شیر (خوراکی)

یک لیوان شیر گاو

شیر مایعی خوراکی است که توسط غدد پستانِ پستانداران تولید می‌شود. شیر غذای اصلی نوزادان را تشکیل می‌دهد که هنوز توانایی گوارش غذاهای گوناگون را ندارند. انسان‌ها مانند دیگر پستانداران در دوران نوزادی از شیر مادر تغذیه می‌کنند. مردم مناطق گوناگون از شیر چهارپایان اهلی به‌ویژه گاو و دیگر چهارپایان هم‌چون گاومیش، گوسفند، بز و شتر استفاده می‌کنند.

از شیر برای تهیه لبنیات هم‌چون خامه، کره، ماست، پنیر، کشک، شیر خشک و بسیاری فراورده‌های دیگر استفاده می‌شود.

ترکیب شیمیایی دقیق شیر خام، به نوع گونهٔ حیوانی که شیر را تولید کرده و سلامتی و نوع غذای او/ آن و عوامل دیگری بستگی دارد. بیشترِ شیر را آب و پس از آن قندی به نام لاکتوز، پروتئین و چربی تشکیل می‌دهد. شیر منبع خوبی برای املاح مورد نیاز بدن انسان‌ها چون کلسیم، فسفر، منیزیم و پتاسیم و ویتامین‌های آ، ب۱، ب۲، ب۶، ب۱۲، ث، د، کا، ئی، نیاسین، و اسید فولیک است. اسیدیتهٔ شیر گاو بین ۶٫۴–۶٫۸ است؛ یعنی کمی اسیدی محسوب می‌شود ولی اسیدیتهٔ شیر خوراکی مورد تأیید وزارت بهداشت از ۸٫۵---۶٫۵ است.

در کشورهای در حال توسعه شیر یک عنصر کلیدی در راه بهبود تغذیه و امنیت غذایی محسوب می‌شود. ارتقای وضعیت پرورش دام زنده، فناوری تولید محصولات لبنی و کیفیت شیر نوید بخش کاهش فقر و سوء تغذیه در جهان می‌باشد. مصرف شیر بطور روزانه به سلامت بدن و جلوگیری از پوکی استخوان کمک می‌کند.

حدود ۸۵ درصد شیر خوراکی انسان‌ها از گاو، ۱۱ درصد از گاومیش و بقیه از بز، گوسفند و شتر دوشیده می‌شوند. در سراسر جهان، حدود ۶ میلیارد مصرف‌کنندهٔ شیر و فراورده‌های لبنی زندگی می‌کنند و بیش از ۷۵۰ میلیون نفر در مزارع خانوادگیِ خود به تولید لبنیات مشغول هستند.

در سال ۲۰۱۱ بیش از ۷۳۰ میلیون تن شیر تولید شده‌است. هند بزرگ‌ترین تولیدکننده و مصرف‌کنندهٔ شیر در جهان است و بااین‌حال نه شیر صادر و نه آن را وارد می‌کند. نیوزیلند، کشورهای عضو اتحادیهٔ اروپا، ایالات متحدهٔ آمریکا، استرالیا، برزیل، آرژانتین و بلاروس بزرگ‌ترین صادرکنندگان شیر و فراورده‌های لبنی محسوب می‌شوند. چین، مکزیک، روسیه و ژاپن نیز بزرگ‌ترین واردکنندگان شیر و فراورده‌های لبنی به‌شمار می‌روند.

زبان های دیگر
Afrikaans: Melk
Alemannisch: Milch
አማርኛ: ወተት
aragonés: Leit
Ænglisc: Meolc
العربية: حليب
مصرى: لبن البز
অসমীয়া: গাখীৰ
asturianu: Lleche
Atikamekw: Tcotcocanapo
Aymar aru: Millk'i
azərbaycanca: Süd
تۆرکجه: سود
башҡортса: Һөт
Boarisch: Muich
žemaitėška: Pėins
беларуская: Малако
беларуская (тарашкевіца)‎: Малако
български: Мляко
भोजपुरी: दूध
Bahasa Banjar: Banyu susu
bamanankan: Nɔnɔ
বাংলা: দুধ
brezhoneg: Laezh
bosanski: Mlijeko
буряад: Һүн
català: Llet
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Nèng
нохчийн: Шура
Tsetsêhestâhese: Matana
کوردی: شیر
corsu: Latti
Nēhiyawēwin / ᓀᐦᐃᔭᐍᐏᐣ: Wikipedia:Archives/ᒎᒎᔑᓈᐴ
čeština: Mléko
kaszëbsczi: Mlékò
Чӑвашла: Сĕт
Cymraeg: Llaeth
dansk: Mælk
Deutsch: Milch
डोटेली: दूध
Ελληνικά: Γάλα
English: Milk
Esperanto: Lakto
español: Leche
eesti: Piim
euskara: Esne
estremeñu: Lechi
suomi: Maito
Võro: Piim
føroyskt: Mjólk
français: Lait
Nordfriisk: Moolk
furlan: Lat
Frysk: Molke
Gaeilge: Bainne
贛語:
Gàidhlig: Bainne
galego: Leite
Avañe'ẽ: Kamby
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐌼𐌹𐌻𐌿𐌺𐍃
ગુજરાતી: દૂધ
Gaelg: Bainney
Hausa: Madara
客家語/Hak-kâ-ngî: Ngiù-nen
עברית: חלב
हिन्दी: दूध
Fiji Hindi: Duudh
hrvatski: Mlijeko
Kreyòl ayisyen: Lèt (likid)
magyar: Tej
հայերեն: Կաթ
interlingua: Lacte
Bahasa Indonesia: Susu
Iñupiak: Immuk
Ilokano: Gatas
ГӀалгӀай: Шура
Ido: Lakto
íslenska: Mjólk
italiano: Latte
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᐃᒻᒧᒃ
日本語:
Patois: Milk
la .lojban.: ladru
Basa Jawa: Susu
ქართული: რძე
Kabɩyɛ: Naalɩm
қазақша: Сүт
ಕನ್ನಡ: ಹಾಲು
한국어:
къарачай-малкъар: Сют
Ripoarisch: Milesch
kurdî: Şîr
Кыргызча: Сүт
Latina: Lac
Ladino: Leche
Lëtzebuergesch: Mëllech
Lingua Franca Nova: Lete
Limburgs: Mèlk
Ligure: Læte
lumbaart: Lat
lingála: Míliki
ລາວ: ນົມ
lietuvių: Pienas
latviešu: Piens
मैथिली: दूध
Basa Banyumasan: Susu
мокшень: Лофца
Malagasy: Ronono
Baso Minangkabau: Susu
македонски: Млеко
മലയാളം: പാൽ
монгол: Сүү
मराठी: दूध
Bahasa Melayu: Susu
Mirandés: Lheite
မြန်မာဘာသာ: နို့
эрзянь: Ловсо
Nāhuatl: Chichihualatl
Plattdüütsch: Melk
Nedersaksies: Melk
नेपाली: दूध
नेपाल भाषा: दुरु
Nederlands: Melk (drank)
norsk nynorsk: Mjølk
norsk: Melk
Nouormand: Lait
Diné bizaad: Abeʼ
occitan: Lach
Livvinkarjala: Maido
ଓଡ଼ିଆ: କ୍ଷୀର
ਪੰਜਾਬੀ: ਦੁੱਧ
Picard: Lait
Deitsch: Millich
Pälzisch: Milch
polski: Mleko
پنجابی: دد
پښتو: شيدې
português: Leite
Runa Simi: Lichi
română: Lapte
armãneashti: Lapti
русский: Молоко
русиньскый: Молоко
संस्कृतम्: क्षीरम्
саха тыла: Үүт
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱛᱚᱣᱟ
sicilianu: Latti
Scots: Milk
سنڌي: کير
srpskohrvatski / српскохрватски: Mlijeko
Simple English: Milk
slovenčina: Mlieko (cicavce)
slovenščina: Mleko
chiShona: Mukaka
Soomaaliga: Caano
shqip: Qumështi
српски / srpski: Млеко
Basa Sunda: Susu
svenska: Mjölk
Kiswahili: Maziwa
ತುಳು: ಪೇರ್
తెలుగు: పాలు
тоҷикӣ: Шир
ไทย: นม
Tagalog: Gatas
Türkçe: Süt
татарча/tatarça: Сөт
тыва дыл: Сүт
українська: Молоко
اردو: دودھ
oʻzbekcha/ўзбекча: Sut
vèneto: Lat
vepsän kel’: Maid
Tiếng Việt: Sữa
walon: Laecea
Winaray: Gatas
吴语:
მარგალური: ბჟა (პროდუქტი)
ייִדיש: מילך
中文:
文言:
Bân-lâm-gú: Leng
粵語:
isiZulu: Ubisi