شود بر عهده دارند. هر دو نوع از مواد مغذی را می‌توان از محیط زیست به دست آورد.[۱] میکرو المان‌ها برای ساخت و ترمیم بافت‌ها و تنظیم فرایندهای بدن به کار می‌روند، در حالی که درشت مغذی‌ها به انرژی تبدیل می‌شوند و این‌گونه از آن‌ها استفاده می‌گردد؛ مورد استفادهٔ آن‌ها انرژی است.

روش مصرف مواد مغذی برای گیاهان و حیوانات متفاوت است. گیاهان مواد مغذی مورد نیاز خود را به‌طور مستقیم توسط ریشه‌ها از خاک، و از طریق برگ‌های خود از جوّ می‌گیرند. حیوانات و آغازیان سیستم گوارشی ویژه‌ای دارند که کار شکستن درشت مغذّی‌ها را برای تولید انرژی، و عناصر کم‌مصرف را برای هر دوی؛ سوخت‌وساز بدن و آنابولیسم (سنتز سازنده) در بدن، انجام می‌دهد.

موادآلی مغذی از کربوهیدرات‌ها، چربی‌ها و پروتئین (یا بلوک‌های ساختمانی آن، اسیدهای آمینه)، و ویتامین تشکیل یافته‌اند. ترکیبات شیمیایی آلی مانند مواد معدنی در مواد مغذی معدنی، آب (H2O) و اکسیژن نیز ممکن است مواد مغذی در نظر گرفته شوند.[۲]یک مادهٔ مغذی زمانی که «ضروری» در نظر گرفته شود، لازم است که از یک منبع خارجی تأمین شود، زیرا که؛ یا ارگانیسم نمی‌تواند آن را سنتز کند، یا مقداری که می‌سازد کافی نیست. مواد مغذی مورد نیاز در اندازه‌های بسیار ناچیز؛ همان عناصر با مصرف کم یا «ریزمغذی»‌ها هستند، در حالی که مواد مغذی مورد نیاز در مقدار بالا «درشت مغذی»‌ها نامیده می‌شوند. تأثیر مواد مغذی به دُز آن مواد وابسته است. «کمبود» نارسایی و ناکافی بودنِ مواد مغذی در ارگانیسم است.[۳]

زبان های دیگر
العربية: مغذي
অসমীয়া: পুষ্টিকাৰক
azərbaycanca: Biogen
català: Nutrient
čeština: Živina
Deutsch: Nährstoff
ދިވެހިބަސް: މާމިން އޮށްޓަރު
English: Nutrient
Esperanto: Nutraĵo
español: Nutrimento
eesti: Toitained
euskara: Mantenugai
suomi: Ravinne
français: Nutriment
Gaeilge: Cothaithigh
galego: Nutriente
हिन्दी: पोषक तत्व
hrvatski: Nutrijent
magyar: Tápanyag
Bahasa Indonesia: Nutrien
íslenska: Næringarefni
日本語: 栄養素
Basa Jawa: Hara
ಕನ್ನಡ: ಪೌಷ್ಟಿಕ
한국어: 영양소
Bahasa Melayu: Nutrien
Nederlands: Voedingsstof
norsk nynorsk: Næringsemne
português: Nutriente
Scots: Nutrient
srpskohrvatski / српскохрватски: Nutrijent
Simple English: Nutrient
slovenčina: Živina
Soomaaliga: Nafaqo
српски / srpski: Nutrijent
svenska: Näringsämne
Kiswahili: Virutubishi
తెలుగు: పోషకాలు
Türkçe: Besin
українська: Поживна речовина
Tiếng Việt: Chất dinh dưỡng
中文: 營養素