لیتیم

هلیملیتیمبریلیم
H

Li

Na
ظاهر
نقره‌ای-سفید (در این نگاره شناور در آب)
ویژگی‌های کلی
نام، نماد، عددلیتیم، Li، 3
تلفظ به انگلیسیəm/‎ LI-thee-əm
نام گروهی برای عناصر مشابهفلزات قلیایی
گروه، دوره، بلوک۱، ۲، s
جرم اتمی استاندارد6.941 گرم بر مول
آرایش الکترونی1s2 2s1
الکترون به لایه2, 1
ویژگی‌های فیزیکی
حالتجامد
چگالی (نزدیک به دمای اتاق)0.534 g·cm−۳
چگالی مایع در نقطه ذوب0.512 g·cm−۳
نقطه ذوب453.69 K،‎ 180.54 °C،‎ 356.97 °F
نقطه جوش1615 K،‎ 1342 °C،‎ 2448 °F
نقطه بحرانی(extrapolated)
3223 K، 67 MPa
گرمای هم‌جوشی3.00 کیلوژول بر مول
گرمای تبخیر147.1 کیلوژول بر مول
ظرفیت گرمایی24.860 کیلوژول بر مول
فشار بخار
فشار (پاسکال)۱۱۰۱۰۰۱k۱۰k۱۰۰k
دما (کلوین)797885995114413371610
ویژگی‌های اتمی
وضعیت اکسید شدن+1, -1
(strongly basic oxide)
الکترونگاتیوی0.98 (مقیاس پاولینگ)
انرژی‌های یونشنخستین: 520.2 کیلوژول بر مول
دومین: 7298.1 کیلوژول بر مول
سومین: 11815.0 کیلوژول بر مول
شعاع اتمی152 pm
شعاع کووالانسی128±7 pm
شعاع واندروالانسی182 pm
متفرقه
ساختار کریستالیمکعبی مرکزپُر
مغناطیسپارامغناطیس
مقاومت ویژه الکتریکی(20 °C) 92.8 nΩ·m
رسانایی گرمایی(300 K) 84.8 W·m−1·K−1
انبساط گرمایی(25 °C) 46 µm·m−1·K−1
سرعت صوت (سیم نازک)(20 °C) 6000 m/s
مدول یانگ4.9 GPa
مدول برشی4.2 GPa
مدول حجمی11 GPa
سختی موس0.6
عدد کاس7439-93-2
پایدارترین ایزوتوپ‌ها
مقاله اصلی ایزوتوپ‌های لیتیم
ایزوتوپNAنیمه‌عمرDMDE (MeV)DP
6Li7.5%6Li ایزوتوپ پایدار است که 3 نوترون دارد
7Li92.5%7Li ایزوتوپ پایدار است که 4 نوترون دارد
6Li content may be as low as 3.75% in
natural samples. 7Li would therefore
have a content of up to 96.25%.

لیتیم (گرفته شده از واژهٔ یونانی lithos به معنی سنگ) با نماد شیمیایی Li یک فلز قلیایی نقره‌ای-سفید و نرم با عدد اتمی ۳ است. این عنصر در شرایط استاندارد دما و فشار سبک‌ترین فلز و کم چگالی‌ترین عنصر جامد است. مانند دیگر فلزهای قلیایی، لیتیم هم بسیار واکنش پذیر و آتشگیر است به همین دلیل بیشتر آن را زیر روغن صنعتی یا نفت نگاه می‌دارند. اگر بر روی آن برشی پدید آید، بخش بریده شده دارای جلای فلزی خواهد بود اما به دلیل واکنش‌پذیری زیاد آن خیلی زود با رطوبت هوا واکنش می‌دهد، هوا باعث خوردگی آن می‌شود و به رنگ نقره‌ای تیره مایل به خاکستری و سپس سیاه در می‌آید. به دلیل واکنش‌پذیری بالای لیتیم، هرگز نمی‌توان آن را به صورت عنصر آزاد در طبیعت پیدا کرد. بلکه همواره در بخشی از یک ترکیب شیمیایی که بیشتر یونی است، پیدا می‌شود. لیتیم در چندتا از کانی‌های پگماتیتی یافت می‌شود اما از آنجایی که در آب حل می‌شود، به صورت یون در آب اقیانوس‌ها و به صورت نمک در آب‌ها و رس دیده می‌شود. در رویکرد تجاری، لیتیم را از برق‌کافت آمیخته‌ای از لیتیم کلرید و پتاسیم کلرید بدست می‌آورند.

لیتیم و ترکیب‌های آن کاربردهای فراوانی دارند از آن جمله در شیشه و سرامیک پایدار در برابر گرما، آلیاژهای با مقاومت بالا نسبت به وزن که در فضاپیماها کاربرد دارد، باتری‌های لیتیم و لیتیم-یون. کاربردهای یاد شده بیش از نیمی از لیتیم تولیدی را از آن خود می‌کند.

در ظاهر این‌طور به نظر می‌رسد که لیتیم هیچ نقشی در زندگی حیوان‌ها و گیاهان ندارد و آن‌ها بدون لیتیم هم می‌توانند زنده بمانند، اما در عمل در همهٔ اندام‌های زنده می‌توان ردپای بسیار کم رنگ لیتیم را پیدا کرد. یون لیتیم که در قالب نمک‌های گوناگون پیدا می‌شود بر روی اعصاب انسان اثر می‌گذارد و لیتیم می‌تواند به عنوان دارو در درمان اختلال دوقطبی کمک کند.

زبان های دیگر
Afrikaans: Litium
አማርኛ: ሊቲየም
aragonés: Litio
العربية: ليثيوم
asturianu: Litiu
azərbaycanca: Litium
تۆرکجه: لیتیوم
беларуская: Літый
беларуская (тарашкевіца)‎: Літ
български: Литий
भोजपुरी: लिथियम
বাংলা: লিথিয়াম
བོད་ཡིག: རྡོ་རྫས།
brezhoneg: Litiom
bosanski: Litij
català: Liti
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Lī (gĭng-sṳ̆k)
Cebuano: Litio
ᏣᎳᎩ: ᎵᏘᎥᎻ
کوردی: لیتیۆم
corsu: Litiu
čeština: Lithium
Чӑвашла: Лити
Cymraeg: Lithiwm
dansk: Lithium
Deutsch: Lithium
Ελληνικά: Λίθιο
English: Lithium
Esperanto: Litio
español: Litio
eesti: Liitium
euskara: Litio
suomi: Litium
føroyskt: Lithium
français: Lithium
Nordfriisk: Liitsium
furlan: Liti
Frysk: Litium
Gaeilge: Litiam
贛語:
Gàidhlig: Litium
galego: Litio
Avañe'ẽ: Litio
ગુજરાતી: લિથિયમ
Gaelg: Litçhey
客家語/Hak-kâ-ngî: Lithium
Hawaiʻi: Likiuma
עברית: ליתיום
हिन्दी: लिथियम
Fiji Hindi: Lithium
hrvatski: Litij
hornjoserbsce: Litium
Kreyòl ayisyen: Lityòm
magyar: Lítium
հայերեն: Լիթիում
interlingua: Lithium
Bahasa Indonesia: Litium
Ido: Litio
íslenska: Litín
italiano: Litio
日本語: リチウム
la .lojban.: roksodna
Basa Jawa: Litiyum
ქართული: ლითიუმი
Kabɩyɛ: Lɩtɩyɔm
Gĩkũyũ: Lithium
қазақша: Литий
ភាសាខ្មែរ: លីចូម
ಕನ್ನಡ: ಲಿಥಿಯಮ್
한국어: 리튬
Ripoarisch: Lithium
kurdî: Lîtyûm
коми: Литий
Кыргызча: Литий
Latina: Lithium
Lëtzebuergesch: Lithium
Limburgs: Lithium
Ligure: Littio
lumbaart: Litio
lingála: Litu
lietuvių: Litis
latviešu: Litijs
македонски: Литиум
മലയാളം: ലിഥിയം
монгол: Лити
मराठी: लिथियम
кырык мары: Литий
Bahasa Melayu: Litium
မြန်မာဘာသာ: လီသီယမ်
Plattdüütsch: Lithium
नेपाली: लिथियम
नेपाल भाषा: लिथियम
Nederlands: Lithium (element)
norsk nynorsk: Litium
norsk: Litium
occitan: Liti
Livvinkarjala: Litium
ଓଡ଼ିଆ: ଲିଥିୟମ
ਪੰਜਾਬੀ: ਲਿਥੀਅਮ
Papiamentu: Lithium
पालि: लिथियम
polski: Lit
Piemontèis: Litio
پنجابی: لیتھیم
Ποντιακά: Λίθιον
português: Lítio
Runa Simi: Lityu
română: Litiu
armãneashti: Lithiu
русский: Литий
संस्कृतम्: लीथियम्
саха тыла: Литиум
Scots: Lithium
srpskohrvatski / српскохрватски: Litij
සිංහල: ලිතියම්
Simple English: Lithium
slovenčina: Lítium
slovenščina: Litij
chiShona: Lithium
Soomaaliga: Liithiyaam
shqip: Litiumi
српски / srpski: Литијум
Seeltersk: Lithium
Basa Sunda: Litium
svenska: Litium
Kiswahili: Lithi
తెలుగు: లిథియం
Tagalog: Lityo
Türkçe: Lityum
татарча/tatarça: Литий
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: لىتىي
українська: Літій
اردو: لتھیم
oʻzbekcha/ўзбекча: Litiy
vepsän kel’: Litii
Tiếng Việt: Liti
walon: Litiom
Winaray: Lityo
吴语:
хальмг: Литион
ייִדיש: ליטיום
Yorùbá: Lítíọ̀mù
中文:
文言:
Bân-lâm-gú: Lithium
粵語: