عقل فعال

عقل فعال (به یونانی: δημιουργός) (به لاتین: demiurgus) یکی از عقول عشره است.

حکما براساس دلایلی معتقدند که در باطن جهان، موجودی واسطه قرار دارد که هم به ذات خود، شعور دارد و خویش را درک می‌کند و هم به علت خویش و هم به معلولات خود این موجود در هیچ ماده و جسمی حلول ندارد و به هیچ پیکری تعلق ندارد. فوق زمان و مکان است. از مبدأ خویش فیض می‌گیرد و به جهان می‌رساند. تمام ادراکها و شعورها و قدرتهای این جهان به فیض و مدد اوست و نظر به اینکه خود آگاه و غیر ماده است، عقل نامیده می‌شود و چون واسطه فیض بین مبدأ کل و جهان است و نیرویی فعال است آن را «عقل فعال» می‌خوانند.[۱] برخی عقل فعال را یکی از مفاهیمی که از خدا طرح شده‌ دانسته‌اند.[۲][۳] اما در فلسفه اسلامی، عقل فعال، عقل دهم در سلسله عقول طولی است. این عقل فیض دهنده و واسطه در فیض به موجودات است و عقول و نفوس انسانی را از قوه به فعل در می‌آورد و صورتها را به اشیاء و مواد می‌بخشد و نفوس را از مرتبه هیولائی به کمال مستفاد خود می‌رساند.[۴]

زبان های دیگر
Afrikaans: Demiurg
asturianu: Demiurgu
azərbaycanca: Demiurq
беларуская: Дэміург
беларуская (тарашкевіца)‎: Дэміург
български: Демиург
bosanski: Demiurg
català: Demiürg
čeština: Demiurg
dansk: Demiurg
Deutsch: Demiurg
English: Demiurge
Esperanto: Demiurgo
español: Demiurgo
eesti: Demiurg
euskara: Demiurgo
suomi: Demiurgi
français: Démiurge
galego: Demiúrgo
hrvatski: Demiurg
magyar: Démiurgosz
italiano: Demiurgo
ქართული: დემიურგი
қазақша: Демиург
Кыргызча: Демиург
Latina: Demiurgus
Nederlands: Demiurg
norsk: Demiurg
polski: Demiurg
português: Demiurgo
română: Demiurg
русский: Демиург
srpskohrvatski / српскохрватски: Demijurg
slovenčina: Demiurg (filozofia)
српски / srpski: Демијург
svenska: Demiurg
Türkçe: Akl-ı Faal
українська: Деміург